tabiatshunoslik fanlari

PPTX 17 pages 3.1 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: boshlang’ich ta’lim tabiiy fanlarining predmeti, maqsad va fazifalari. boshlang’ich ta’lim tabiiy fanlari sohasidagi tadqiqot metodlari. mavzu: boshlang’ich ta’lim tabiiy fanlarining predmeti, maqsad va fazifalari. boshlang’ich ta’lim tabiiy fanlari sohasidagi tadqiqot metodlari. bugungi darsimizda siz quyidagi ma’lumotlarga ega bo’lasiz: 1. tabiatshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifasi. 2. tabiiy fanlar zamonaviy kontseptsiyasi fanining o’rganish metodlari 3. tabiiy fanlarning rivojlanish tarixi. 1. tabiatshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifasi. tabiiy fanlarning zamonaviy konsepsiyasi fani hozirgi kunga kelib asosiy xalqaro sintetik fanlarning biriga aylandi. chunki tabiat qonuniyatlarni bilish genetika, evolyusion ta’limot, matematika, fizika, kimyo, o’simlik va hayvonot olami sistematikasi, antropologiya, geologiya, geofizika singari fanlar oldiga qo’yilgan muammolar tirik va o’lik tabiatni o’zaro munosabati masalalarini yechishda muhim ahamiyat kasb etadi. tabiat bilan inson o’rtasidagi munosabat eng og’ir, yechimi mushkul muammo. inson faoliyati ta’sirida qurg’oqchilikning kuchaya borayotganligi, cho’llanish, suv zahiralari kamayib, tabiiy muhitni ifloslanishi kuchayib, suv, havo va ayniqsa oziq-ovqatning tansiqligi, yer yuzi aholisini to’rtdan bir …

2 / 17

ishi bilan bog’liqligi. yadro energiyasini energetik zahira sifatida halq xo’jaligida qo’llash muammosi va ayniqsa idora qilish imkoni bo’lgan termoyadro sistemasini bunyodga keltirish. tabiat zahiralarini yopiq zanjir sikllari va ayniqsa agrotexnikaning zanjir sikllarini yaratish. tabiiy muhitning beqiyos darajada ifloslanayotganligi tufayli yer qurrasining issiqlik balansini o’rganish muammolari. yer qurrasida sodir bo’lishi kutilayotgan falokat (inson naslini buzilayotganligi)ni oldini olish va hokazo. bu muammolarni yechish uchun yuksak intellektual kuchlar va juda katta mablag’ talab qilinadi. buning uchun ilmiy tadqiqot ishlari halqaro masshtabda olib borilishi lozim bo’ladi. mazkur fanning asl maqsadi tabiatshunoslik ilmi, uning predmeti, maqsadi, vazifasi o’qitish uslublari: tabiat va tabiiy muhitda mavjud tirik mavjudotlarining o’zaro uyg’unlik qonuniyatlari koinotning planetar shaklda ko’rinishi, quyosh, oy va yer sayyorasi, ularning umumiy tavsifi; yer qurrasining fizikaviy, kimyoviy tuzilishi, unda sodir bo’lgan va bo’layotgan global o’zgarishlar; yerda hayotning paydo bo’lishi; yer qurrasi tirik va o’lik qismini o’zaro uyg’unligi; modda va energiya almashinuvi qonuni; ularning tuzilishidagi uyg’unlik, unda sodir …

3 / 17

shlar va hokazolarni o’zida mujassamlantiradi. 2. tabiiy fanlar zamonaviy kontseptsiyasi fanining o’rganish metodlari tabiiy fanlarning zamonaviy kosepsiyasi fani o’z xususiyatiga ko’ra kompleks bilimlar majmuidan iborat. u organizmlarning tuzilishi, o’sish va rivojlanish qonuniyatlari, ularning ekologiyasi, genetika, biofizika, ximiya, evolyusion taraqqiyot tarixi mikrobiologiya va immunologiya fanlarini o’zida mujassamlantiradi. quyida tabiiy fanlarni o’rganishda qo’llaniladigan metodlarni keltirib o’tamiz: ilmiy uslubning asosi va ilmiy ma’lumotlarning poydevori kuzatish va eksperiment hamda har qanday avtoritetga moyillikdan xoli bo’lishida. kuzatish va eksperimentni keyinchalik har tomonlama analiz qilish, ya’ni uni bo’laklarga bo’lib alohida alohida tekshirish va qaytadan yaxlit holda takroran tekshirib ko’rish, sintez qilish mumkin. ana shu kuzatish va eksperimentlar asosida tadqiqotchining turli-tuman tabiat hodisalarining o’zaro bog’liqligi, ularning sabab va oqibatlari haqida farazi shakllanadi. binobarin, ilmiy uslub tabiatda sodir bo’ladigan jarayonlarni aniq kuzatish olib borilishi, kuzatishlarni taqqoslanishi va nihoyat kuzatishlarning natijasini ma’lum sistemaga solib tegishli xulosa chiqarishdan iborat. kuzatish. insonning ma’lum maqsadni nazarda tutgan holdagi bajaradigan ish faoliyati. kuzatish …

4 / 17

a hokazolar ustida kuzatish ishlari olib boriladi va xulosa chiqariladi. kuzatish jarayonida tadqiqotchi o’rganilayotgan ob’yektga kuzatish jarayonida sodir bo’ladigan hodisa va voqealarning unga bog’liq bo’lmagan holda o’tishiga ko’nikkan holda ish ko’radi. kuzatuvchi tegishli ob’yektni kuzata turib, kuzatish ob’yektini idora qilish yoki sodir bo’layotgan jarayonni tezlatish yoki sekinlashtirish imkoniga ega emas. tadqiqotchi faqat passiv kuzatuvchi sifatida o’z ishini davom ettirishga majbur. eksperiment. ilmiy tadqiqot ishining tekshirish ob’yektiga faol ta’sir qilish yo’li bilan tadqiq qilish uslubi. bu usul ilmiy tadqiqot maqsadlariga muvofiq keladigan yangi shart-sharoit yaratish yoki sodir bo’lishi lozim bo’lgan jarayonni tezlatish yoki kerakli tomonga o’zgartirish orqali amalga oshiriladi. eksperiment insoniyatning tarixiy taraqqiyoti davomida tabiat va tabiiy muhitda sodir bo’ladigan voqeylikni o’rganish uchun, sodir bo’lgan va sodir bo’layotgan jarayonlarni ilmiy asosda o’rganish uchun tadbiq etiladigan tabiatshunoslik fanining ilmiy uslubi. shuning uchun ham bu uslub bilish manbai va farazlar hamda nazariyalarni haqiqat ekanligini aniqlash kriteriysi hisoblanadi. tadqiqotchi eksperiment tajriba jarayonida birinchidan ob’yektni …

5 / 17

o’xshash modelini tayyorlash va sodir bo’ladigan jarayon va hodisalarni modelda takrorlash va taqqoslash yo’li bilan o’rganishdan iborat. modellar turli-tuman bo’lib, ular foydalanish o’rni, xususiyati va tegishli yo’nalishda qo’llanilishiga ko’ra bir-biridan farq qiladi. modellashtirish tushunchasi ilmning muhim yo’nalishlaridan biri bo’lib, gnoseologik kategoriyalar qatoriga kiradi. modellashtirish imkoni yoki o’rganiladigan manba natijasini tegishli qurilmada tekshirib ko’rish, tegishli farazlar va nazariyalar yaratish imkonini beradi. modellashtirish odatdagi umumiy yoki xususiy uslublar bilan bog’liq holda olib boriladi. u ayniqsa eksperimental ishlar bilan bevosita bog’liq. hodisa va voqealarni, uning modelida o’rganish eksperimentning model eksperimenti deb yuritiladigan oldindan tegishli maqsadni ko’zlab olib boriladigan maxsus turi bo’lib, u boshqa eksperiment ishlaridan farqli ravishda originalni o’rnini bosadigan model bir vaqtning o’zida eksperimental ishning ham vositasi ham ob’yekti hisoblanadi. induksiya. tabiiy fanlarda predmet yoki tabiiy hodisalarni tajriba asosida tekshirib ko’rish, kuzatish natijasida tegishli xulosaga kelinadi va tajribalar majmui ma’lum fikr asosida xususiy xulosadan umumiy xulosaga kelinadi. shuning uchun ham induktiv umumlashtirish …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiatshunoslik fanlari"

mavzu: boshlang’ich ta’lim tabiiy fanlarining predmeti, maqsad va fazifalari. boshlang’ich ta’lim tabiiy fanlari sohasidagi tadqiqot metodlari. mavzu: boshlang’ich ta’lim tabiiy fanlarining predmeti, maqsad va fazifalari. boshlang’ich ta’lim tabiiy fanlari sohasidagi tadqiqot metodlari. bugungi darsimizda siz quyidagi ma’lumotlarga ega bo’lasiz: 1. tabiatshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifasi. 2. tabiiy fanlar zamonaviy kontseptsiyasi fanining o’rganish metodlari 3. tabiiy fanlarning rivojlanish tarixi. 1. tabiatshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifasi. tabiiy fanlarning zamonaviy konsepsiyasi fani hozirgi kunga kelib asosiy xalqaro sintetik fanlarning biriga aylandi. chunki tabiat qonuniyatlarni bilish genetika, evolyusion ta’limot, matematika, fizika, kimyo, o’simlik va...

This file contains 17 pages in PPTX format (3.1 MB). To download "tabiatshunoslik fanlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiatshunoslik fanlari PPTX 17 pages Free download Telegram