kinematika asoslari

PPTX 43 pages 1.5 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

slayd 1 1-mavzu kinematika asoslari. reja: 1.to'g'ri chiziqli va egri chiziqli tekis xarakat kinematikasi. 2.moddiy nuqta. sanoq sitemasi. 3.yo'l. traektoriya. ko'chish. tezlik.tezlanish. 4. aylanma harakat maqsad: bu ma'ruzada biz: fizika fanining predmeti, ob'ekti, bo'limlari haqida; mexanika bo'limidagi to'g'ri chiziqli va egri chiziqli tekis harakat kinematikasi. sanoq sistemasi.moddiy nuqta. yo'l. traektoriya. ko'chish tezlik. tezlanish haqida; aylanma harakat haqida bilib olamiz. fizika fani – tabiat hodisalarining oddiy va umumiy qonuniyatlarini, moddalar tuzilishi va xususiyatlarini, ularning harakati qonuniyatlarini o'rgatuvchi fandir. 4 mexanika – mexanik harakat va jismlarning o'zaro ta'sir qonuniyatlarini o'rganish bilan shug'ullanuvchi fizikaning bo'limidir. kinematika – jismlar harakati qonuniyatlarini, harakatning kelib chiqish sabablarini e'tiborga olmay, o'rganadi. dinamika – jismlar harakati qonuniyatlarini, harakatning kelib chiqish sabablarini bilgan holda, o'rganadi. statika – jismlar tizimi, to'plamining muvozanat holati qonunlarini o'rganadi. 5 ko‘pincha, jismlarning harakatini bayon qilganda ularning o‘lchamlarini hisobga olmaslik mumkin. bunday hollarda moddiy nuqta tushunchasi kiritiladi. moddiy nuqta deb, kuzatilayotgan berilgan sharoitda o‘lchamlarini inobatga …

2 / 43

i. har qanday jismning fazodagi o‘rni va harakati to‘g‘risida ma’lumot olish maqsadida sanoq sistema degan tushuncha kiritiladi. sanoq jism, unga bog‘langan koordinatalar sistemasi va vaqtni o‘lchaydigan asbob birgalikda sanoq sistema deyiladi. sanoq sistema hosil qilishda sanoq boshi tanlab olinadi va unga nisbatan nisbiy tinch yoki to‘g‘ri chiziqli tekis harakat qilayotgan jism olinadi. bu jism sanoq jism deb ataladi. odatda, sanoq jism bilan bog‘langan koordinatalar sistemasi sifatida dekart koordinatalar sistemasi olinadi. quyidagi rasmda ko‘rsatilgandek sanoq boshini kuzatilayotgan jism bilan bog‘lovchi yo‘nalgan to‘g‘ri chiziq radius-vektor deb ataladi. bu holda, jism turgan m nuqtaning vaqtning istalgan paytidagi o‘rni biror shart asosida olingan masshtabda ox o‘q bo‘yicha o‘lchangan x, oy o‘q bo‘yicha o‘lchangan y va oz o‘q bo‘yicha o‘lchangan z masofalar bilan to‘liq aniqlanadi. x, y, z kesmalar m nuqtaning koordinatalari bo‘ladi moddiy nuqtaning harakati birlik vaqt oralig‘ida ko‘chish vektorining o‘zgarishini ko‘rsatuvchi kattalik tezlik vektori deb ataladi. ta’rifga binoan yuqoridagi rasmda berilgan ko‘chishning o‘zgarish …

3 / 43

nadi. bunda, moddiy nuqtaning fazodagi o‘rnini m(x, y, z) ko‘rinishda belgilanadi. agar jism fazoda harakatlansa, radius-vektor koordinatalari vaqtga bog‘liq ravishda usluksiz o‘zgaradi. u o‘z harakati davomida fazoning cheksiz ko‘p nuqtalaridan o‘tadi. shu nuqtalarning geometrik o‘rniga yoki harakatlanayotgan jismning berilgan sanoq sistemasida chizib qoldiran iziga harakat trayektoriyasi deyiladi. masalan, reaktiv samolyot dvigatelidan chiqqan zararli gazlar yoki tutun iz qoldiradi. bu samolyotning harakat trayektoriyasidir. agar trayektoriya to‘g‘ri chiziqdan iborat bo‘lsa, to‘g‘ri chiziqli harakat, yoki aksincha, traektoriya egri chiziqdan iborat bo‘lsa, egri chiziqli harakat deb ataladi. fizik jismlar, maydonlar va fizik hodisalarning muayyan xossalarini ifodalovchi kattaliklar fizik kattaliklar deb ataladi. fizik kattaliklarning barcha asosiy va hosilaviy birliklarining to‘plami birliklar sistemasi deyiladi. xalqaro birliklar sistemasi–si ga asosiy fizik kattaliklar sifatida: uzunlik, massa, vaqt, temperatura, modda miqdori, tok kuchi va yorug‘lik kuchi qabul qilingan. bundan tashqari, bu sistemaga qo‘shimcha kattaliklar – yassi burchak va fazoviy burchak kiritilgan. xbt ning asosiy birliklari: uzunlik birligi – metr …

4 / 43

hlanma nuqtasini ifodalashlovchi termodinamik temperaturaning 1/273,16 ulishi 1 kelvin deb qabul qilingan. modda miqdori, mol (mol). uglerod – 12 ning 0,012 kg massasidagi moddaning miqdori 1 mol deb qabul qilingan. yorug‘lik kuchi, kandela (kd). 54·1013 hz chastotali monoxromatik nurlanish chiqarayotgan manba yorug‘ligining energetik kuchi 1/683 w/sr ga teng bo‘lgan yo‘nalishdagi yorug‘lik kuchi 1 kandela deb qabul qilingan. qo‘shimcha birliklar: yassi burchak, radian (rad). aylanada uzunligi radiusga teng bo‘lgan yoyni ajratadigan ikki radius orasidagi burchak 1 radian deb qabul qilinadi. fazoviy burchak, steradian (sr). uchi sfera markazida joylashgan va shu sfera sirtidan radius kvadratiga teng yuzli sirtni ajratuvchi fazoviy burchak 1 steradian deb qabul qilingan. fizik kattaliklar: fizik kattaliklar – skalyar va vektor kattaliklarga bo‘linadi. faqat son qiymatga ega bo‘lgan kattaliklar skalyar kataliklar deb ataladi. masalan, vaqt, massa, ish, energiya va boshq. son qiymati va yo‘nalishi bilan bilan aniqlanadigan kattaliklar esa vektor kattaliklar deyiladi. misol qilib, tezlik, kuch, elektr maydon kuchlanganligi …

5 / 43

tezligi - bu nuqta harakati traektoriyasiga urinma bo'ylab yo'nalgan, moduli bosib o'tilgan yo'ldan vaqt bo'yicha olingan xosilaga teng bo'lgan vektor kattalikdir. u harakatning jadalligini va berilgan vaqt momentidagi yo'nalishini belgilaydi. 30 oniy tezlik - bu o'rtacha tezlikning, t vaqtni nolga intilishida, olgan chegaraviy qiymati va radius - vektor dan vaqt bo'yicha olingan hosilaga teng kattalikdir: oniy tezlik yo'nalishi harakatlanayotgan moddiy nuqta traektoriyasiga urinma bo'ylab yo'nalgan. bu erdan 31 oniy tezlik vektori jism harakati bo'yicha traektoriyaning berilgan nuqtasiga o'tkazilgan urinmaga yo'nalgan, rasmda v1 tezlik vektori a nuqtada, v2 tezlik vektori v nuqtada keltirilgan. o'rtacha tezlik vektori ham δr ko'chish vektoriga o'xshash yo'nalgan ( a va v nuqtalarni birlashtiruvchi to'g'ri chig'iq bo'ylab) . 32 bosib o'tilgan s yo'lning t vaqtga bog'liq grafigi t vaqt momentida v(t) tezlik vektori s(t) egri chiziq urinmasiga yo'nalgan bo'ladi. t o'q bilan urinmaning xosil qilgan burchagi quyidagiga teng 33 bosib o'tilgan yo'l chizmasining geometrik ma'nosi nuqtaning bosib …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kinematika asoslari"

slayd 1 1-mavzu kinematika asoslari. reja: 1.to'g'ri chiziqli va egri chiziqli tekis xarakat kinematikasi. 2.moddiy nuqta. sanoq sitemasi. 3.yo'l. traektoriya. ko'chish. tezlik.tezlanish. 4. aylanma harakat maqsad: bu ma'ruzada biz: fizika fanining predmeti, ob'ekti, bo'limlari haqida; mexanika bo'limidagi to'g'ri chiziqli va egri chiziqli tekis harakat kinematikasi. sanoq sistemasi.moddiy nuqta. yo'l. traektoriya. ko'chish tezlik. tezlanish haqida; aylanma harakat haqida bilib olamiz. fizika fani – tabiat hodisalarining oddiy va umumiy qonuniyatlarini, moddalar tuzilishi va xususiyatlarini, ularning harakati qonuniyatlarini o'rgatuvchi fandir. 4 mexanika – mexanik harakat va jismlarning o'zaro ta'sir qonuniyatlarini o'rganish bilan shug'ullanuvchi fizikaning bo'limidir. kinematika – jisml...

This file contains 43 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "kinematika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: kinematika asoslari PPTX 43 pages Free download Telegram