xalq cholgʻularida nota tizimi boʻyicha oʻqitish

DOCX 39 pages 308.1 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 308.1 KB

File type DOCX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

xalq cholgʻularida nota tizimi boʻyicha oʻqitish mundarija: kirish…………………………………………………………………………….3 asosiy qism i bob xalq cholg’ularida nota tizimi 1.1 ijrochilik holati (postanovka). ijro dasturini shakllantirish ……………………5 1.2 xalq cholg’ulari uchun nota tizimi hamda xarakterli ijro uslublari………..…16 ii bob xalq cholg’ularining tarixi va kelib chiqishi 2.1 xalq cholg’ularida notani o’qitish uslubiyoti…………………….…………..22 2.2 xalq choglgʻulari namunalari…………………………………………………31 xulosa…………………………………………………………………………36 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………..38 kirish kurs ishining dolzarbligi: yosh avlodni milliy-ahloqiy qadriyatlar ruhida tarbiyalashning muhim vositalaridan biri sifatida ularni har taraflama estetik badiiy did sohibi bo‘lib yetishishida milliy musiqa merosining cholg‘uchilik san’ati orqali tanishtirib borish alohida ahamiyat kasb etadi. dutor nafaqat o‘zbekistonda, o‘rta osiyo xalqlari, hususan tojik, uyg‘ur, qoraqalpoq, turkman xalqlarida ham keng tarqalgan. bu cholg‘uda milliy kuylar bilan bir qatorda, barcha chet el kompozitorlari tomonidan yozilgan har jihatdan murakkab asarlarni ham moxirona ijro etish mumkin. o‘zbekistonda taniqli sozandalardan orif qosimov, turg‘un alimatov, abdusamad ilyosov, g‘ulom qo‘chqorov, boqijon rahimjonov, abdurahim hamidov, ro‘zibi hojiyeva, sulton qosimov singari mohir sozandalar dutorni …

2 / 39

ng dastlabki paytlaridan kerakli darajada e’tibor berish haqiqiy sozandani shakllantirish uchun zamin yaratadi. talaba musiqa ritmi, o‘zlashtirmasdan turib, kelajakda sozanda sifatida shakllanishi mumkin emas. taniqli pedagog va kompozitorlarning ta’kidlashicha, musiqa ritmining nota yozuvi orqali ko‘rsatilishi uning mohiyatini to‘la ochib bera olmaydi. bundan kelib chiqadiki, musiqa ijrochiligidagi ritm o‘zining tabiati bo‘yicha ijodiy xarakterga egadir. yuqorida aytib o‘tilganidek, bevosita ijro paytidagina musiqa ritmining tub mohiyati va ma’nosiga tushunib etish mumkin. musiqadan tashqarida, undan uzilgan holda musiqa ritmi tuyg‘usi xosil bo‘lishi va rivojlanishi mumkin emas. yosh sozandaning musiqa ritmi tuyg‘usini shakkillantirish va rivojlantirishda qo‘shimcha imkoniyatlar mavjud. bu imkoniyatlarning ba’zilarini quyida ko‘rib chiqamiz. ijro etilayotgan musiqa asarini sanash. ijro paytida musiqa asarining ritmik sanab chalinishi tuzilishni osonroq tushunishga yordam beradi. umuman ijro paytidagi sanash musiqa ritmini his etishda va mustahkamlashda foydalidir. ba’zi talabalar ijro paytida ovozlarini baralla chiqarib sanashga odatlanib qoladilar va bu odatni tark etish kelajakda ancha qiyin bo‘ladi. ayni shu fikrni oyoq …

3 / 39

uchun xarakterli ijro uslublarini qo’llash; xalq cholg’ularida o’qitish uslubiyotini organish; xalq choglgʻulari namunalarini tahlil qilish; kurs ishining obyekti: boshqacha aytganda, musiqiy asarning ijrosi paytida sozandaning faolligi musiqa xotirasining faollashishiga ham yordam beradi. kurs ishining predmeti: tajribadan ma’lumki, musiqa asarini tinglashdan ko‘ra uni ijro etish vaqtida eslab qolish osonroq ko‘chadi. sozandaning ijro harakati ham uning musiqiy xotirasini rivojlantirishga va mustahkamlashga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. kurs ishini hajmi. kurs ishini 2 bob, 4 fasl, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. i bob xalq cholg’ularida nota tizimi 1.1 ijrochilik holati (postanovka). ijro dasturini shakllantirish musiqa ijrochiligiga o‘rgatish musiqa xotirasini rivojlantirish uchun zamin yaratadi. musiqa xotirasini mustahkamlash ustida talabaning muntazam ishlashi xotiraning takomillashishini ta’minlaydi. musiqiy ohanglarni qog’ozda aks yettirishga urinishlar tajribasi uzoq asrlarga borib taqaladi. bularga tabulatura, xorazm tanbur chizig’i va h.k.larni kiritish mumkin. hozirgi kunda dunyo musiqa amaliyotida qo’llaniladigan nota yozuvi yagona standartlarga asoslangandir. musiqiy tovushlar notalar[footnoteref:1] vositasida yoziladi. ular o’rtasi bo’sh yoki bo’yalgan doirachalardan …

4 / 39

ziqlar ustida va oralig’ida yoziladi. masalan: tovush cho’zimlari nomlari va ularning nota bilan yozilishi quyidagicha bo’ladi: eng katta cho’zimli tovush - butun nota (1) butun cho’zimli tovushning ikki marta qisqargani – yarimtalik nota (1/2) yarimtalikning ikki marta qisqargani – chorak nota (1/4) chorakning 2 marta qisqargani – nimchorak nota (1/8) nimchorak notaning ikki marta qisqargani – o’n oltitalik nota (1/16) o’n oltitalik notaning ikki marta qisqargani – o’ttiz ikkitalik nota (1/32) o’ttiz ikkitalik notaning ikki marta qisqargani – oltmish to’rttalik nota (1/64) va h.k. notalar yozuvida asosiy chiziqlardan tashqari, ayrim notalar uchun qisqa qo’shimcha chiziqlar ham ishlatiladi. ular nota yo’lining ostiga va ustiga yoziladi. notalar turli guruhlarga birlashtirilganda tayoqcha va qovurg’achalarni yozish uchun qulay o’rinlar tanlanadi. bunda iloji boricha ularni nota yo’lining o’rta qismiga yozishga harakat qilish maqsadga muvofiq. yirik musiqa asarlari yod olishda umumiydan xususiyga qarab xarakat qilish kerakligini ko‘plab mashxur cholg‘uchi - o‘qituvchilar aytib o‘tishgan. boshqacha aytganda, musiqa …

5 / 39

da qo‘yidagi qismlarni ko‘rishimiz mumkin: nota ko‘rinishining talabaongiga etib borishi; talaba ongida qanday harakatni amalga oshirish kerakligining aniqlanishi; kerakli harakatlar yordamida berilgan notaning ijro etilishi. notaga qarab ijro etish jarayonining qanchalik tez sodir bo‘lishi nota ko‘rinishini qabul qilib (anglab), kerakli harakatni amalga oshirish tezligiga bog‘liq. agar jarayonining biror qismi yaxshi ishlamasa, notaga qarab ijro etishda ko‘zlangan natijaga erishish qiyin bo‘ladi. notaga qarab ijro etishning murakkab taraflaridan biri shuki, musiqa asarining bir qismi ijro etilayotganda cholg‘uchi keyingi qismini ko‘rib, uning ijrosiga tayyorgarlik ko‘rishga tayyorlanadi. tajribasiz talabalar ko‘p holda buning uddasidan chiqa olmaydilar natijada, ularning ijrolari uzilib qoladi. diqqat-e’tiborni bir maqsadga qarata bilish notaga qarab ijro etishning muvaffaqiyatli o‘zlashtirilishini ta’minlaydigan omillardan biridir. notaga qarab ijro etish qobiliyatini rivojlatirishda quyidagi amaliy mashqlar yordam berishi mumkin; eng oddiy musiqa, boshlang‘ich taktning birinchi yarmi ijro etilayotganda talabao‘z e’tiborini shu taktning ikkinchi yarmiga qaratadi. xuddi shu usul asarning keyingi taktlarini ijro etishda ham qo‘llanadi. mashg‘ulotlar yordamida …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalq cholgʻularida nota tizimi boʻyicha oʻqitish"

xalq cholgʻularida nota tizimi boʻyicha oʻqitish mundarija: kirish…………………………………………………………………………….3 asosiy qism i bob xalq cholg’ularida nota tizimi 1.1 ijrochilik holati (postanovka). ijro dasturini shakllantirish ……………………5 1.2 xalq cholg’ulari uchun nota tizimi hamda xarakterli ijro uslublari………..…16 ii bob xalq cholg’ularining tarixi va kelib chiqishi 2.1 xalq cholg’ularida notani o’qitish uslubiyoti…………………….…………..22 2.2 xalq choglgʻulari namunalari…………………………………………………31 xulosa…………………………………………………………………………36 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………..38 kirish kurs ishining dolzarbligi: yosh avlodni milliy-ahloqiy qadriyatlar ruhida tarbiyalashning muhim vositalaridan biri sifatida ularni har taraflama estetik badiiy did sohibi bo‘lib yetishishida milliy musiqa merosining cholg‘uchilik san’a...

This file contains 39 pages in DOCX format (308.1 KB). To download "xalq cholgʻularida nota tizimi boʻyicha oʻqitish", click the Telegram button on the left.

Tags: xalq cholgʻularida nota tizimi … DOCX 39 pages Free download Telegram