borliq falsafaning fundamental kategoriyasi

PPT 56 pages 9.5 MB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.5 MB

File type PPT

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

5-mavzu: borliq falsafasi 2-mavzu: borliq falsafaning fundamental kategoriyasi reja: 1. borliq kategoriyasi. borliq turlari. 2. materiya kategoriyasi. dunyoning moddiy birligi. 3.falsafiy bilishda tarixan shakllangan uslublari metafizika, sofistika, eklektika, sinergetika. 4.dialektik uslub va tadkikot tamoyillari. falsafa ontologiya sohasida tadqiq etiladi. borliq borliqning asosiy shakllari: tabiat borlig'i. inson borlig'i. ma'naviy borliq. ijtimoiy-sotsial borliq. tabiat borlig'i: birlamchi ikkilamchi turlarga ega. ma'naviy borliq madaniyat va san'at asarlari, til, ilmiy kashfiyotlar, g'oyalar, axloq-odob qoidalari, falsafiy, estetik, badiiy, siyosiy, tafakkurlash madaniyati, ruhiy kechinmalar, diniy tasavvurlar, tushunchalar va x.k. majmui kiradi. jamiyat, shaxs, millat taraqqiyotining manbaidir. ijtimoiy borliq hodisalarning barcha turlarini o'z ichiga qamrab oladi. iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy, ijtimoiy etnik, oilaviy va x.k. munosabatlardan tarkib topgan, doimo taraqqiy etib, rivojlanib turadigan jonli organizmdir. materiya abstraktsiya, fikrning maxsulidir. olamda «umuman materiya» uchramaydi materiyaning konkret ko'rinishlari uchraydi. barcha moddiy ob'ektlarga xos xususiyatlarni umumiy tarzda ifodalash uchun qo'llaydigan tushuncha. materiya tushunchasining falsafiy mazmuni: a)narsalarning bizning ongimiz, xoxishimizga bog'liq bo'lmagan xolda …

2 / 56

mikrodunyo megadunyo makrodunyo materiyaning yashash usuli harakat fazo vaqt harakat vaqtt materiya fazo harakat - har qanday o'zgarishdir uning shakllari: 1) mexanik harakat (jismlarning fazodagi siljishi); 2) fizik harakat (issiqlik, yorug'lik, elektr, magnitizm); 3) kimyoviy harakat (kimyoviy birikish va parchalanish, agregat holatlarning bir-biriga o'tishi) 4) biologik harakat (organik hayot) 5) ijtimoiy harakat. fazo va vaqtning umumiy tomonlari -1. ob'ektiv, inson ongi, irodasi va g'oyalariga bog'lik emasdir. -2. abadiy azaliydir. fazo bilan vaqtning abadiyligi materiyaning abadiyligidan kelib chiqadi, -3. cheksiz chegarasiz bepayondir. fazo va vaqtning o'ziga xos xususiyati fazo uch o'lchovga egadir (bo'yiga va balandligiga, oldiga va orqasiga) hozirgi zamon fizikasiga ko'ra to'rtinchi o'lchov sifatida vaqt olingan. vaqtning xususiyati bir o'lchovligidadir, qaytarilmasligidadir. vaqt materiyaning mavjudlik shaklidir moddiy jarayonning keng yoyilish izchilligini anglatadi. jarayonning turli bosqichlari, bir-biridan ajralganligi, ularning davom etishini, ularning rivojlanishini bildiradi. har bir narsa o'z o'tmishi, hoziri va kelgusiga ega. bular esa vaqt tushunchasini ifodalaydi. fazo harakatdagi materiya mavjudligining …

3 / 56

shakllanadi. zero, o‘z qadrini bilmagan inson o‘zgalar qadrini bilmaydi va hayotda o‘z o‘rnini topa olmaydi. dunyoqarashning xulq atvorni belgilash funksiyasi – insonda o‘z-o‘zini tarbiyalash, ma’naviy madaniyatini takomillashtirish va faqat o‘zining ma’naviy dunyosiga munosib muhit tanlash malakalarini shakllantiradi. dunyoqarashda intellektual, emotsional va ruhiy asoslar uzviy bog‘liq bo‘lib, ular jamuljam holda har bir inson uchun mutlaqo muayyan, individual xususiyatlar sifatida amal qiladi. bilim baholash e’tiqod aqidalar diniy afsonaviy mifalogik kundalik dunyoni idrok etish-bu atrof borliqni ideal obrazlarda tasavvur qilishdir dunyoni sezish– bu o‘zini qurshagan dunyoni sezgilar yordamida hissiy idrok etishdir dunyoni tushunish- insonning va uni qurshagan dunyoning mohiyatini aniqlash, shuningdek tabiatda yuz beruvchi voqea va jarayonlarning o‘zaro aloqalarini tushunishga qaratilgan aqliy-bilish faoliyatidir. 1: mifologik dunyoqarash 2: diniy dunyoqarash 3: falsafiy dunyoqarash dunyoqarashning tarixiy shakllari ijtimoiy taraqqiyotning boshlang‘ich bosqichiga xos bo‘lgan insonning olam haqidagi tasavvurlarini obrazlarda, naql, rivoyat va afsonalar orqali ifodalanishidir. mifologiya bu g‘ayritabiiy kuchlarning real mavjudligiga ishonishga asoslangan, voqelikni xayoliy obrazlarda, …

4 / 56

, huquq, kabilar bilan ham uzviy bog‘liq. fan – bu butun inson faoliyati sohasi bo‘lib, uning vazifasi borliq haqidagi obyektiv bilimlarni o‘rganish va ilmiy nazariy tizimga solishdan iboratdir krrosvord qadimgi misr va bobilda qadimgi sharq sivilizatsiyasining beshiklaridan bo`lgan misr, bobilda eramizdan avvalgi to`rt ming yillikning oxiri va uch ming yillikning boshlarida dastlabki diniy – falsafiy fikrlar olam haqidagi fanlar, ya’ni: astronomiya, kosmologiya, matematika, mifologiyaga oid qarashlar bir muncha rivoj topgan. qadimgi misr va bobilda shakllangan falsafaning eng asosiy xususiyati: bir tomondan xudolarga ishonch, iloxiy kuchlarning tabiat va jamiyatga ko`rsatadigan ta’sirini mutloqlashtirish xususiyati ustivor bo`lgan: ikkinchi tomondan afsona va rivoyatlar tarzida bo`lsada, dunyoviy bilimlar, ilmiy qarashlar ham asta-sekin shakllana boshlagan. qadimgi hindiston falsafasi qadimgi hind falsafasini o`rganishda: «ramayana», «maxobharot», «kalila va dimna» falsafiy qarashlarning kurtaklari falsafiy qarashlarning kuraklari hind madaniyatining eng qadimgi yozma yodgorliklari «vedalar»da («veda»lar – xudolar, tabiatning iloxiy kuchlariga qaratilib aytiladigan gimnlar, duolar to`plami) uchraydi. “veda” 4 qismdan iborat: …

5 / 56

olatga aylanib rivojlanadi, degan fikr yuritiladi. konfutsiy (er.avv 551-479 yillar) falsafasi konfutsiy o`zining falsafiy qarashlarida tarbiya masalalariga katta e’tibor qaratgan. odamlar o`z tabiatiga ko`ra bir-birlariga o`xshaydilar, faqat tarbiyaga ko`ra ular bir-birlaridan farqlanadilar. konfutsiy fikricha insonlar o`rtasida o`zaro muhabbat, hurmat tamoyillari hukmron bo`lishi kerak. qadimdi yunoniston falsafasi qadimgi yunon falsafasi eramizdan oldingi 6 asrda ibtidoiy – jamoa tuzumi quldorlik jamiyati bilan almashgan davrda vujudga keldi. qadimgi yunoniston falsafsida o`rin tutgan faylasuflar sofistlar zardo`shtiylik zardoshtiylik ta`limoti o`rta osiyoda mill.avv vi mil. iii asrgacha hukmronlik qildi. u nafaqat din bo`lmay o`sha davr hukmron mafkurasi ham edi. uning muqaddas kitobi “avesto” bo`lgan. “avesto”da qoralandi: g`arazgo`ylik xasad manmanlik fitna-fasod ulug`landi va`daga vafo qilish samimiyat xolislik o`zaro izzat-hurmat moniy ta`limoti zardushtiylikdan yangi oqim-moniychilik kelib chiqadi. bu ta’limotning asoschisi moniy. uning ta’limoticha, olamda nur dunyosini – yaxshiik va zulmat dunyosi – yovuzlik mavjud. ular o`rtasida abadiy kurash boradi. mazdak ta’limoti 5-6 – asrga kelib o`rta osiyo va …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "borliq falsafaning fundamental kategoriyasi"

5-mavzu: borliq falsafasi 2-mavzu: borliq falsafaning fundamental kategoriyasi reja: 1. borliq kategoriyasi. borliq turlari. 2. materiya kategoriyasi. dunyoning moddiy birligi. 3.falsafiy bilishda tarixan shakllangan uslublari metafizika, sofistika, eklektika, sinergetika. 4.dialektik uslub va tadkikot tamoyillari. falsafa ontologiya sohasida tadqiq etiladi. borliq borliqning asosiy shakllari: tabiat borlig'i. inson borlig'i. ma'naviy borliq. ijtimoiy-sotsial borliq. tabiat borlig'i: birlamchi ikkilamchi turlarga ega. ma'naviy borliq madaniyat va san'at asarlari, til, ilmiy kashfiyotlar, g'oyalar, axloq-odob qoidalari, falsafiy, estetik, badiiy, siyosiy, tafakkurlash madaniyati, ruhiy kechinmalar, diniy tasavvurlar, tushunchalar va x.k. majmui kiradi. jamiyat, shaxs, millat taraqqiyotining...

This file contains 56 pages in PPT format (9.5 MB). To download "borliq falsafaning fundamental kategoriyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: borliq falsafaning fundamental … PPT 56 pages Free download Telegram