qadimgi daryo oralig’i

PPTX 16 pages 1.4 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

slayd 1 qadimgi 2 daryo oralig’i reja 1.ikki daryo oralig’ining tabiiy sharoiti va qadimgi aholisi 2.mesopotamiya tarixiga oid manbalar va tarixshunosligi 3.ilk sulolalar davrida mesopotamiya. shumer va akkad old osiyodagi mamlakatlar orasida deh-qonchilikni keng rivojlantirish uchun eng qulay bo’lgan mamlakat dajla bilan frot daryolari o’rtasida joylashgan bo’lib, uni qadimgi yunonlar mesopotamiya (ikkidaryo oralig’i) deb ataganlar. bu mamlakat shimolda armaniston tog’laridan boshlanib, janubda to fors qo’ltig’igacha cho’zilgan. ikki daryo oralig’ining tabiiy sharoiti va qadimgi aholisi mesopotamiyaning o’rta va janubiy qismi tekislik bo’lib, u vaqt-vaqti bilan toshib yerlarni o’g’itlovchi va sug’oruvchi dajla va frot daryolari keltirgan yotqiziq (allyuviy) lardan iborat. dajla daryosi van ko’lining janubi va armaniston tog’laridan boshlanadi. frot esa arzirumning sharqidan, dengiz yuzidan 2 ming metr balandlikdan boshlanadi. dajla juda tez oqar daryo. shuning uchun frot suvi toshganda dajlaga nisbatan ancha katta hududni suv bosib ketadi va toshqin davri uzoqroqqa cho’ziladi. toshqin mart oyining o’rtalaridan boshlanib sentyabrgacha davom etadi. har …

2 / 16

asagan. bu material ikkidaryo oralig’ining janubiy qismida kamdam-kam uchraydigan tosh o’rnida ishlatilgan. mesopotamiyada metall bo’lmasligi ham xarakterlidir, bu hol mahalliy aholini shimoliy va sharqiy metallurgiya rayonlariga qaram qilib qo’ygan armaniston tog’laridagi qorlar erishi natijasida dajla va frot daryolarida vaqt-vaqti bilan bo’lib turadigan toshqinlar sun’iy sug’orishga asoslangan dehqonchilik xo’jaligini rivojlantirishda ma’lum ahamiyatga ega bo’lgan. ikkidaryo oralig’ining janubidagi shumer va mamlakatning o’rta qismini egallagan akkad iqlim jihatidan bir-biridan birmuncha farq qilgan. ikkidaryo oralig’i o’simliklarga ham boy emas. bu mamlakatning eng qadimgi aholisi donli o’simliklarni, ya’ni arpa va bug’doyni mamlakat iqlimiga moslashtirib olgan. ikkidaryo oralig’ining janubiy qismida yovvoyi holda o’sadigan xurmo daraxti va shakar qamishi mamlakatning xo’jalik hayotida katta ahamiyatga ega bo’lgan. hatto xurmoni “hayot daraxti” deb ulug’lashgan. taxminlarga ko’ra, yog’ chiqarish uchun ishlatiladigan sezam (kunjut), shuningdek shirin smola chiqadigan yulg’un (tamarisk) mahalliy o’simliklardan bo’lsa kerak. olimlarning olib borgan izlanishlari shuni ko’rsatdiki, ikki daryo oralig’ida odamlar bundan 70-80 ming yildan buyon yashab kelmoqda. …

3 / 16

mliklar va yunon kabi xalqlarning kirib kelishi va mahalliy aholi bilan aralashuvi natijasida yaxlit mesopotamiya aholisi shakllandi. o’sha davrda yerli aholining madaniy jihatdan ustunligi sababli bu hududga ko’chib kelgan barcha xalqlar o’z tili va boshqa barcha xususiyatlarini unutib, tub joyli aholi tarkibiga singib ketdi. lekin ularning kirib kelishi sennar aholisi turmushi, madaniyati va xo’jaligida turli o’zgarishlarni, rivojlanish va ko’pqirralikni keltirib chiqardi. qadimgi mesopotamiya tarixiga oid manbalarni quyidagi guruhlarga bo’lish mumkin: 1)qadimgi sharq yozma yodgorliklari; 2) yunon-rim mualliflarining asarlari; 3) moddiy-madaniyat yodgorliklari. mesopotamiya tarixiga oid manbalar va tarixshunosligi qadimgi sharqda yaratilgan hujjatlar ikki daryo oralig’i tarixining birinchi darajali va asosiy manbasi hisoblanadi. chunki ularda mesopotamiyaning o’sha davr siyosiy-iqtsodiy va ijtimoiy-madaniy hayoti aks etgan. arxeologik qazish ishlarining boshlanishi bilan tarixchilar uchun qadimgi mesopotamiyada yaratilgan yodgorliklarni o’rganish imkoniyati paydo bo’ldi. arxeolog olimlar botta, leyyard, rassam, smit, koldevey va boshqalarning sa’y harakatlari bilan mil. avv. ix-x asrlarda yashagan va hukmronlik qilgan podsholar saroylari qoldiqlari, …

4 / 16

n tanishish imkoniyati yetarli edi. qadimgi mesopotamiya tarixiga oid ktesiy qoldirgan ma’lumotlar ham xuddi gerodotniki singari afsonalar, xalq ertaklari va kohinlarning hikoyalariga asoslanganligi bilan xarakterlidir. diodor (mil. avv. i asr) va strabon (mil. avv. i asr oxiri milodiy i asr boshlari) lar ham gerodotning izidan borib ikki daryo oralig’ining tabiati, aholisining turmush-tarzi, urf-odatlari, nikoh hamda dafn marosimlari haqidagi ma’lumotlarni yozib qoldirganlar. strabon yana mesopotamiyaning qishloq xo’jaligi haqida batafsil to’xtalib o’tgan. yunon-rim mualliflarining ishini mil. avv. iv-iii asrlarda yashagan beros davom ettirgan. mesopotpamiya tarixiga oid uchinchi guruh manbalar moddiy-madaniyat yodgorliklari bo’lib, ularning eng yorqin namunasi mixsimon yozuvlardir. mixxat yozuvlari bilan yevropaliklarni birinchi bo’lib italiyalik savdogar petro della velle tanishtirgan. u doro i ning persepoldagi saroyi devorlariga yozilgan mixxat yozuvlaridan ko’chirma olib ketadi. mix shaklidagi naqshga o’xshovchi bu yozuvni o’qishga kirishgan shaxs karsten bo’lsada, uning alifbo ekanligini isbotlash nibburga nasib etadi. u mixxatlarning uch sistemasini hamda 42 belgidan iborat ekanligini aniqlaydi. u …

5 / 16

va mesopotamiyaga oid bo’lgan ma’lumotlarni to’plash bilan cheklanishgan. bu manbalardagi ma’lumotlarning aksariyati ossuriya haqida bo’lgani uchun dastlab bu fan assirologiya, ya’ni ossurshunoslik deb nomlangan. keyinchalik bu huddudda o’tkazilgan arxeologik qazishlar natijasida topilgan moddiy yodgorliklar va mixxatlarning o’qilishi mesopotamiyaning qadim tarixini haqiqiy ma’noda o’rganish imkonini berdi. qadimgi mesopotamiya hududidagi arxeologik izlanishlar shumer va akkadlar o’rtasidagi o’zaro madaniy ta’sir muammosini o’rganish zarurligini ham ko’rsatdi. bu boradagi ilk fikrni king berdi. u bobil madaniyatining asoschilari, shubhasiz, shumerlar ekanligini ta’kidladi. galevi uning fikrlarini rad qildi va shumer xalqi, tili, madaniyatining bo’lmaganligini qayd etdi. qadimgi mesopotamiya tarixshunosligiga rus olimlari ham sezilarli hissa qo’shdilar. rus olimlari m. nikolskiy va a. ivanovlar van ko’li atroflarida qazish ishlarini olib borib, urartu tarixiga oid materiallarni, xususan, yozuvlarni to’plash va o’rganish borasida katta muvaffaqiyatga erishdilar. mesopotamiyaning qadimgi davriga oid manzilgohlar neolit davrida vujudga kelgan. bu davrda mesopotamiya qabilalari botqoqliklar orasidagi tepaliklarda, orollarda yashagan. ular atrofdagi botqoqliklarni quritib, sun’iy sug’orish sistemasini …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi daryo oralig’i"

slayd 1 qadimgi 2 daryo oralig’i reja 1.ikki daryo oralig’ining tabiiy sharoiti va qadimgi aholisi 2.mesopotamiya tarixiga oid manbalar va tarixshunosligi 3.ilk sulolalar davrida mesopotamiya. shumer va akkad old osiyodagi mamlakatlar orasida deh-qonchilikni keng rivojlantirish uchun eng qulay bo’lgan mamlakat dajla bilan frot daryolari o’rtasida joylashgan bo’lib, uni qadimgi yunonlar mesopotamiya (ikkidaryo oralig’i) deb ataganlar. bu mamlakat shimolda armaniston tog’laridan boshlanib, janubda to fors qo’ltig’igacha cho’zilgan. ikki daryo oralig’ining tabiiy sharoiti va qadimgi aholisi mesopotamiyaning o’rta va janubiy qismi tekislik bo’lib, u vaqt-vaqti bilan toshib yerlarni o’g’itlovchi va sug’oruvchi dajla va frot daryolari keltirgan yotqiziq (allyuviy) lardan iborat. dajla daryosi va...

This file contains 16 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "qadimgi daryo oralig’i", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi daryo oralig’i PPTX 16 pages Free download Telegram