xix asrda tibbiyot

PPTX 59 pages 15.4 MB Free download

59 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 15.4 MB

File type PPTX

Pages 59

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 59

o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti fundamental fanlar kafedrasi tibbiyot tarixi fani xvii asrdagi tabiiy fanlarda tub burilish va uning tibbiyotga ta'siri. xviii-xix asrda tibbiyot sohasida erishilgan yutuqlar. xx-xxi asrlarda tibbiyot ilmining dolzarb masalalari. 2025 xvii asrga kelib tibbiyotda inson tanasi tuzilishi va ichki a'zolar funksiyalari haqida yetarli ma'lumotlar mavjud edi. yangi davrda rossiya va yevropani bog‘lab turgan, avallombor, 1640-1918 yillardagi davrga xos bo‘lgan kapitalistik munosabatlar bo‘ldi. shaharlarda yirik zavod va fabrikalar qurila boshlandi. texnik asbob uskunalar bilan ta’minlandi. tabiiy va aniq fanlar rivojlana boshladi. fan, sa’nat va madaniyat sohasida yuqori cho‘qqilarga erishildi. tibbiyotning rivojlanishiga bu davrda nafaqat filosofiya, ideologiya, siyosat balki, fan va texnika ham ta’sir ko‘rsatdi. moddalar va energiyani saqlash, hujayra nazariyasi, evolyusion ta’limot, optika, elektr toki bilan ta’minlash to‘g‘risida bir qator qonunlar ishlab chiqila boshladi. buning barchasi tashqi muhit omillarini tajriba asosida va aholi salomatligini o‘rganishga o‘tishga yo‘nalish bo‘ldi a. galler (1708 - 1777), u …

2 / 59

li asari chop etildi, bu asarida tirik organizmda kechadigan jarayonlar uchun energiyani saqlash qonunini matematik asoslab berdi. fiziologik akustika, sohasi bo‘yicha kombinasialashgan tonlarni kashf etdi va quloqning modelini yasadi. ko'zning akkomodatsiya va ranglarni ajratish xossalarini o'rgandi. djovanni battista morgan’i 1761 yilda 6 bobdan iborat bo‘lgan “diseksiya usuli orqali, kasalliklarning sabablari va kelib chiqishi to‘g‘risidagi” asarini yozdi. bu asar inson organizmidagi kasalliklarning lokalizasiyasini (joylashishi, tarqalishi) va kelib chiqishini o‘rganish va tushunishdagi birinchi qadam bo‘ldi. mari fransua ksav’e bisha turli organ to‘qimalarining patologik o‘zgarishlarini chuqur o‘rgandi, u birinchilardan boiib, turli organlarning hayoti faoliyatini turli to'qimalar funksiyalari birgalikda amalga oshirilishini, shuningdek organ to'qimalarining zararlanishi (tkanevaya patologiya) organlardagi patologik jarayonlarning hosil bo‘lishiga olib kelishini isbotlab berdi. rudol’f virxov - hujayra (hujayra nazariyasi) patologiyasini yaratdi va “hujayra nazariyasi, fiziologik va patologik gistologiya fanining asosi fan sifatida” maqolasida yoritib berdi (1858). r. virxov birinchilardan bo‘lib, yallig‘lanishning, leykositoz, emboliya, tromboz, flebitlar, leykemiya va buyrakning amiloidoz holatini, yog‘ …

3 / 59

hlari tomonidan ham qo‘llanilgan. r. laennek, duradgorga oxirgi uchi kengaytirilgan duradgor trubkasini (stetoskopni) buyurtma qiladi. bu asbobni qo‘llaganda quloq orqali auskul’tasiya qilingandan ko‘ra aniq va ravon tovushni bergan. auskul’tatsiya sohasidagi ishlarni umumlashtirib, rene “o‘pka, yurak kasalliklarini aniqlashda auskul’tasiya usulining ahamiyati” to‘g‘risida asar yozdi, 1819 yilda nashr etildi. anesteziologiya tarixi: 1800yilda ximik x. devi “azot oksidi” gazi ustidan birinchi tajribani o‘tkazdi. 1842 y k. long umumiy og‘riqsizlantirish usuli asoschisi, umumiy anesteziya maqsadida efir bug‘idan ingalyasiya usulini amalga oshirdi. 1846y boston tish vrachi stomotolog uil’yam morton vrach va aptekar maslahati bilan ular o‘zida o‘tkazgan tajribaga asoslanib, efir narkozidan foydalanib bemorning tishini olib tashladi. djon uoron efir narkozidan foydalanib, o‘smani olib tashlash operasiyasini muvvafaqiyatli amalga oshirdi. xloroformli narkozni djeyms simpson 1847yildan boshlab qo‘llay boshladi. opersiyadan so‘nggi asoratlardan eng ko‘p tarqalganlari yiringlash va sepsis edi. yevropada uzoq asrlar davomida aseptika va antiseptika qoidalarini bilishmagan. o‘rta asrlarda samarqandlik tabib tojiddin hakim xirurgik opresiya jarayonida to‘g‘ralgan …

4 / 59

h maqsadida qo‘lni xlor aralashmasi bilan dezenfeksiya qilish taklif etilgan. natija yomon bo‘lmadi: o‘lim holati asta-sekin kamaya boshladi. 1855 yilda olim professornomzodini oldi va budapesht universitetida kafedraga boshchilik qiladi. u o‘zining profilaktik usulini amaliyotga kiritish uchun kurash olib bordi. jozef lister - mashhur angliyalik xirurg, antiseptik yo‘nalishni yaratgan. olim birinchi bo‘lib, operatsion yaralarning infeksiya bilan zararlanishi ilmiy asoslab berdi va xirurgik infeksiyalarga qarshi kurashish chora-tadbirlarini ishlab chiqdi. jarroh qo‘llarini tozalash uchun karbolik kislotadan tashqari, jarrohlik asboblari bilan birgalikda jarrohlik operasiyasi vaqtida karbonat kislotasini operatsiya xonasiga havoga purkashni taklif qildi (bu yerda mikroorganizmlarning yo‘q bo‘lib ketishini hisobga olib) “karbolik purkashni” taklif etdi. operatsion yara tikilgandan yoki tamponada qilingandan so‘ng, uch qavatli karbolizillangan paxta yoki bint bilan yopib qo‘yilgan. lister usuli xirurgik operasiyalardan keying o‘lim holatlarini kamayishiga olib keldi. tibbiyotda qon quyish oldingi zamonlardan beri muammo bo‘lib kelgan, qon qo‘yish texnikasi ishlab chiqilmaganligi sababli o‘lim holatlari (qon olgan patsientlar ichida) ko‘p bo'lgan. …

5 / 59

kkinchi marta emlash o‘tkazildi, bir necha yildan keyin uchinchi marta o‘tkazildi. 1802 yilda londonda “ospaga qarshi emlash” institut tashkil etildi va jenner uning birinchi raisi, so‘ngra yevropa jamiyati olimlari jennerni doimiy a’zosi etib tayinladi. mikrobiologiya, virusologiya, bakteriologiya sohasidagi yutuqlar yangi davrdan boshlab, epidemiologiyaning fan sifatida rivojlanishi boshlandi: yuqumli va yuqumsiz kasalliklarning tarqalishi va profilaktikasini o‘rganish. 1754 yilda angliya flotida birinchi tadqiqot o‘tkazildi. djeyms lind kemadagi 12 nafar singa bilan og‘rigan dengizchini kuzatdi, shulardan ikkitasi dengiz suvi bilan, ya’na ikkitasi kvarta sidra (olma vinosi), ikkitasi uksus, keyingi juftlik tarkibida sarimsoq bor aralashmalar, ikki nafari kuporos yog‘i va oxirgi ikki nafari mandarin, apel’sin bilan davolandi. olti kundan keyin limon va apel’sin yegan dengizchilar, o‘z xizmatlarini davom ettirishga tayyor edilar, qolganlari bemor bo‘lib qolaverdilar. shunday qilib, limon va apel’sin sokidagi moddalar singaning oldini oladi va davolaydi degan xulosaga kelindi. *singa kasalligi bu - c vitamin yetishmovchiligi 1795 yilda britaniya harbiy-dengiz flotiga dengizchilar rasioniga …

Want to read more?

Download all 59 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xix asrda tibbiyot"

o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti fundamental fanlar kafedrasi tibbiyot tarixi fani xvii asrdagi tabiiy fanlarda tub burilish va uning tibbiyotga ta'siri. xviii-xix asrda tibbiyot sohasida erishilgan yutuqlar. xx-xxi asrlarda tibbiyot ilmining dolzarb masalalari. 2025 xvii asrga kelib tibbiyotda inson tanasi tuzilishi va ichki a'zolar funksiyalari haqida yetarli ma'lumotlar mavjud edi. yangi davrda rossiya va yevropani bog‘lab turgan, avallombor, 1640-1918 yillardagi davrga xos bo‘lgan kapitalistik munosabatlar bo‘ldi. shaharlarda yirik zavod va fabrikalar qurila boshlandi. texnik asbob uskunalar bilan ta’minlandi. tabiiy va aniq fanlar rivojlana boshladi. fan, sa’nat va madaniyat sohasida yuqori cho‘qqilarga erishildi. tibbiyotning rivojlanish...

This file contains 59 pages in PPTX format (15.4 MB). To download "xix asrda tibbiyot", click the Telegram button on the left.

Tags: xix asrda tibbiyot PPTX 59 pages Free download Telegram