20-30-yillar o‘zbek bolalar adabiyoti

DOC 8 sahifa 78,0 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 78,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

33-ma’ruza. 20-30-yillar o‘zbek bolalar adabiyoti (2 soat ma’ruza, 2 soat amaliy mashg‘ulot) reja: 1. 20-30-yillar o‘zbek bolalarining taraqqiyot tamoyillari. 2. sulton jo‘ra va zafar diyor ijodining yetakchi mavzulari, ijodiy uslubi hamda xalq og‘zaki ijodi bilan bog‘liqligi. 3. g‘afur g‘ulom ijodida folkor an’analari. she’riy asarlari mavzusi. shoir she’rlarida folklor motivlari. adib ijodining janriy ko‘lami, obrazlardagi hayotiylik. 4. “mening o‘g‘rigina bolam”, “shum bola” kabi asarlari tahlili. sulton jo‘ra 1910-yilning 15-yanvarida buxoro viloyatining shofirkon tumanidagi qag‘altom qishlog‘ida dehqon oilasida tug‘ildi. yetti yoshida ota-onasidan yetim qolgan sulton dastlab boshlang‘ich maktabda o‘qidi. u 1924- yilda buxoroga kelib erlar pedagogika bilim yurtiga o‘qishga kirdi va uni 1930-yilda bitirdi. sulton jo‘ra 1931-1938-yillarda buxoro pedagogika insti- tutining ishchi fakultetida o‘qiydi. 1938-1941-yillarda andijondagi o‘qituvchilar instituti va pedagogika bilim yurtida til va ada- biyotdan dars berdi. sulton jo‘raning dastlabki she’rlari 1933- yilda buxoro yosh shoirlarining „she’rlar“ to‘plamida nashr etildi. uning 1939-yilda „fidokor“, 1941-yilda „moskva“ she’riy to‘plamlari, 1942-yilda „iroda“ nomli pyesasi …

2 / 8

rni ham ba- diiy vositalarda talqin etdi. bunday g‘oyalar shoirning „yozgi yomg‘irdan so‘ng“ (1936), „qizlar“, „a’lo“ va „yaxshi“ning maqtovi“, „zangori gilam“ (1939), „lola“, „oy nechta?“, „tinish belgilarining majlisi“, „cho‘ntak“, „sirkda“ (1940), „qarzdor“, „qaldirg‘och“, „yolg‘onchi“, „dengiz tagida“ (1941), „sog‘inib“ (1942), „sog‘inchli salom“, „salom xat“ (1943) kabi asarlarida o‘z ifodasini topdi. u o‘z asarlarida bolalar va maktab hayotini, ularning o‘qishi, ko‘cha va oilada o‘zini tutishini haqqoniy aks ettirdi. shoir yosh kitobxonning diqqatini o‘ziga tortuvchi asarlar ijodkori sifatida tanildi. bolalar ilmiy-ommaviy mavzularda yozilgan san’at asarlarini ham sevib o‘qiydilar. sulton jo‘raning bunday mavzudagi asar- laridan biri „oy nechta?“dir. bunda shoir kichkintoylarning orzu- umidlarini ona va bolalarning suhbati orqali ifoda etadi: ona dedi: – yotinglar endi, faqat bitta osmonning oyi! katta bo‘lgach, aylanaylarim, oyning o‘zin minib ko‘rarsiz. –o‘shanda-chi, oyijon, bizga, katta toti1 olib berarsiz. „mamatning kechirmishi“ she’rida shoir mamatning ichki- ruhiy kechinmalari, ishyoqmasligi, yalqovligi, to‘ngligi orqasida darslardan qoloq bo‘lib, iztirob chekishini ishonarli aks ettirgan. mana, …

3 / 8

hiqarib, a’lo o‘qish katta aha- miyatga ega ekanligini bolalarga uqtiradi: a’lo o‘qish o‘zi yuksak shuhrat, har shuhrating tillarda doston. she’rda barcha tasviriy vositalar g‘oyaviy, badiiy niyatni yorqin amalga oshirishga qaratilgan. shoir tabiat lavhalari, go‘zal hayotiy tasvirlar vositasida qahramonning ichki holatini ochadi va ta’sirchanlikka erishadi: barcha uxlar... kumush ariqchaning eshitilar shildir-shildiri, yaproqlar ham „alla“ deb tebratar sirtlariga qo‘ngan oy nurin. „mamatning kechirmishi“da yalqovlikni tashlab, a’lo o‘qishga mahkam bel bog‘lagan bolaning ijobiy namunasida o‘z kuchiga ishonish, nuqsonlarga tanqidiy qaray bilish g‘oyat katta kuch degan ta’lim-tarbiyaviy, pedagogik o‘git ilgari suriladi. ta’lim-tarbiya sohasida yozma nutq san’atini egallash eng muhim masalalardan biri hisoblanadi. ba’zi o‘quvchilar gram- matik mashqlar bilan jiddiy shug‘ullanmasligi, badiiy adabiyotni kam o‘qishi natijasida yozma ishlardan oqsaydilar. chiroyli yozuv qoidalarini buzib, xunuk xat yozishdan tashqari, turli xatolarga yo‘l qo‘yadilar. pedagog-shoir sulton jo‘ra ta’lim-tarbiya ishidagi bunday nuqsonlarni tugatishda o‘quvchilarga yordam berish maqsadida „kimning xati chiroyli?“, „tinish belgilarining majlisi“, „harflar paradi“ she’rlarini yozdi. „kimning xati …

4 / 8

ladi. bu holat kitobxonda aniq tasavvur hosil qiladi va shoirning pedagogik, badiiy mahoratini egizak holda namoyish qiladi. shoir she’rda o‘xshatishdan ham ustalik bilan foydalanib, undov belgisini mirzaterakka, nuqtani koptokka; so‘roq belgisini o‘roqqa, zirak taqqan quloqqa, vergulni kichik to‘qmoqqa, qo‘shtirnoqni qiziqchilarga, tireni gugurtga o‘xshatib, shoirona tasvirlaydi. gapda esa nuqta „fikrlarning stansiyasiga“, vergul „fikrlarning razyezdi“ (to‘xtab uchrashadigan joy)ga o‘xshatiladi. bunday o‘xshatishlar tinish belgilari qoidasini oson o‘zlashti- rishga yordam beradi. so‘roq belgisi: uqdingizmi? yetadimi? bormi savol? yoki o‘zim so‘rayinmi sizdan savol? vergul: gar undalma gapda kelsa qoq o‘rtada, uning ikki yonboshida men jo‘rttaga, „qani endi undalmaxon, qochib boq-chi“ — deb bo‘lurman yubormayin unga soqchi, gar undalma gap so‘ngida kelsa, u choq, undan oldin qo‘yilarman, tushun o‘rtoq! qo‘shtirnoqlar: mana rais: — „vaqt tamom, to‘xtangiz!“ deb qoldi-ku, mayli, endi yo‘q gapimiz. tire: biroq shartim — so‘z qolmasin o‘lda-jo‘lda. ko‘rinib turibdiki, shoir tinish belgilarining xususiyatlarini tasvirlabgina qolmay, unga muvofiq misollarni ham she’riy yo‘l bilan ko‘rsatgan. shuning …

5 / 8

qishga va’da beradi va va’dasining ustidan chiqadi. doston o‘z kamchiliklarini anglab, o‘qishga astoydil berilgan no‘monning ijobiy xatti-harakatini ulug‘lash bilan ta- momlanadi. sulton jo‘raning „havorang gilam“ ertagidagi qahramon rahimdir. u o‘tmishda og‘ir kulfatlarni boshidan kechiradi. rahim zindondan qochib, uyiga kelsa, na xotini, na qizi bor. uning xaroba uyini shoir: uy o‘rnida bir devor! atrofi o‘t — tikanzor, — deb tasvirlaydi. g‘azabda yongan rahim zulmkorlarga qarshi kurashga bel bog‘laydi. ertakda shoir asar qahramoni rahimning hayoti haqida hikoya qilar ekan, uning e’tiborga loyiq eng muhim belgisini — xalq bilan chambarchasligini ko‘rsatadi. dostonda yovuzlarga qarshi bir tan, bir jon bo‘lib kurashgan xalq ozodlikka chiqadi, zulmkorlarni tag-tugi bilan yo‘q qilib, baxtli hayotga erishadi. shoir „mozorday jimjit“, „qushlar uchsa qanoti, inson yursa oyog‘i“ kuyadigan bepoyon dasht-cho‘llarda endi yangi hayot qaynayotganini tasvirlab, bularning hammasi rahimlarning ijodiy mehnati tufayli yuz berganligini bolalarga hikoya qiladi: cho‘l o‘rnida bog‘-bo‘ston, rang-barang bir guliston... qo‘ng‘iroqday shalola, oy kabi nurli dala... daryoni qilib …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"20-30-yillar o‘zbek bolalar adabiyoti" haqida

33-ma’ruza. 20-30-yillar o‘zbek bolalar adabiyoti (2 soat ma’ruza, 2 soat amaliy mashg‘ulot) reja: 1. 20-30-yillar o‘zbek bolalarining taraqqiyot tamoyillari. 2. sulton jo‘ra va zafar diyor ijodining yetakchi mavzulari, ijodiy uslubi hamda xalq og‘zaki ijodi bilan bog‘liqligi. 3. g‘afur g‘ulom ijodida folkor an’analari. she’riy asarlari mavzusi. shoir she’rlarida folklor motivlari. adib ijodining janriy ko‘lami, obrazlardagi hayotiylik. 4. “mening o‘g‘rigina bolam”, “shum bola” kabi asarlari tahlili. sulton jo‘ra 1910-yilning 15-yanvarida buxoro viloyatining shofirkon tumanidagi qag‘altom qishlog‘ida dehqon oilasida tug‘ildi. yetti yoshida ota-onasidan yetim qolgan sulton dastlab boshlang‘ich maktabda o‘qidi. u 1924- yilda buxoroga kelib erlar pedagogika bilim yurtiga o‘qishga kirdi va uni...

Bu fayl DOC formatida 8 sahifadan iborat (78,0 KB). "20-30-yillar o‘zbek bolalar adabiyoti"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 20-30-yillar o‘zbek bolalar ada… DOC 8 sahifa Bepul yuklash Telegram