ma’lumotlar bazasi loyihalash asoslari

PPTX 12 pages 179.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 179.1 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

prezentatsiya powerpoint 3-ma’ruza. ma’lumotlar bazasini loyihalash asoslari reja: 1. ma’lumotlar bazasini loyihalash va uning bosqichlari. 2. ma’lumotlar bazasida konseptual loyihalash. 3. ma’lumotlar bazasida mantiqiy loyihalash. 4. ma’lumotlar bazasida jismoniy loyihalash. ma’lumotlar bazasi (mb) — bu bir-biriga bog’liq bo’lgan ma’lumotlar to’plami bo’lib, ular kompyuter tizimida mantiqiy va fizik jihatdan tashkil etiladi hamda boshqariladi. ma’lumotlar bazasini loyihalash bosqichlari ma’lumotlar bazasini loyihalash jarayoni quyidagi bosqichlardan iborat: talablarni tahlil qilish konseptual model yaratish (er-model) mantiqiy model yaratish fizik model yaratish ma’lumotlar bazasini yaratish va amalga oshirish ma’lumotlar bazasini loyihalash uch bosqichda amalga oshiriladi: 1. konseptual loyihalash; 2. mantiqiy loyihalash; 3. jismoniy loyihalash. 1.1. konseptual loyihalash konseptual loyihalashning vazifasi foydalanuvchilarning predmet sohasidagi tushunchalari asosida konseptual ma’lumotlar modelini yaratishdir. bunga erishish uchun bir qator ketma-ket amallar bajariladi. entitetlar (konseptual) sxemasining namunasini ko’rib chiqing: 1. entitetlarni aniqlash va hujjatlashtirish. entitetlarni aniqlash uchun bir-biridan mustaqil mavjud bo’ladigan obyektlarni aniqlash kerak. har bir entitetning to’g’ri va mazmunli nomga ega …

2 / 12

yaratish. entitetlarni va ularning orasidagi bog’liqliklarni tasvirlash uchun er-diagrammalar (entity–relationship) qo’llaniladi. ular yordamida bizning modelimizning yagona ko’rinishi yaratiladi. 4. atributlarni aniqlash va hujjatlashtirish. keyingi qadamda, biz modelimizda ishtirok etadigan barcha atributlarni aniqlaymiz. har biri uchun biz nom qo’shamiz va ma’lumotlar lug’atiga quyidagi ma’lumotlarni kiritamiz: — atributning nomi va tavsifi; — qiymatlarning turi va o’lchamliligi; — atribut uchun sukut bo’yicha qabul qilinadigan qiymat (agar mavjud bo’lsa); — atribut null-qiymatlarga ega bo’lishi mumkinmi; — atribut hisoblanadiganmi va agar shunday bo’lsa, uning qiymatlari qanday hisoblanadi; — atribut tarkibiymi va agar shunday bo’lsa, u qaysi oddiy atributlardan iborat. masalan, "mijozning f.i.o." atributi "familiya", "ism", "otchestvo" oddiy atributlardan iborat bo’lishi mumkin yoki "ivanov ivan ivanovich" kabi yagona qiymatlar mavjud bo’lishi mumkin. agar foydalanuvchi "f.i.o." ning alohida elementlariga kirish ehtiyoji bo’lmasa, atribut oddiy qilib ko’rsatiladi; 5. atribut qiymatlarini aniqlash va hujjatlashtirish. har bir atribut uchun, biz unga mos keladigan qiymat to’plamini va nomini tavsiflashimiz kerak. masalan, …

3 / 12

alashning asosiy vazifasi avvalgi bosqichni mantiqiy bog’langan modellarga aylantirishdir, bu biz tanlagan dbms xususiyatlariga bog’liq bo’lmaydi. buning uchun quyidagi amallar qo’llaniladi: bdning mantiqiy sxemalarining namunasi 1. ma’lumotlar modelini tanlash. ma’lumotlar jadval ko’rinishidagi tasviri va ular bilan ishlash qulayligi uchun relatsion/ nerelatsion ma’lumotlar modeli tanlanadi. 2. er-model asosida jadval to’plamlarini aniqlash va hujjatlashtirish. har bir entitet uchun jadval yaratiladi, entitetning nomi jadval nomi bo’ladi. jadval o’rtasida birlamchi va tashqi kalitlar mexanizmi orqali bog’liqliklar o’rnatiladi. jadval tuzilmalari va o’rnatilgan bog’liqliklar ham hujjatlashtirilishi kerak. 3. jadvallarni normallashtirish. biz normallashtirish haqida keyinroq batafsilroq gaplashamiz, lekin loyihalovchi ma’lumotlar semantikasini va ularni ishlatish xususiyatlarini yaxshi tushunishi kerak. jadvallarimizning normallashtirish darajasini tekshirish kerak va agar kerak bo’lsa, ularni uchinchi normal shaklga keltirish kerak. natijada, vertikal va gorizontal ravishda kengaytirib bo’ladigan juda moslashuvchan ma’lumotlar bazasi loyihasi hosil bo’ladi. 4. foydalanuvchilar tomonidan belgilangan barcha tranzaksiyalarni bajarish imkoniyatini mantiqiy ma’lumotlar modelini tekshirish. tranzaksiyalar nima ekanligini oldindan bilasiz va keling bir …

4 / 12

joriy mantiqiy ma’lumotlar modeli noto’g’ri va biz uni tuzatishimiz kerak bo’lgan xatolarni o’z ichiga oladi. 5. ma’lumotlar yaxlitligini qo’llab-quvvatlash talablari va ularni hujjatlashtirish. talablar ziddiyatli ma’lumotlarni ma’lumotlar bazasiga kiritishni oldini olish maqsadida joriy qilingan cheklovlar shaklida namoyon bo’ladi, ya’ni ma’lumotlar bazamizni nekonsistent qilishdan saqlaydi. biz quyidagi turdagi cheklovlarni ko’rib chiqishimiz kerak: — majburiy ma’lumotlar. null-qiymatlarga ega bo’lishi mumkin bo’lmagan atributlar mavjudmi; — atribut qiymatlari uchun cheklovlar. atributlar uchun ruxsat berilgan qiymatlar; — entitetlar yaxlitligi. u birlamchi kalit entitetida null-qiymatlarga ega bo’lmasligi kerakligini ta’minlaydi; — havolali yaxlitlik. tashqi kalit qiymati ustunlardan birining birlamchi kalitidagi qiymat bilan o’xshash bo’lishi kerak; — biznes qoidalari tomonidan o’rnatilgan cheklovlar. har bir rol ma’lum operatsiyalarni bajarishi mumkin va biz bu cheklashlarni amalga oshirishimiz mumkin. 1.3. jismoniy loyihalash loyihalashning oxirgi bosqichi jismoniy - ya’ni, kompyuterning tashqi xotirasida joylashtiriladigan ma’lumotlar bazasining aniq amalga oshirilishini tavsiflash. bu ma’lumotlarni saqlash strukturasini va ma’lumotlar bazasiga samarali kirishni ta’minlaydigan metodlarni tasvirlaydi. mantiqiy …

5 / 12

alari tomonidan cheklanishi mumkin. ularni amalga oshirish usuli tanlangan dbmsga bog’liq. har bir tizimning o’ziga xos imkoniyatlari mavjud. ba’zi tizimlarda umuman biznes qoidalarini qo’llab-quvvatlash mavjud emas. bunday holda, cheklovlarni amalga oshirish uchun ilovalar ishlab chiqiladi. biznes mantiqasi bilan bog’liq barcha qarorlar qo’shimcha hujjatlarda tavsiflanadi. 3. ma’lumotlar bazasining fizika tashkilotini loyihalash. bu yerda biz jadvallar uchun eng yaxshi fayl tashkilotini tanlaymiz. tranzaksiyalarni aniqlab, eng muhimlarini ajratib ko’rsatamiz, shuningdek, ularning o’tkazuvchanligini tahlil qilamiz, ya’ni kutish vaqti, tranzaksiyalarni bajarish oralig’i va hokazo. albatta, biz javob berish tezligini oshirishga harakat qilamiz (ya’ni, javob uchun sekunt sonini qisqartirishga). agar zarurat bo’lsa, indekslarni qo’shish, normallashuv darajasini pasaytirish yoki ma’lumotlar bazasiga ta’sir ko’rsatadigan boshqa ishlashni optimallashtirish operatsiyalari amalga oshiriladi. muhim ishlar orasida, ma’lumotlar bazasi uchun zarur bo’lgan disk xotirasi hajmini baholash ham unutilmasligi kerak. image1.png image2.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’lumotlar bazasi loyihalash asoslari"

prezentatsiya powerpoint 3-ma’ruza. ma’lumotlar bazasini loyihalash asoslari reja: 1. ma’lumotlar bazasini loyihalash va uning bosqichlari. 2. ma’lumotlar bazasida konseptual loyihalash. 3. ma’lumotlar bazasida mantiqiy loyihalash. 4. ma’lumotlar bazasida jismoniy loyihalash. ma’lumotlar bazasi (mb) — bu bir-biriga bog’liq bo’lgan ma’lumotlar to’plami bo’lib, ular kompyuter tizimida mantiqiy va fizik jihatdan tashkil etiladi hamda boshqariladi. ma’lumotlar bazasini loyihalash bosqichlari ma’lumotlar bazasini loyihalash jarayoni quyidagi bosqichlardan iborat: talablarni tahlil qilish konseptual model yaratish (er-model) mantiqiy model yaratish fizik model yaratish ma’lumotlar bazasini yaratish va amalga oshirish ma’lumotlar bazasini loyihalash uch bosqichda amalga oshiriladi: 1. konseptual ...

This file contains 12 pages in PPTX format (179.1 KB). To download "ma’lumotlar bazasi loyihalash asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’lumotlar bazasi loyihalash a… PPTX 12 pages Free download Telegram