tarmoqdagi asosiy iqtisodiy ko'rsatkichlar

DOCX 19 стр. 52,1 КБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 52,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

mavzu: tarmoqdagi asosiy iqtisodiy ko rsatkichlar reja: 1. milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo‘llaniladigan asosiy ko‘rsatkichlar 2. yalpi ichki mahsulot tushunchasi va uni hisoblashning asosiy shartlari 3. yaimni ishlab chiqarish usulida aniqlash 4. yaimni xarajatlar bo‘yicha hisoblash 5. yaimni daromadlar bo‘yicha hisoblash 6. milliy hisobchilik tizimidagi boshqa ko‘rsatkichlar va ular o‘rtasidagi nisbat 7. nominal va real yaim 8. asosiy makroiqtisodiy ayniyatlar milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo‘llaniladigan asosiy ko‘rsatkichlar mamlakat iqtisodiyoti rivojlanishini tahlil qilish, milliy iqtisodiyot rivojlanishidagi muammolarni aniqlash hamda uni yanada rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlar ishlab chiqish uchun bir qator iqtisodiy ko‘rsatkichlardan foydalaniladi. alohida firmalar faoliyatiga baho berishda qo‘llaniladigan ko‘rsatkichlardan farqli tarzda bu ko‘rsatkichlar milliy iqtisodiyotning barcha subyektlari faoliyatiga umumiy baho berish, makroiqtisodiy tahlil o‘tkazish, mamlakat iqtisodiyotining jahon xo‘jaligida raqobatga bardoshliligi darajasini aniqlash imkonini beradi. bu ko‘rsatkichlarga quyidagilar kiradi: yalpi ichki mahsulot (yaim), sof ichki mahsulot (sim), yalpi milliy daromad (yamd), sof milliy daromad (smd), shaxsiy daromad (shd), shaxsiy tasarrufidagi daromad (shtd), …

2 / 19

makroiqtisodiy vaziyatga baho berishda qo‘llanilsa, yaim, sim, yamd, smd, shd, shtd, c, s ko‘rsatkichlari milliy ishlab chiqarishning miqdorlarini va o‘zgarishini tahlil etishda foydalaniladi. bu ko‘rsatkichlar iqtisodiyotning barcha subyektlari faoliyatlari natijasi sifatida aniqlanib, ularni hisoblashning asosini milliy hisobchilik tizimi(mht) tashkil etadi. mht mamlakat buxgalteriyasi vazifasini o‘tagani holda uning standartlaridan kelib chiqib makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni hisoblash, mamlakatlararo taqqoslovlarni amalga oshirish imkonini beradi. mamlakat iqtisodiyotining haqiqiy holatini o‘rganish, unga tizimli baho berish uchun yuqorida sanab o‘tilgan barcha ko‘rsakichlardan foydalanish zarur, aks holda bir tomonlama yondoshuvga yo‘l qo‘yilishi mumkin. yalpi ichki mahsulot tushunchasi va uni hisoblashning asosiy shartlari makroiqtisodiy statistika va tahlilda uzoq davr mobaynida yalpi milliy mahsulot va yalpi ichki mahsulot ko‘rsatkichlaridan baravar foydalanib kelindi. har ikkala agregat ko‘rsatkich ham mamlakatdagi iqtisodiy faollik darajasini ifodalasada kapital va ishchi kuchi migratsiyasi mavjudligi sababli ular o‘zaro farqlanadi. bugungi kunga kelib milliy hisobchilik tizimini qo‘llaydigan deyarli barcha davlatlarda yalpi ichki mahsulot ko‘rsatkichi asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkich sifatida tan …

3 / 19

tlari tomonidan yaratilishidir. rezident deganda faqatgina mamlakatning yuridik va jismoniy shaxslari tushunilmaydi. chunki mamlakat yuridik shaxsi boshqa mamlakat hududida bir yildan ortiq faoliyat yuritsa o‘sha mamlakat rezidenti deb qaraladi. milliy tegishliligi va fuqaroliligidan qat'iy nazar, mazkur mamlakatning iqtisodiy hududida iqtisodiy manfaat markaziga ega bo‘lgan (ishlab chiqarish faoliyati bilan shug’ullanadigan yoki mamlakat hududida bir yildan ortiq yashayotgan) barcha iqtisodiy birliklar (korxonalar, uy xo‘jaliklari) rezident hisoblanishadi. elchixonalar va harbiy bazalar o‘zlari tegishli bo‘lgan mamlakatlarning iqtisodiy makoni bo‘lib qolaveradilar. aynan shu jihat yaimni hisoblashda iqtisodiy va jug‘rofiy hudud o‘rtasidagi farq deb qaraladi. yalpi ichki mahsulot 3 xil: ishlab chiqarish, xarajatlar va daromadlar usullari bilan hisoblanadi. har uchala usul bilan hisoblangan yaim ko‘rsatkichi hajmi statistik xatolar istisno etilganda o‘zaro teng bo‘lishi lozim. shu bilan birga har uchala usul bilan yaim ko‘rsatkichni hisoblashda o‘ziga xos talablarga amal qilinishi talab etiladi. yaimni hisoblash shartlari: yaim yil davomida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovarlar va xizmatlar bozor qiymatini, …

4 / 19

sh statistik jihatdan qulay bo‘lishi bilan birga uni hisoblashning muhim shartiga amal qilish, ya‘ni bir qiymatni ikki bor hisobga olish, yoki oraliq mahsulot qiymatini yaimga kiritib yuborishning oldini oladi. ishlab chiqarish hajmini to‘g‘ri hisoblash uchun joriy yilda ishlab chiqarilgan tovar va ko‘rsatilgan xizmatlar qiymati bir marta hisobga olinish kerak. ko‘pgina mahsulotlar bozorga borguncha bir nechta ishlab chiqarish bosqichini o‘taydi. shu sababli yaimda ayrim mahsulotlarni ikki va undan ko‘p marta hisobga olmaslik uchun, faqat pirovard mahsulotning bozor qiymati hisobga olinadi, oraliq mahsulotlar esa hisobga olinmaydi. yakuniy tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarishda sarflangan oraliq tovarlar va xizmatlar bahosi yaimga qo‘shilmaydi. yakuniy tovarlar va xizmatlar deganda ularning ishlab chiqarish, yoki ichki ayirboshlash siklidan chiqqan, yakuniy iste'mol, jamg‘arish yoki eksport uchun foydalaniladigan qismi tushuniladi. qo‘shilgan qiymat tovar va xizmatlarning sotish bahosi bilan ularni ishlab chiqarish uchun foydalanilgan xom ashyo va materiallarni sotib olishga qilingan xarajatlar o‘rtasidagi farq ko‘rinishida aniqlanadi. ishlab chiqarish usulida aniqlangan yaim …

5 / 19

ari (i): asbob-uskunalar, mashinalarni yakuniy sotib olishga; korxonalar, inshootlar, turarjoy binolarini qurishga sarflangan; tovar zahiralari o‘rtasidagi farqlar yoki zahiralarning o‘zgarishi. tovar va xizmatlarning davlat xaridi (g). bu guruh xarajatlariga mahalliy va markaziy boshqaruv hokimiyati idoralari tomonidan korxonalarning pirovard mahsulotlari va resurslari xaridi (avtomobil yo‘llari va pochta muassasalari qurilishi, davlat korxonalarida to‘lanadigan ish haqi) xarajatlari kiritiladi. lekin shu o‘rinda ta’kidlash lozimki, bu xarajatlarga davlat transfert to‘lovlari kiritilmaydi. sof eksport (xn). mamlakatning import va eksport operatsiyalari bo‘yicha xarajatlar o‘rtasidagi farq. demak, yaimni xarajatlar orqali hisoblash formulasini quyidagicha tasvirlash mumkin: yaimni daromadlar (taqsimot usuli) bo‘yicha hisoblash yaimni daromadlar bo‘yicha aniqlashda yakuniy mahsulotni ishlab chiqarish jarayonida ishtirok etgan rezidentlar, ya’ni ishlab chiqarish birliklari tomonidan yaratilgan, qo‘shilgan qiymatlar hisobidan, to‘langan dastlabki daromadlar qo‘shib chiqiladi. yaimni daromadlari yig‘indisi ko‘rinishida hisoblashda asosan quyidagi ko‘rsatkichlardan foydalaniladi: iste'mol qilingan kapital hajmi (cca) yoki amortizasiya (a), ya’ni, joriy yildagi yaimni ishlab chiqarish jarayonida iste’mol qilingan investisiya tovarlarini sotib olishga mo’ljallangan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarmoqdagi asosiy iqtisodiy ko'rsatkichlar"

mavzu: tarmoqdagi asosiy iqtisodiy ko rsatkichlar reja: 1. milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo‘llaniladigan asosiy ko‘rsatkichlar 2. yalpi ichki mahsulot tushunchasi va uni hisoblashning asosiy shartlari 3. yaimni ishlab chiqarish usulida aniqlash 4. yaimni xarajatlar bo‘yicha hisoblash 5. yaimni daromadlar bo‘yicha hisoblash 6. milliy hisobchilik tizimidagi boshqa ko‘rsatkichlar va ular o‘rtasidagi nisbat 7. nominal va real yaim 8. asosiy makroiqtisodiy ayniyatlar milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo‘llaniladigan asosiy ko‘rsatkichlar mamlakat iqtisodiyoti rivojlanishini tahlil qilish, milliy iqtisodiyot rivojlanishidagi muammolarni aniqlash hamda uni yanada rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlar ishlab chiqish uchun bir qator iqtisodiy ko‘rsatkichlardan foydalaniladi. alohida fir...

Этот файл содержит 19 стр. в формате DOCX (52,1 КБ). Чтобы скачать "tarmoqdagi asosiy iqtisodiy ko'rsatkichlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarmoqdagi asosiy iqtisodiy ko'… DOCX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram