kompyuter arxitekturasi

PPTX 22 pages 592.7 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 592.7 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

prezentatsiya powerpoint 3-ma’ruza mavzu: kompyuterning turlari va tashkiliy qismlari, kompyuterlarning asosiy ko’rsatkichlari va xususiyatlari kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi davomida juda ko‘p turli xil kompyuterlar ishlab chiqildi. ularning ichida hozirda unitilib ketganlari bilan birga, kompyuter arxitekturasiga oid zamonaviy g‘oya va ishlanmalarga o‘zining katta ta’sirini ko‘rsatgan kompyuterlar ham bor. kompyuter arxitekturasini oldingi ma’ruzada keltirilgan rivojlanish bosqichlarini taxlil qilish bilan, zamonaviy kompyuterlarning qanday qurilganligi va qanday ishlashi haqidagi bilimlarni yanada kengaytirish, hamda ushbu kompyuterlarda ishlash malakasini yanada oshirish mumkin bo‘ladi. hozirda ishlab chiqarilayotgan kompyuterlarning qurilish asoslarini o‘zida mujassam etgan dastlabki kompyuterlardan biri, bu 1952 yili jon fon neyman tomonidan ishlab chiqilgan va birinchi avlod kompyuterlariga mansub bo‘lgan - ias (immediate address storage) «to‘g‘ridan-to‘g‘ri adreslanuvchi xotira» degan nomga ega kompyuterdir. bu kompyuterning arxitekturasini 1-rasmda keltirilgan chizma asosida tushuntirish mumkin. fon neyman kompyuteri beshta asosiy qismlardan iborat: xotira, arifmetik-mantiqiy qurilma, boshqarish qurilmasi va ma’lumotlarni kiritish-chiqarish qurilmalari. ushbu kompyuterning xotirasi, har biri 40 bit uzunlikdagi 4096-ta so‘zlardan …

2 / 22

i (uu, ustroystvo upravleniya), pq – periferik qurilma (pu, periferiynoe ustroystvo) arifmetik-mantiqiy qurilma tarkibida 40 bit uzunlikka ega – akkumulyator deb nomlangan maxsus ichki registr bo’lgan. u asosan kompyuterning buyruqlari, hozirgi kompyuterlarning buyruqlariga o‘xshab, tezkor xotiradan olingan ma’lumotlarni akkumulyatorga yozish, unda kerakli amallarni bajarish, so‘ngra esa natijalarni tezkor xotiraga qaytib yozish amallarini bajargan. bu kompyuter nuqtasi qo’zg’aluvchan sonlar ustida amallar bajara olmagan. kompyuterlar tarkibida asosiy tashkil etuvchilardan biri bo’lgan displey, 1960 yili dec firmasi tomonidan ishlab chiqarilgan, ikkinchi avlod kompyuterlariga mansub pdp-1 kompyuterida birinchi bor qo‘llanilgan. bu displey 512x512 piksel o‘lchamga ega bo‘lib, unda nuqtalar yordamida chizmalarni chizish mumkin edi. 1965 yili ishlab chiqarilgan birinchi mini-kompyuter hisoblangan pdp-8 kompyuterida, hozirgi kompyuterlar arxitekturasida muhim o‘rin tutgan, kompyuter tarkibiga kirgan qurilmalarni o‘zaro ulovchi parallel o‘tkazgichlardan iborat - umumiy shinadan foydalanilgan. dec firmasi pdp-8 kompyuteridan 50000 donasini sotgan va bu bilan, mini-kompyuterlar bozorida etakchi kompaniyaga aylandi. pdp-8 kompyuterining soddalashtirilgan chizmasi 2-rasmda keltirilgan. 2-rasm. …

3 / 22

6 protsessori o‘rnatilgan shaxsiy kompyuterlar ishlab chiqarila boshladi. bu kompyuterlarda esa, ms-dos operatsion tizimi asosida ishlaydigan, microsoft korporatsiyasi tomonidan ishlab chiqilgan windows qobiq dasturi ham o‘rnatilgan edi. 1980 yillarning o‘rtalariga kelib qisqartirilgan buyruqlar to‘plamiga ega bo‘lgan - risc (reduced instruction set computer) kompyuterlar ishlab chiqarila boshlandi. ushbu kompyuterlarning buyruqlari, ulardan avval ishlab chiqarilgan - to‘liq buyruqlar to‘plamiga ega bo‘lgan - cisc (complex instruction set computer) kompyuterlarning buyruqlariga nisbatan ancha sodda va tez bajarilar edi. risc kompyuterlari asosida keyinchalik ko‘p sonli buyruqlarni bir vaqtda bajara oladigan - superskalyar kompyuterlar ishlab chiqarila boshlandi. 4 avlod kompyuterlarining element bazasi hisoblangan - o‘ta katta integral mikrosxemalar tarkibiga bir necha o‘n ming, bir necha yuz ming va nihoyat bir necha o‘n millionlab tranzistorlarni joylashtirish imkoniyatlarining paydo bo‘lishi, ishlab chiqarilayotgan kompyuterlar o‘lchamlarini tez suratlar bilan kichrayishiga olib keldi. 1993 yili apple kompaniyasi tomonidan beshinchi avlod kompyuteri hisoblangan, apple newton nomli cho‘ntak kompyuteri ishlab chiqildi. mana shu …

4 / 22

kompyuter turlari supercomputer. mainframe. server computer. workstation computer. personal computer or pc. microcontroller. smartphone. avlodlar bo‘yicha shaxsiy kompyuterlar quyidagi tartibda guruhlarga bo‘linadi: 1-avlod – 8-bitli protsessorlar ishlatilgan; 2-avlod – 16-bitli protsessorlar ishlatilgan; 3-avlod – 32-bitli protsessorlar ishlatilgan; 4-avlod – 64-bitli protsessorlar ishlatilgan. statsionar va portativ (noutbuklar) turlarga bo’linadi. shaxsiy kompyuterlar uchun mavjud monitor va boshqa bir qator periferik qurilmalar asosiydir. shk blokida asosiy (tizimli) plata, protsessor, turli xotiralar (tsq, qattiq disk), kiritish-chiqarish qurilmasi, periferik qurilmalar va boshqalar joylashgan. shk ni kengaytirish mumkin. unga osonlik bilan turli qo’shimcha qurilmalarni qo’shish mumkin. shk ga turli soxalarga tegishli dasturiy ta’minotlarni o’rnatish mumkin. shaxsiy kompyuterlar shaxsiy kompyuterlarga o’xshash, lekin ularga nisbatan o’lchami bo’yicha juda kichik. cho’ntak kompyuterlar mikrokontrollerlar turli maishiy xizmat va texnik qurilmalarga o’rnatiladi (mobil telefonlar, kir yuvish mashinalari, printerlar, televizorlar va boshqalar). ular insonlarga qurilmalarni boshqarishga imkon beradi. mikrokontrollerlar o’zlarining o’lchamlariga qaramasdan, to’liq ravishda hisoblash qurilmalari hisoblanadi, yani ular xotira, protsessor va …

5 / 22

umotlar va dasturlar saqlanadi (ajratilgan fayl serverlar va server ilovalari). server protsessorlari odatda foydalanuvchilar va ma’lumotlarga kirish huquqlarini boshqaradi. hisoblashlar mijoz-kompyuterlarda amalaga oshiriladi. serverlar meynfreymlar oz’ida katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlashni markazlashtirgan katta kompyuterlarni tavsiflaydi. foydalanuvchilar asosan ma’lumotlarni kiritish va chiqarishga mo’ljallangan terminallar (klaviatura+monitor) va/yoki shk lar orqali murojaatni amalga oshiradilar. ulangan terminallar soni odatda bir necha yuzlab bo’ladi. meynfreymlar yuqori ishonchliligi bilan xarakterlanadi. meynfreymlarning kuchi, shk va serverlarga qaraganda ko’proq bo’lsada, ular ko’p emas. lekin ular kiritish-chiqarish jarayonlarining yuqori tezligiga va doimiy xotiraning katta hajmlariga egalar. meynfraymlar juda qimmat turadi (bir necha million dollar). katta tashkilotlarda ishlatiladi (banklar, aeroportlar, davlat idoralari). meynfreymlar superkompyuterlar – bu o’tgan asrning 60-yillarida paydo bo’lgan judayam kuchli tizimlar (kuchli protsessorlar). katta hajmdagi murakkab hisoblashlarni talab qiladigan masalalarni yechish uchun ishlatiladi. bir necha o’z million dollar turadi. superkompyuterlar ? e’tiboringiz uchun raxmat image1.png image2.png image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.png image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompyuter arxitekturasi"

prezentatsiya powerpoint 3-ma’ruza mavzu: kompyuterning turlari va tashkiliy qismlari, kompyuterlarning asosiy ko’rsatkichlari va xususiyatlari kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi davomida juda ko‘p turli xil kompyuterlar ishlab chiqildi. ularning ichida hozirda unitilib ketganlari bilan birga, kompyuter arxitekturasiga oid zamonaviy g‘oya va ishlanmalarga o‘zining katta ta’sirini ko‘rsatgan kompyuterlar ham bor. kompyuter arxitekturasini oldingi ma’ruzada keltirilgan rivojlanish bosqichlarini taxlil qilish bilan, zamonaviy kompyuterlarning qanday qurilganligi va qanday ishlashi haqidagi bilimlarni yanada kengaytirish, hamda ushbu kompyuterlarda ishlash malakasini yanada oshirish mumkin bo‘ladi. hozirda ishlab chiqarilayotgan kompyuterlarning qurilish asoslarini o‘zida mujassam etga...

This file contains 22 pages in PPTX format (592.7 KB). To download "kompyuter arxitekturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kompyuter arxitekturasi PPTX 22 pages Free download Telegram