ma’ruza. analizatorlarning va ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari

PPTX 37 pages 455.5 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 455.5 KB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

valeologiya kecha, bugun, ertaga vchera, segodnya, zavtra 3. ma’ruza. analizatorlarning va ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari. reja: 1. analizatorlarning umumiy tuzilishi va ahamiyati. 2. ko’rish analizatorining yosh xususiyatlari. 3. ko’rish qobiliyatining pasayishini oldini olish. 4. eshitish analizatorining rivojlanishi. 5. eshitish gigiyenasi. 6. ta’m bilish va hid bilish analizatori. 7. muvozanat apparati. 8. organizmdagi fiziologik jarayonlarning neyroendokrin sistema orqali boshqarilishi. 9. ichki sekretsiya bezlari haqida tushuncha va ularining joylashuvi. 10. garmonlar, ularning organizmdagi vazifasi. 11. organizmning gumoral boshqaruvida garmonlarning tutgan o’rni. 12. garmon va stress. 13. garmonlar va jinsiy yetilish. 14. ichki sekretsiya bezlarining yoshga oid xususiyatlari. analizatorlarning umumiy tuzilishi va ahamiyati. axborotni qabul qilish va qayta ishlash analizatorlar, ya’ni sezgi organlari orqali amalga oshiriladi. tashqi olamdagi ta’sir nerv signallari holida bosh miyadagi nerv markazlariga yetkaziladi. bu signallar bosh miyaning turli bo’limlarida qayta ishlanib, uning oliy bo’limida sezish tasavvur qilish, anglash bilan yakunlanadi. i.p. pavlov har bir analizator bir-biriga bog‘liq bo’lgan …

2 / 37

ing roli juda muhim. agar bolaning turli organlaridan, turli sezgi organlar idan ta’sir kam borsa, bosh miya rivojlanishdan orqada qoladi. tashqi olamdagi turli xil ta’sir avval retseptorlarda, so‘ngra bosh miya bo’limlarida analiz qilinadi. ta’sirning har tomonlama nozik analizi bosh miya katta yarimsharlarida amalga oshadi. sezgi organlariga tananing barcha sohasida joylashgan retseptorlar va muskullar, qon tomirlar devoridagi retseptorlar va boshqalar kiradi. analizatorlarning miya po‘stlog‘idagi qismi shikastlansa yoki olib tashlansa, ta’sir murakkab analiz va sintez qilinmaydi. masalan, miya po‘stlogidagi eshitish analizatorlari joylashgan chakka qismi olib tashlansa, ta’sirning nozik tabaqalanishi yo‘qoladi. nerv sistemasining faoliyati uchun ta’sir doimo butun organizmga ta’sir qilib turishi kerak. ko‘pgina sezgi organlarining shikastlanishi natijasida ta’sirning ular orqali bosh miyaga yetarli kelmasligi tufayli odam faol faoliyatini yo‘qotadi, doimo uxlaydi, bunday odamni saqlanib qolgan sezgi organlariga ta’sir etish bilangina uyg‘otish mumkin. tekshirishlardan ma’lum bo’lishicha, sensor ta’sirotning yo‘qolishi diqqatni to‘plash, mantiqiy fikrlash, aqliy mehnat qilish xususiyatlariga salbiy ta’sir etadi. sezgi organlari orqali …

3 / 37

masofasi haqida tasavvur hosil qilishga yordam beradi. mehnat faoliyatida ko‘rish analizatori juda muhim rol o‘ynaydi. ko’zning bevosita ta’sirlovchisi yorug’lik ko‘z retseptorlariga ta’sir etib, ko‘rish sezgisini hosil qiladi. ko'rish organi 10-12 yoshgacha morfologik va funksional jihatdan rivojlana boradi. ko‘zning tuzilishi. ko’z soqqa va uni o‘rab turgan yordamchi apparatdan tashkil topgan. ko‘z soqqasi yumaloq bo’lib, ko‘z kosasi chuqurchasida joylashgan. uning devori uch qavatdan: tashqi-oqsil parda (sklera), o‘rta-tomirli parda va ichki-to‘r pardadan iborat. oqsil qavat (sklera)ning rangi oq bo‘lib, bir qismi qovoqlar ostidan ko‘rinib turadi. skleraning orqa tomonidagi qismi teshik bo'lib, ko‘rish nervi shu teshikdan o‘tadi. skleraning oldingi qismi tiniq, qavariqroq bo‘lib, shox pardani hosil qiladi. tashqi yoki sklera qavatning 1/5 qismi muguz pardaga, 4/5 qismi orqa oqsil pardaga to‘g‘ri keladi. shox pardada qon tomirlar bo’lmaydi. o‘rta - tomirli pardada qoh tomirlar va pigment ko‘p. turli kishilarda pigment miqdori har xil bo’ladi. ba’zi odamlarda ko‘zning o‘rta pardasi pigmentsiz bo’lib, qon tomirlar ko‘rinib turadi. …

4 / 37

i qismida silliq muskul tolalardan iborat kipriksimon muskullar bo’ladi. kipriksimon muskullar kipriksimon boylamlar yordamida gavhaming pay va xaltachasiga birikadi. ko‘z soqqasining ichki pardasi, ya’ni to‘r parda murakkab tuzilgan bo’lib, rivojlanishiga ko‘ra ko‘rish nervi bilan bir butun hisoblanadi. to‘r parda ko‘zning butun bo'shlig’ini qoplab turadi. turli ta’sirni qabul qiluvchi 130 mln. ta tayoqcha va 7 millionta kolbacha shaklidagi hujayralar to‘r pardaning retseptoriari hisoblanadi. ko’z soqqasining yadrosi suyuq, gavhar va shishasimon tanadan iborat. rangdor pardaning orqasida yasmiq shaklidagi, juda tiniq, ikki tomoni qavariq linza - gavhar joylashgan. gavharning orqa tomoni oldingi tomonga qaraganda qavariqroq bo’ladi. gavhar yarim suyuq bo’lib, yupqa tiniq kapsula ichida joylashgan. gavharda qon tomirlari bo’lmaydi. uni ko‘z kameralarini to’ldirib turadigan maxsus suyuqlik oziqlantiradi. shox parda bilan rangdor pardaning o'rtasida kichkina bo‘shliq bo’lib, u ko‘zning oldingi kamerasi deyiladi. rangdor parda bilan gavhar o‘rtasida ham bo‘shliq bo’lib, u ko‘zning orqadagi kamerasi deyiladi. har bir ko’rish nervida 1 mln. ga yaqin nerv …

5 / 37

ik nurlari shox parda va gavharda singandan so‘ng, markaziy chuqurlikning bir nuqtasida to‘planadi va markaziy chuqurchada narsaning fokusi bo’ladi. shox parda, gavhar orqali sariq dog‘ markaziga o’tgan chiziq ko’rish o‘qi deb ataladi. ko‘z akkomodatsiyasi (ko‘zning moslashishi). turlicha uzoqda turgan narsalarni aniq ajratish qobiliyatidir. ko’z akkomodatsiyasi ko‘z soqqasini harakatga keltiruvchi nervning parasimpatik tolalari bilan ta’minlanmagan kipriksimon muskullarning reflektor qisqarishi natijasida gavhar elastikligi o‘zgarishidan vujudga keladi. muskullar qisqarganda, kipriksimon bog’lamlar tonusi oshib, gavharning bo‘rtiqligi ortadi va nur sindirish kuchi ko‘payadi. narsa ko‘zga juda yaqinlashtirilganda kipriksimon muskullar shu xilda qisqaradi. kipriksimon muskullar bo‘shashganda kipriksimon bog’lamlar tortiladi va gavharning egriligi, nur sindirish kuchi kamayadi. uzoqdagi narsaga qaraganda shunday bo’ladi. narsa ko‘zdan 65 sm uzoqda bo’lganda kipriksimon muskullar qisqaradi. odam yaqindagi narsalarga qaraganda gavhar qavariqroq, uzoqdagi narsalarga qaraganda esa yassiroq bo’ladi. yaqindan va uzoqdan ko‘rish. yaqindan va uzoqdan ko‘rish tug‘ma bo’lishi, shuningdek, hayotda orttirilgan bo’lishi ham mumkin. yaqindan ko‘radigan kishilarda parallel nurlar markaziy chuqurchaning oldingi …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’ruza. analizatorlarning va ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari"

valeologiya kecha, bugun, ertaga vchera, segodnya, zavtra 3. ma’ruza. analizatorlarning va ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari. reja: 1. analizatorlarning umumiy tuzilishi va ahamiyati. 2. ko’rish analizatorining yosh xususiyatlari. 3. ko’rish qobiliyatining pasayishini oldini olish. 4. eshitish analizatorining rivojlanishi. 5. eshitish gigiyenasi. 6. ta’m bilish va hid bilish analizatori. 7. muvozanat apparati. 8. organizmdagi fiziologik jarayonlarning neyroendokrin sistema orqali boshqarilishi. 9. ichki sekretsiya bezlari haqida tushuncha va ularining joylashuvi. 10. garmonlar, ularning organizmdagi vazifasi. 11. organizmning gumoral boshqaruvida garmonlarning tutgan o’rni. 12. garmon va stress. 13. garmonlar va jinsiy yetilish. 14. ichki sekretsiya bezlarining yoshga oid xus...

This file contains 37 pages in PPTX format (455.5 KB). To download "ma’ruza. analizatorlarning va ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’ruza. analizatorlarning va i… PPTX 37 pages Free download Telegram