okeandagi organizmlar jamoalari haqida ma'lumotlar

PDF 18 pages 233.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 233.5 KB

File type PDF

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu:dunyo okeanlari 1 mavzu: okeandagi organizmlar jamoalari. reja: kirish asosiy qisim 1. dunyo okeanlari haqida ma’lumot 2. dunyo okeanining o‘rganilish tarixi. 3. dunyo okeanining qismlari 4. atlantka okeani xulosa foydalanilgan adabiyotlar 2 okean tagi yer po‘stining tuzilishi. dunyo okeani tagi suv sathidan turli xil chuqurlikda joylashgan. uning yuzasi relefining va yer po‘stining tuzilishiga ko‘ra bir-biridan keskin farq qiladigan global morfostrukturalardan – suvosti materik chekkasi, o‘tkinchi zona, okean lojesi va o‘rtalik okean tizmalaridan tarkib topgan. ularning har biri okean tagidagi yer po‘stining alohida-alohida tiplariga to‘g‘ri keladi. jumladan, materikning suvosti chekkasi yer po‘stining materik tipiga, okean lojesi okeanik tipga, o‘rtalik okean tizmalari riftogenal tipga va o‘tkinchi zona geosinklinal tipga mansub. okean tagi yirik relef shakllarining vujudga kelishida yer po‘stining vertikal va gorintal harakatlari asosiy rol o‘ynagan. dunyo okeani tagi global morfostrukturalar o‘znavbatida ikkinchi darajali megamorfostrukturalarga bo‘linadi. materikning suvosti chekkasi materik sayozligi yoki shelf, materik yon bag‘ri va materik etagidan iborat. o‘tkinchi zona …

2 / 18

— yerni aylanib oqadigan azim daryo) — yerning materik va orollarni oʻrab turuvchi suv qobigʻi. gidrosferaning katta qismi (94%) ni, yer yuzasining taxminan 70,8% ini egallaydi. fizik va kimyoviy xususiyatlari hamda suvining kimyoviy tarkibi jihatidan okean bir butun, lekin miqdor jihatidan gidrologik va geokimyoviy koʻrsatkichlari xilma-xildir. gidrologik rejimining tabiiy-geografik xususiyatlariga koʻra, dunyo okeani alohida okeanlar, dengizlar, qoʻltiqlar, buxta va boʻgʻozlarga ajralib turadi. 1650- yilda golland geografi b. varenius dunyo okeanini 5 alo-hida qismga: tinch, https://uz.wikipedia.org/wiki/yer https://uz.wikipedia.org/wiki/yer https://uz.wikipedia.org/wiki/yer 3 atlantika, hind, shimoliy muz, janubiy muz okeanlariga boʻldi. 1845-yilda london geografiya jamiyati ham buni tasdikladi. keyinroq baʼzi olimlar dunyo okeanini faqat 3 ga ajratadilar: tinch, atlantika va xind okeanlari. 20-asrning 30- yillaridan boshlab arktika havzasi sinchiklab tekshirilgandan keyin, 4 alohida okean ajratildi: tinch, atlantika, hind va shimoliy muz okean yer sharida okean suvi va qurukliklarning taqsimlanishi turlicha. shimoliy yarim sharda suv sathi yer sharining 61% ini egallaydi. bu yerda okean suvlari qurukdikxa …

3 / 18

siyatlari atmosfera va yer poʻstiga bogʻliq. okean issiqlik va namning juda katta akkumulyatoridir. okean tufayli yerda temperatura juda keskin farq qilmaydi, uzoq-uzoq oʻlkalarga namlik yetib boradi, natijada hayot uchun qulay sharoit vujudga keladi. okean oqsil moddalarga ega boʻlgan boy oziq-ovqat mahsulotlari manbaidir. okean energetik, kimyoviy va mineral boyliklar manbai ham boʻlib, ularning bir qismidan (suv koʻtarilish energi- yasi, baʼzi kimyoviy elementlar, neft, gaz va boshqalardan) inson hozirdanoq foydalanmoqda. okean va uning dengizlaridan xalqaro aloqalar oʻrnatishda juda kadim zamonlardan foydalanilgan. bu esa yangi yerlarning ochilishi va madaniyat markazlaridan uzok, hududlarni oʻzlashtirish uchun sharoit yaratdi; transport vositalaridagi texnika taraqqiyoti bu jarayonni yanada tezlashtirdi. dunyodagi yuk aylanishning 4/5 qismi okean yoʻllari orkali amalga oshiriladi (qarang dengiz transporti). https://uz.wikipedia.org/wiki/yer https://uz.wikipedia.org/wiki/yer https://uz.wikipedia.org/wiki/yer https://uz.wikipedia.org/wiki/yer https://uz.wikipedia.org/wiki/dengiz_transporti https://uz.wikipedia.org/wiki/dengiz_transporti 4 okeanning insoniyat hayotidagi roli tez oʻsmoqda. dunyo mamlakatlari iktisodiyotining turli sohalarida okeandan foydalanish muammolari (kema qatnovi, baliq ovlash, okean resurslaridan ratsional foydalanish, shelfni oʻzlashtirish, kontinentlararo kabellar yotqizish, suvni chuchuklashtirish, …

4 / 18

ari) yer pusti ayrim qismlarining tuzilishi va tarixiy rivojlanishidagi tafovutlarga qarab ajratiladi. okean tubini eng yirik relyef shakllariga qarab 4 qismga boʻlish mumkin: 1) materiklarning suv ostida qolgan chekka qismlari; 2) okean kaʼri; 3) materiklarning suv ostida qolgan chekka kismlari bilan okean qaʼri oʻrtasidagi oraliq zona; 4) okean oʻrtasidagi togʻ tizmalari. okean tubining materiklarga yondosh kismlarining yer pusti materiklarnikiga oʻxshash boʻlib, materiklarning suv ostidagi chekkasi hisoblanadi va unda relyef xususiyatlariga qarab shelf, materik yon bagʻri va materik etagi farq qilinadi. materik etagi bilan chegaradosh okean qaʼri uch qatlamli: yupqa poʻstdan iborat yumshoq choʻkindili yuqori satlam (yoki "birinchi" seysmik qatlam), "ikkinchi" (bazalt usti qatlami) va pastki qatlam — bazalt qatlami. tinch okean chekkalarining katta qismida, hind okeanining shimoli-sharqida, shuningdek, karib va skosha (sko-tiya) dengizlarida materikning suv ostidagi chekkasi bilan okean qaʼri oʻrtasida oraliq zona joylashgan. bu yerlarda chekka dengiz soyliklari (chuq. 4000– 5000 m gacha), yoysimon tizilgan orollar (bunday orollarning tepasi …

5 / 18

yon bagʻri jarliklarida bir necha oʻn m va, hatto, nol m ga tengligi aniklandi. okean tubi choʻkindilari orasida terrigen, biogen (ohakli va kremniyli), vulkanogen va aralash (poligen) choʻkindilar ham boʻladi, chuqur suv osti qizil gillari ana shunday aralash (poligen) choʻkindilardir. terrigen choʻkindilar materiklarning suv ostidagi chekkalarida, okean qaʼrining chetlarida va chuqur suv novlarida uchraydi. ohakli choʻkindilar okeanning issiq va moʻʼtadil zonalarida (50° shimoliy kenglikdan 50° janubiy kenglikkacha) koʻproq tarqalgan; okean qaʼrida ular foramini-fera va kokkolit-foraminifera yotqi-ziqlaridan, sayoz joylarda — chigʻanoq va marjon yotqiziqlaridan iborat boʻladi. 4500–5000 m dan chuqurda saso3 erigan holatda boʻlgani uchun ohak choʻkindilar yoʻq. kremniyli choʻkindilar (radiolyariya va diatom choʻkindilar) yuqori mahsulli fitoplankton zonalariga muvofiq ravishda 3 mintaqa — ikkita qutb yoni va bitta ekvatorial mintaqalar hosil qiladi. chuqursuv qizil gili 4500–5000 m va undan ham chuqur botiklarda boʻladi. okeanning faol subaerol vulkanizm zonalariga yondashgan qismlarida vulkan choʻkindilari shakllanadi. okean tubida karbonatli choʻkin-dilar 6 (150 mln. kmі), …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "okeandagi organizmlar jamoalari haqida ma'lumotlar"

mavzu:dunyo okeanlari 1 mavzu: okeandagi organizmlar jamoalari. reja: kirish asosiy qisim 1. dunyo okeanlari haqida ma’lumot 2. dunyo okeanining o‘rganilish tarixi. 3. dunyo okeanining qismlari 4. atlantka okeani xulosa foydalanilgan adabiyotlar 2 okean tagi yer po‘stining tuzilishi. dunyo okeani tagi suv sathidan turli xil chuqurlikda joylashgan. uning yuzasi relefining va yer po‘stining tuzilishiga ko‘ra bir-biridan keskin farq qiladigan global morfostrukturalardan – suvosti materik chekkasi, o‘tkinchi zona, okean lojesi va o‘rtalik okean tizmalaridan tarkib topgan. ularning har biri okean tagidagi yer po‘stining alohida-alohida tiplariga to‘g‘ri keladi. jumladan, materikning suvosti chekkasi yer po‘stining materik tipiga, okean lojesi okeanik tipga, o‘rtalik okean tizmalari riftogenal t...

This file contains 18 pages in PDF format (233.5 KB). To download "okeandagi organizmlar jamoalari haqida ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: okeandagi organizmlar jamoalari… PDF 18 pages Free download Telegram