bolaning psixik rivojlanishi xulq-atvor qoidalarini o‘rganish muammosi sifatida: bixeviorizm

PPTX 41 pages 349.8 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 349.8 KB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

bolaning psixik rivojlanishi xulq-atvor qoidalarini 0‘rganish muammosi sifatida: bixeviorizm bolaning psixik rivojlanishi xulq-atvor qoidalarini 0‘rganish muammosi sifatida: bixeviorizm reja: 1. dj.uotsonning bixevioristik nazariyasi. 2. operant o‘rganish. 3. b.skinnerning radikal bixeviorizmi. aksh psixologiyasida vujudga kelgan bixeviorizm (inglizcha «behaviourism» xulk ma'nosini anglatadi) okimi xix asrning oxiridan boshlab yunalish sifatida xukm surib kelmokda. bixeviorizm vakillari empirik psixologiyaga va uning introspektiv metodiga (o'zini uzi kuzatish) qarshi kurashdilar, namoyandalarini sub'ektivizmda aybladilar. bixevioristlar psixologiya falsafaga emas (empiriklarga karama-karshi), balki tabiatshunoslik fanlariga tayangan xolda kuzatish, eksperiment utkazish, ichki (sub'ektiv) metoddan voz kechib, tashki (ob'ektiv) metodga utish goyalarini ilgari surdilar. bixevioristlar insonlar va xayvonlar ruxiy dunyosini o'rganish bevosita xissiy organlar yordami bilan aks ettiriladigan narsalar va xodisalarga yunaltirilishi kerak, degan qarashga asoslandilar. bixeviorizm okimining asoschilari ak,shlik psixologlar j. uotson (1878-1958) va e. torndaykdir (1871-1949). keyinchalik bular katoriga k. leshli (1890-1958), a. veys (1874—1931) va boshkalar kelib kushildilar. ma'lum davrgacha mazkur okim psixologiya olamida dominantlik (ustuvorlik) rolini uynadi. xozirgi …

2 / 41

turmushda orttirilgan turlarga ajratildi. tugma reaktsiya instinktlardan, turmushda orttirilganlari esa malakalardan iboratdir. bixeviorizmning asoschisi e. torndayk xayvon (kalamush) psixikasini urganishdagi metodni inson ruxiy dunyosini tadkikot etishga tatbik kiladi. uning fikricha, inson xulki xayvonlarnikiga uxshash bitta reaktsiyalar yigindisi tarikasida emas, balki kuzgaluvchilarning bir guruk tizimi yordami bilan hosil kilinadi. e.torndayk organizmning javob reaktsiyalari yigindisini - xulk, kuzgovchilarning murakkab tizimini vaziyatli, tashki sharoit ekanligini tushuntiradi. shuning uchun inson xulki ong bilan emas, balki vaziyat bilan boshkariladi. natijada inson ruhiy dunyosi mexanik ravishda reaktsiyalar yigindisi bilan tenglashib koladi. inson xulki xamisha muxit bilan kat'iy muvozanatda bulishi tugrisidagi bixeviorizmning koidasi yukoridagi fikrimizga dalildir. mazkur okim namoyandalari insonning murakkab ruxiy dunyosini fiziologik xarakat va uzgarishlarga tenglashtirib qo'yadilar. j. uotson tafakkurning ichki nutk va noverbal (tovushsiz, imo-ishora, mimika, elka kisish, kosh suzish) kommunikatsiyami (lotincha «communicatio» xabar yuli yoki muomala akti degan ma'no bildiradi) byrga kushib keng ma'noda tushunadi va uni uchta shaklga ajratib urganadi. nutk shakllaridan …

3 / 41

va rivojlanishiga sira e'tibor kilmagan. nutk bilan tafakkur birligi tugrisidagi tamoyilni anglab etmagani tufayli shunday fikr bildirgan. keyinchalik bixeviorizmning kognitiv nazariyasi vujudga keldi. bixeviorizm formulasi biroz uzgartirilib s—>s tarzda qullanila boshlandi, xulk kognitiv nazariyasida tafakkur moxiyatini ochishga xizmat kiladigan kator tushunchalar ishlatildi, jumladan, «bilish rejasi», «bilishga moyillik», «ma'noga nisbatan belgining munosabati», «axamiyat», «maksad», «tayyorgarlik», «bilish tuzilmasi», «kutiladigan natija», «maxsul» va boshkalar. bixeviorizmning asoschisi dj.uotson (1878—1938) psixologiya fanining bosh vazifasi xulqni tadqiq etishdan iborat deb tushunadi. u psixik hodisalardan mutlaqo voz kechib, xulqni ikki shaklga, ya’ni ichki va tashqiga ajratadi, ular o‘zaro javoblar stimuli bilan uzviy bogliq ekanligini ta’kidlab oladi. bixeviorizm uchun ≪xulq≫ asosiy tushunchaga aylanib, uning psixikasi bilan aloqasi chetlab olilgandir. uotson ≪bolani psixologik tarbiyalash≫ asarida bolani ruhan va jismonan soglom qilib tarbiyalash uchun nimalarga e’tibor qaratish zarurligi haqida to‘xtalib oldi. qat’iy kun tartibiga rioya qilish, turli stimullarning ta’siridan himoya qiladigan bolaning maxsus xonasi mavjudligi, bolaga nisbatan muhabbat va g'amxollik …

4 / 41

nga to' sqinl ik qi ladigan sha roi t la rni o ‘rgani shga e ’t ibor qara t i l di . muhi t b o l a ni o ‘rab turuvchi tevarak-at rof , aniq hayotiy vaziva t la rdan iborat sh aroi t sifatida qarald i ; vaziyat tur li s t imul l a r t o 'p l amid a n ib o rat b o l ib . ular o ‘z navbat ida q o 'zg 'a tu v ch i l a r zanj i r ig a bo'linadi. tashqi mu h i t t a ’sir lar i bola xulq-a tvor i m a zm u n i n i va u n in g rivojlanish xa r akte r ini belgi laydi . operant o’rganish edvard torndaykning psixologiya faniga qo‘shgan hissalaridan biri ≪odam shunchaki fikrlay oladigan boshqa bir jonivor≫ degan ta’kid …

5 / 41

huqurroq ongga singib ketadi. ta'sir qonuniga ko'ra, agar stimulga reaktsiya rag'batlantirilsa, ongdagi aloqalar yanada muvaffaqiyatli o'rnatiladi. muhim birlashmalarni tasvirlash uchun torndayk "bog'liqlik" atamasini ishlatgan: ob'ektlar bir-biriga tegishli bo'lib tuyulganda, bog'lanish hosil qilish engil kechadi. agar yodlangan material mazmunli bo'lsa, o'rganish osonlashadi. torndayk effekti biron bir predmetni o'qitish boshqasining assimilyatsiyasiga ta'sir qiladimi yoki yo'qmi? masalan, qadimgi yunon klassiklarining bilimlari kelajakdagi muhandislarni tayyorlashda yordam beradimi yoki yo'qligini aniqlash uchun effektning tarqalishini eksperimental ravishda o'rganib chiqdi. izlanishlarga ko'ra ijobiy o'zlashtirish faqat bilim sohalari aloqada bo'lgan hollarda kuzatiladi. bir xil turdagi faoliyatni o'zlashtirish, boshqasini egallashiga xalaqit berishi mumkin («proaktiv tormozlanish"), yangi o'zlashtirilgan material ba'zan allaqachon o'rganilgan narsalarni yo'q qilishi mumkin ("retroaktiv tormozlanish"). ushbu ikkita tormozlanish aralashuvning xotira nazariyasining mavzusidir. ba'zi bir materialni unutish nafaqat vaqt o'tishi bilan, balki boshqa harakatlarning ta'siri bilan ham bog'liq. torndayk effekti effekti qonuniga ko'ra mustahkamlanish s va r o'rtasida aniq munosabat bo'lganda. rag'batlantirish kutilgan natija berganla mustahkamlanish bo'ladi va …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bolaning psixik rivojlanishi xulq-atvor qoidalarini o‘rganish muammosi sifatida: bixeviorizm"

bolaning psixik rivojlanishi xulq-atvor qoidalarini 0‘rganish muammosi sifatida: bixeviorizm bolaning psixik rivojlanishi xulq-atvor qoidalarini 0‘rganish muammosi sifatida: bixeviorizm reja: 1. dj.uotsonning bixevioristik nazariyasi. 2. operant o‘rganish. 3. b.skinnerning radikal bixeviorizmi. aksh psixologiyasida vujudga kelgan bixeviorizm (inglizcha «behaviourism» xulk ma'nosini anglatadi) okimi xix asrning oxiridan boshlab yunalish sifatida xukm surib kelmokda. bixeviorizm vakillari empirik psixologiyaga va uning introspektiv metodiga (o'zini uzi kuzatish) qarshi kurashdilar, namoyandalarini sub'ektivizmda aybladilar. bixevioristlar psixologiya falsafaga emas (empiriklarga karama-karshi), balki tabiatshunoslik fanlariga tayangan xolda kuzatish, eksperiment utkazish, ichki (sub'ektiv) m...

This file contains 41 pages in PPTX format (349.8 KB). To download "bolaning psixik rivojlanishi xulq-atvor qoidalarini o‘rganish muammosi sifatida: bixeviorizm", click the Telegram button on the left.

Tags: bolaning psixik rivojlanishi xu… PPTX 41 pages Free download Telegram