ishsizlik

PPTX 21 pages 327.9 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 327.9 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

4-mavzu. ishchi kuchi va ishsizlik 4-mavzu. ishchi kuchi va ishsizlik reja: ishsizlik tushunchasi va uning ko’rinishlari. ishsizlik sabablari. ishsizlik oqibatlari. mehnat bozorini tartibga solish dots. x.t.jumanov renessans ta’lim universiteti info@renessans-edu.uz tayanch so’z va iboralar: ishsizlik, friktsion ishsizlik, tarkibiy ishsizlik, davriy ishsizlik, tsiklik ishsizlik, ixtiyoriy ishsizlik, instituttsional ishsizlik, texnologik ishsizlik, hududiy ishsizlik, yashirin ishsizlik, turg’un ishsizlik, ishsizlikning tabiiy darajasi, ishsizlikning haqiqiy darajasi, to’la ish bilan bandlik, potentsial yaim hajmi. 1. ishsizlik tushunchasi va uning ko’rinishlari ishsizlik – bu mehnatga yaroqli aholini ish bilan band bo’lmaslik holatini aks ettiruvchi jarayon bo’lib, uning friktsion, strukturaviy, davriy ko’rinishlari mavjud. friktsion ishsizlik – bu ixtiyoriy ishsizlik bo’lib, bir ishdan boshqaishga o’tish, yashash joyini o’zgartirish va boshqa shu kabi holatlar bilan bog’liq. ishsizlikning bu turi doimiydir. tarkibiy ishsizlik majburiy ishsizlik turi bo’lib, ishlab chiqarish jarayonida kasbiy mahoratning mos kelmasligiga va boshqa shu kabi sabablarga ko’ra ishchilarni qisqartirish hisobiga yuzaga keladi. bu ishsizlik turi ham doimiydir. davriy …

2 / 21

tabiiy ishsizlikning navbatdagi turi hisoblanadi. ishsizlik bu turini mehnat bozori infratuzilmasi amal qilishi hamda shu bozorda talab va taklifni o’zgartiruvchi omillar keltirib chiqaradi. texnologik ishsizlik ishlab chiqarishning amal qilishida texnologik usullar bir-birining o’rniga kirib kelishi bilan birga boradi. ularning ichida asosiylari mexanizatsiya, avtomatlashtirish, robotlashtirish va informatsion texnologiyani qo’llash hisoblanadi. hududiy ishsizlik tarixiy, demografik, madaniy, milliy va ijtimoiy – psixologik xarakterdagi bir qator kompleks omillagar bilan bog’liq. yashirin ishsizlik uchun ish kuni yoki ish haftasi davomida to’liq band bo’lmaslik xarakterli. u o’z ichiga ishchi kuchining ishlarining to’liq hajmini bajarmaydigan bir qismini oladi. turg’un ishsizlik mehnatga layoqatli aholining ish joyini yo’qotgan, ishsizlik bo’yicha nafaqa olish huquqidan mahrum bo’lgan va faol mehnat faoliyatiga hech qanday qiziqishi bo’lmagan qismini qamrab oladi. ishsizlikning tabiiy darajasi friktsion va tarkibiy ishsizlik darajalari birgalikda ishsizlikning tabiiy darajasini ifodalaydi. ishsizlikning tabiiy darajasi – bu shunday holatki, unda ishsizlar soni bilan bo’sh ishchi o’rinlari bir-biriga mos keladi. ishsizlikning to’liq yoki …

3 / 21

rajadan ortiq, ayrim hollarda undan past ham bo’lishi mumkin. (ish vaqtidan ortiqcha ishlash va o’rindoshlik ishlarida band bo’lish natijasida). ikkinchidan, ishsizlikning tabiiy darajasi o’z - o’zicha doimiy miqdor hisoblanishi shart emas, u tartibdagi o’zgarishlar (qonunlar va jamiyat urf–odatlaridagi o’zgarishlar) oqibatida o’zgarib turishi mumkin. masalan, xx asrning 60–yillarida friktsion va tarkibiy ishsizlarning muqarrar darajasi ishchi kuchining 4% ni tashkil qildi deb hisoblangan. boshqacha aytganda, ishchi kuchining 96% band bo’lganda to’liq bandlilikga erishilishi tan olingan. hozirgi davrda iqtisodchilar ishsizlikning tabiiy darajasi taxminan 5 - 6% ga teng deb hisoblaydilar. 2. ishsizlik sabablari hozirgi sharoitdagi ishsizlik–bozor munosabatlarini shakllantirish jarayonida rivojlanish bosqichlari oqibatida yuzaga kelgan voqelikdir. jamiyat holatining ijtimoiy-iqtisodiy mezoni sifatida ishsizlikka munosabat vaqt o’tishi bilan o’zgardi, biroq ishsizlik keltirgan zarar mamlakatni iqtisodiy rivojlanishida sezilarli ortda qolishiga olib keladi. iqtisodiy faollikni oshishi yoki pasayishi mamlakatdagi bandlik va ishsizlik darajasini o’sish hamda pasayishining asosiy sabablari hisoblanadi. iqtisodiyotning davriy rivojlanishi va iqtisodiy faollikning bir necha yillar …

4 / 21

agi to’lov qobiliyatli talab (tovarlar va xizmatlarga talabning yo’qligi mehnatga bo’lgan t-alabni pasaytiradi, chunki mehnatga talab hosilaviy xususiyatga ega, buning oqibatida esa, ishsizlik yuzaga keladi). friktsion ishsizlikning yuzaga kelishining qator sabablarini ajratish mumkin: aholini geografik ko’chishi: inson bir yerdan boshqa yangi joyga ko’chadi va ko’chish vaqtida va ko’chishdan oldin hamda ko’chgandan keyinishsiz bo’lishi mumkin; kasbiy manfaatlarni o’zgartirish, qayta o’qish, qayta malakaga ega bo’lish; inson shaxsiy hayotida yangi bosqichlarni kelishi: o’qish, farzand tug’ilishi va shu kabilar. tuzilmaviy ishsizlikning yuzaga kelish sabablari bir kasbdagi xodimlarga talabni qisqartiruvchi va boshqa kasbdagi xodimlarga talabni orttiruvchi texnik taraqqiyot natijasida yuzaga keladi. boshqacha aytganda, tuzilmaviy ishsizlik turli kasbdagi mehnat bozorlarida ishchi kuchiga talab hamda taklif tarkibining farq qilishi tufayli ishga joylashish imkoniyati yo’qolishi tufayli tug’iladi. korxonalardagi yashirin ishsizlik sabablarini ikki guruhga ajratish mumkin: yashirin ishsizlikni saqlashning birinchi guruh sabablari quyidagilarni qamrab oladi: firma rahbarlari hatto ishlab chiqarishda pasayish bo’lgan sharoitda ham kelajak uchun xodimlarning qisman bandligini, …

5 / 21

li yashash joylarida ishni boshqa topish imkoniyati bo’lmaydi. mehnatga layoqatli katta yoshdagi aholiga nafaqa olishi uchun uzluksiz ish staji juda muhim. ishsizlik bo’yicha nafaqa, hatto uni olishga erishilsa ham ish haqidan yo’qotishlarni qoplamaydi. xodilarning hayolida ko’pincha bandlikning barqarorligi kabi omil o’rnashib oladi. ko’plab insonlar hufyona iqtisodiyot sohasida, shuningdek shaxsiy tomorqa xo’jaligida ishlab pul topsalar ham to’liqsiz bandlikni afzal ko’rgan holda asosiy ish joyi bilan aloqani uzmaydilar. 3. ishsizlik oqibatlari barcha ishsizlik ko’rinishlarining darajalari birgalikda ishsizlikning haqiqiy darajasini ifodalaydi. tabiiy ishsizlik darajasi -real va potensial yalpi milliy mahsulotning o`sishi bir-biriga mos keladigan iqtisodiy rivojlanish davri oraliqlariga xos bo`lgan ishsizlik darajasi. ishsizlik darajasi ishsizlarning ishchi kuchi tarkibidagi foizi sifatida hisoblanadi. ishsizlar soni ishsizlik darajasi = --------------------- * 100 % ishchi kuchi ishchi kuchiga ishlay oladigan va ishlashni hohlagan barcha kishilar kiradi. ishchi kuchi – ishlovchilar va faol ish izlovchilardan iborat bo’ladi. boshqacha aytganda, band bo’lganlar va ishsizlar ishchi kuchini tashkil qiladi. ishsizlarga …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishsizlik"

4-mavzu. ishchi kuchi va ishsizlik 4-mavzu. ishchi kuchi va ishsizlik reja: ishsizlik tushunchasi va uning ko’rinishlari. ishsizlik sabablari. ishsizlik oqibatlari. mehnat bozorini tartibga solish dots. x.t.jumanov renessans ta’lim universiteti info@renessans-edu.uz tayanch so’z va iboralar: ishsizlik, friktsion ishsizlik, tarkibiy ishsizlik, davriy ishsizlik, tsiklik ishsizlik, ixtiyoriy ishsizlik, instituttsional ishsizlik, texnologik ishsizlik, hududiy ishsizlik, yashirin ishsizlik, turg’un ishsizlik, ishsizlikning tabiiy darajasi, ishsizlikning haqiqiy darajasi, to’la ish bilan bandlik, potentsial yaim hajmi. 1. ishsizlik tushunchasi va uning ko’rinishlari ishsizlik – bu mehnatga yaroqli aholini ish bilan band bo’lmaslik holatini aks ettiruvchi jarayon bo’lib, uning friktsion, struktur...

This file contains 21 pages in PPTX format (327.9 KB). To download "ishsizlik", click the Telegram button on the left.

Tags: ishsizlik PPTX 21 pages Free download Telegram