ehtimollar nazariyasi

PPT 25 pages 478.5 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 478.5 KB

File type PPT

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

slayd 1 ma’ruza-1 1-mavzu: tasodifiy hodisa va uning ehtimoli. reja: 1. ehtimollar nazariyasi faninig asosiy vazifalari 2.hodisa va uning turlari. 3. ehtimolning klassik, geometrik va statistic ta’riflari, xossalari. 4. qishloq xo’jaligiga qo’llanishiga doir misollar yechish * kirish ehtimollar nazariyasi fani- matematika fanining tasodifiylik bilan bog’lik jarayonlarning umumiy qonuniyatlarini o’rganuvchi qismidir. ehtimollar nazariyasi fanini rivojlanishiga romanovskiy, kolmogorov, xinchin, gnedemko, smirnov va boshqalar katta hissa qo’shgan . o’zbekistonda ehtimollar nazariyasi 20-yillardan boshlab v.i.romanovskiy tashabbusi va ishtiroki bilan rivojlana boshladi. t.a.sarimsoqov, s.x.sirojiddinov, t.a.azlarov, sh.k.farmonov kabi olimlarning ehtimollar nazariyasiga oid muhim tadqiqotlari mavjud. ehtimollar nazariyasining eng muhim bo’limlari limit teoremalar, tasodifiy jarayonlar va ularni bevosita amaliy va q/x masalalarni yechishga qo’llanuvchi matematik statistikadan iborat. 1. ehtimollar nazariyasi faninig asosiy vazifalari kundalik hayotimizda avvaldan nima bo‘lishini to‘la ishonch bilan aytib bo‘lmaydigan voqea va hodisalarning guvohi bo‘lamiz. masalan, ekilgan chigitni unib chiqishi, yoki unib chiqmasligini, mazkur xo‘jalik yilida respublikamizda paxta hosildorligi o‘rtacha necha s/ga bo‘lishini oldindan …

2 / 25

ki unib chiqmaslik hodisalaridan biri ro‘y beradi. bu erda chigitni ekish tajriba, uni unib chiqish yoki unib chiqmasligi hodisadir. hodisalar uch xil bo‘ladi: muqarrar, mumkin bo‘lmagan, tasodifiy hodisalar 2.hodisa va uning turlari. muayyan shart-sharoitda har bir tajribada ro‘y berishi ham, ro‘y bermasligi ham mumkin bo‘lgan hodisa tasodifiy hodisa deyiladi. tasodifiy hodisalar a, b, c, d, ... bosh harflar bilan belgilanadi. xususan, o’zaro qarama-qarshi: 3) tasodifiy hodisalar = u agar har bir sinashda a1, a2, ..., an hodisalardan kamida bittasi ro‘y bersa, ya’ni a1+a2+…..+an=u bo‘lsa, u holda bu hodisalar, hodisalarining to‘la gruppasini tashkil etadi. agar bu hodisalar bir-xil ro’y berish shansiga ega bo’lsa teng imkoniyatli hodisalar bo’ladi. muqarrar bo’lmagan hodisa deb biror shartlar kompleksi bajarilganda hech ham sodir bo’laydigan hodisaga aytiladi. tasodifiy hodisa deb biror shartlar kompleksi bajarilganda ro’y berishi ham ro’y bermasligi ham mumkin bo’lgan hodisaga aytiladi. ehtimollar nazariyasi - berilgan tasodifiy hodisalarning ehtimollariga ko’ra boshqa ular bilan qandaydir bog’langan …

3 / 25

i nazariyasi, avtomatik boshqarish nazariyasi, umumiy aloqa nazariyasida va boshqa ko’p nazariy hamda tatbiqiy fanlarda qo’llaniladi. ehtimollar nazariyasi matematik va amaliy statistikani asoslash uchun xizmat qiladi. ehtimollar nazariyasida hodisalar ehtimollarini hisoblashda birlashmalardan (kombinatorika) foydalanishga to’g’ri keladi. birlashmalar asosan 3 xil bo’ladi: 1) o’rinlashtirish, 2) o’rin almashtirish, 3) gruppalash. 1) o’rinlashtirish n ta elementdan m tadan olib tuzilgan ’rinlashtirish deb, ularning har biriga n ta elementdan olingan m ta element bo’lib, ular bir-biridan yo elementlari bilan yoki elementlarining joylashish tartibi bilan farq qiladi va ularning soni quyidagi formula bilan hisoblanadi: kombinatorika elemetlari agar o’rinlashtirishlar n ta elementdan n tadan olib tuzilsa, o’rin almashtirish deyiladi. ya’ni o’rin almashtirishlar faqat elementlarining tartibi bilan farq qiladi va quyidagi formula bilan hisoblanadi: 2) o’rin almashtirish n ta elementdan m tadan tuzilgan o’rin- lashtirishlar bir-biridan kamida bitta element bilan farq qilsa, gruppalashlar (kombinatsiyalar) soni hosil bo’ladi: formuladan topiladi. 3) gruppalash tasodifiy hodisalar turlari: 1) birgalikda bo’lmagan …

4 / 25

berishiga olib keladigan elementar natijalarni bu hodisaning ro’y berishiga qulaylik tug’diruvchi imkoniyatlar soni, yoki muvaffaqiyatlar soni deymiz. ta’rif: a hodisaning ehtimoli deb, muvaffaqiyatlar sonining barcha imkoniyatlar soniga nisbatiga aytiladi va quyidagicha belgilanadi: bu yerda m – muvaffaqiyatlar soni, yani qulaylik tug’diruvchi imkoniyatlar soni; n – sinashning mumkin bo’lgan barcha elementar natijalar soni; p – ehtimol belgisi xossalari: 1) muqarrar hodisaning ehtimoli 2) mumkin bo’lmagan (muqarrar bo’lmagan) hodisaning ehtimoli 3) tasodifiy hodisaning ehtimoli misol- 2. sportloto sl(36; 6) . misol-1: tekshirishda aniqlandiki, har 8ta qorako‘l terisidan 1 donasi nostandart(sifatsiz). tavakkaliga olingan 3 ta qorako‘l terini barchasini standart bo‘lish ehtimolini toping. yechish: ehtimolning klassik ta’rifidan foydalanamiz. bunda , m = . p(a) = . nisbiy chastota. chastota, nisbiy chastotalar tushunchasi. hodisaning nisbiy chastotasi deb, hodisa ro’y bergan sinashlar sonining aslida o’tkazilgan jami sinashlar soniga nisbatiga aytiladi va kabi belgilanadi. bu yerda - hodisaning ro’y berishlar soni n - sinashlar soni turli najribalarda …

5 / 25

ifida – sinashlar haqiqattan o’tkazilganligi talab qilinmaydi. statistik ta’rifida esa sinash aslinda o’tkazilganligi talab qilinadi. . ehtimolning geometrik ta’rifi bu yerda va sohalar uzunlik, yuza, hajm va boshqa o’lchov birliklari bo‘lishi mumkin. tekshirish uchun savollar: elementar hodisalar fazosi va to‘plamlar orasidagi bog‘lanishlarni tushuntiring ehtimolning klassik, statistik, geometrik ta’riflarini aytib ularning bir-biridan farqini tushuntiring? ehtimolni aksiomatik ta’rifi, ehtimollar fazosi haqida tushuncha bering? kombinatorika elimentlari. a) o’rinlashtirish, b) o’rin almashtirish, c ) gruppalash formulalarini yozib, misollar yeching. 4. qishloq xo’jaligiga qo’llanishiga doir misollar misol-1. tajribalardan aniqlandiki, har 15 dona pilladan 2 tasi sifatsiz. tavakkaliga olingan 5 ta pilladan 3 tasi sifatli bo‘lish ehtimolini toping. misol-2. ekishga tayyorlangan 22 ta ko‘chatdan 2 tasi yaroqsiz. ulardan tavakkaliga 4 tasi olinganda 3 tasini yaroqli ko‘chat bo‘lish ehtimolini toping. misol-3. 2000 dona ekilgan chigitdan 1980 tasi unib chiqqan bo‘lsa, chigitni unuvchanligi necha foizni tashkil etadi? misol-4. ikki o‘rtoq a va b soat 10 va 11 oraligida …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ehtimollar nazariyasi"

slayd 1 ma’ruza-1 1-mavzu: tasodifiy hodisa va uning ehtimoli. reja: 1. ehtimollar nazariyasi faninig asosiy vazifalari 2.hodisa va uning turlari. 3. ehtimolning klassik, geometrik va statistic ta’riflari, xossalari. 4. qishloq xo’jaligiga qo’llanishiga doir misollar yechish * kirish ehtimollar nazariyasi fani- matematika fanining tasodifiylik bilan bog’lik jarayonlarning umumiy qonuniyatlarini o’rganuvchi qismidir. ehtimollar nazariyasi fanini rivojlanishiga romanovskiy, kolmogorov, xinchin, gnedemko, smirnov va boshqalar katta hissa qo’shgan . o’zbekistonda ehtimollar nazariyasi 20-yillardan boshlab v.i.romanovskiy tashabbusi va ishtiroki bilan rivojlana boshladi. t.a.sarimsoqov, s.x.sirojiddinov, t.a.azlarov, sh.k.farmonov kabi olimlarning ehtimollar nazariyasiga oid muhim tadqiqotlari ...

This file contains 25 pages in PPT format (478.5 KB). To download "ehtimollar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ehtimollar nazariyasi PPT 25 pages Free download Telegram