bolalarning nutqini faol egallash davri

DOC 5 pages 45.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalarda nutq rivojlanishining o'ziga xos xususiyatlari mustaqil mamlakatda har tomonlama barkamol shaxsni tarbiyalashdek sharafli va ma'suliyatli ishda ta'lim tarbiya tizimining boshlang'ich tarbiya tizimining boshlang'ich bosqichi bo'lgan maktabgacha ta'lim tarbiya muhim o'rin tutadi. nutq haqida so'z borar ekan, nutq bolaning ruxiy hayotida muhim axamiyatga egaligini ta'kidlashimiz lozim. maktabgacha tarbiya yoshi bolalarning nutqini faol egallash davri hisoblanadi. bu davrda bolalar nutqining rivojlanishi ularning faoliyati muloqoti bilan uzviy bog'liq. bola jumlalarning mazmuni va shaklidagi o'zgarish uning muloqot shakllari o'zgarishi bilan bog'liq bo'ladi. maktabgacha tarbiya yoshidagi bola nutqining rivojlanishidagi muhim xususiyat nutq tafakkur quroliga aylanishidan iborat. bolaning so'z-lug'at boyligining o'sishida ikki muhim tomoni miqdor va sifat tomoni mavjud. lug'at boyligining miqdoriy o'sishi d.b. elkonining ta'kidlashicha bola tarbiyalanib usayotgan oilaning xayot sharoiti va tarbiyalanishi xususiyatiga bog'lik. bolalarning tili chiqqanidan boshlab, ularning o'z nutqlarida foydalanayotgan so'zlar tez ko'paya boshlaydi. ayni bir yoshdagi bolalarda so'z boyligi turlicha bo'ladi. masalan, ba'zi psixologlarning qilgan hisoblariga qaraganda, …

2 / 5

radi. chunonchi, supurgi bilan polni supurayotgan ikki yashar qizdan «nima qilayapsan?» deb so'ralganida, u «changitayapman» deb javob bergan. «nega changitayapsan?», «toza bo'lsin, pol iflos», ya'ni «polning iflosini tozalamoq uchun changitayapman» deb javob bergan. bu qizcha changitish so'zini «supurish» ma'nosida ishlatgan. keyin ma'lum bo'lishicha, qizcha onasiga taqlid qilib, supurgi bilan supura boshlaganida onasi hamisha «changitma, changitma» deb uni koyib, qo'lidan supurgini olar ekan. shu sababli, qizchada changitish degan so'z supurish degan noto'g'ri ma'noda o'rnashib qolgan. dastlab bola bir so'zni faqat bitta narsaning ifodasi deb va bir ma'nodagina tushunadi. bir so'z bilan bir-biriga o'xshash ko'p narsalar ifodalanaverganligi va shu so'z qayta-qayta shu ma'noda takrorlanaverganligi ta'sir qilib, shu tufayli, bolada so'zlarning umumiylashtirilgan ma'nosini tushunish o'sa boshlaydi. nutq orqali aloqa bog'lash tufayli, bola, masalan, bitta stolning o'zigina emas, balki hamma stolning ham stol deb aytilishini, bilib oladi. shu tariqa, bolaning nutqi o'sa borishi, o'z atrofidagi kishilarning tilini o'zlashtira borishi bilan unda faqat narsalar to'g'risida …

3 / 5

t bo'lishi mumkin. lekin bu so'zlar biriktiruvchi yuklamalar yordami bilan yoki shu so'zlarning shaklini o'zgartirish yo'li bilan bog'lanmagan bo'ladi. masalan, bola qo'liga qog'oz ushlab olib onasiga: «sulat, qaypoq», deb murojaat qiladi. bolaning onasi ilgari unga shunaqa qog'ozga surat solib bergan, yoki qog'ozdan qalpoq yasab berganligi uchun ham, u bolasining nima demoqchi bo'lganini tushunadi. bola: «oyi, menga qog'ozdan qalpoq qilib ber, qog'ozga chi-zib ber» degan ma'noni ifodalab, keyinchalik uzun gapni ikkita so'z bilan aytib qo'ya qoladi, ya'ni: surat, qalpoq. bola bir yoki bir necha so'zdan iborat gapni aytish bilan o'z fikrida bo'lgan va aytmoqchi bo'lgan narsasini qo'l yoki imoishora bilan ko'rsatib berganidagina bolaning oldida turgan kishilar uning mana shu chala-chulpa gapini tushunishlari mumkin. tilga kirgan bola bilan bir vaziyatda turgan vaqtingizdagina uning gapini tushunish mumkin. bola uch yoshga qadam qo'yganda ona tilining grammatik tuzilishini egallay boshlaydi.bola oz va ko 'p tushunchasini juda erta farq qila boshlaydi. bola ikki yoshga to'lgunicha katta …

4 / 5

fikr qilishning ifodasidir. ikki yarim yoshdan besh yoshgacha bo'lgan bolalarning o'zicha so'z yasay boshlashi maktabgacha tarbiya yoshida bo'lgan bolaning kattalardan eshitgan so'zlarinigina takrorlab qolmasdan, balki, shu bilan birga, grammatika shakllarini haqiqatdan egallay borganliklarni ko'rsatuvchi belgidir. bu so'z yasash shundan iborat bo'ladiki, shu yoshdagi bolalar o'zlari bilgan so'zlarning shakllariga o'xshatib so'z tuza boshlaydilar. bolalar to'g'ri tarbiyalanib borganlarida, ayniqsa, maktabgacha tarbiya yoshiga yetganlarida, ularda tilning grammatika shakllarini amaliy ravishda egallash juda tez qadam bilan olg'a qarab boradi. shu yoshda bolalar murakkab gap sintaksisini ham egallab oladilar. bolaning nutqida bir-biri bilan bog'langan qo'shma gaplar paydo bo'ladi. bolalarning nutqda sodda gap, bosh gap, ergash gap va hokazolar aniq ko'rina boshlaydi. ularning nutqlarida murakkab gaplar ishlatiladi. bu gaplarda biror sabab, maqsad, xulosa, izoh, shart va shu kabilar aks ettirila boshlaydi. nutqning tuzilishidagi bu murakkab shakllar tafakkurning murakkabroq shakllari o'sib borishiga bog'liqdir. bolalarda nutq o'sishining ana shu bosqichida hodisalarning sabablari va bir-biriga bog'lanishi to'g'risida turli savollar …

5 / 5

so'z mavjud bo'ladi, olti yoshli bolaning lug'atida esa 3000-3500ta so'z mavjud bo'lishini ta'kidlaydi. bolaning bu davrda nutqi miqdor jihatidan ortib qolmay, balki sifat jihatidan ham ancha takomillashadi. so'zlar boyligi bu yoshda bolalarning hammasida bir xil bo'lmaydi. bizga ma'lumki bog'cha yoshidagi davrda bolaning turli sohadagi bilimlari ancha ortadi va u inson faoliyatining murakkabroq turlarida ham ishtirok etila boshlaydi. ana shuning uchun ularning har turli o'yin faoliyatlarida o'tkaziladigan maxsus mashg'ulotlarda va katta yoshdagilar bilan qiladigan turli muammolarida o'sadi. bolalarda nutqining takomillashuvi ular tafakkurining o'sishi bilan chambarchas bog'liq. maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalar konkret faol tafakkurga o'tadilar, buning uchun avvalo yetarli so'z lug'ati talab etiladi. bu esa o'z navbatida bolalarni faol ravishda nutq iboralarini o'zgartira boshlaydilar. yendi so'zlar faqat aniq narsalar bilangina emas balki boshqa bir guruh so'zlar bilan va bevosita harakatlar bilan bog'lana boshlaydi. kichik yoshdagi bolalarning nutqi asosan ular ayni chog'da idrok qilib turgan nursalar va bevosita harakatlar bilan bog'liq bo'lsa, maktabgacha …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bolalarning nutqini faol egallash davri"

maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalarda nutq rivojlanishining o'ziga xos xususiyatlari mustaqil mamlakatda har tomonlama barkamol shaxsni tarbiyalashdek sharafli va ma'suliyatli ishda ta'lim tarbiya tizimining boshlang'ich tarbiya tizimining boshlang'ich bosqichi bo'lgan maktabgacha ta'lim tarbiya muhim o'rin tutadi. nutq haqida so'z borar ekan, nutq bolaning ruxiy hayotida muhim axamiyatga egaligini ta'kidlashimiz lozim. maktabgacha tarbiya yoshi bolalarning nutqini faol egallash davri hisoblanadi. bu davrda bolalar nutqining rivojlanishi ularning faoliyati muloqoti bilan uzviy bog'liq. bola jumlalarning mazmuni va shaklidagi o'zgarish uning muloqot shakllari o'zgarishi bilan bog'liq bo'ladi. maktabgacha tarbiya yoshidagi bola nutqining rivojlanishidagi muhim xususiyat nutq tafakkur qurol...

This file contains 5 pages in DOC format (45.0 KB). To download "bolalarning nutqini faol egallash davri", click the Telegram button on the left.

Tags: bolalarning nutqini faol egalla… DOC 5 pages Free download Telegram