hujjatchilik tarixi

PPTX 14 pages 127.8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 127.8 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

powerpoint taqdimoti o’qituvchi:g.ikromova mavzu:hujjatlarning paydo bo’lishi va tarixi. reja: hujjatchilik tarixi hujjatlarning takomillashuvi hujjatlarning paydo bo’lishi foydalanilgan adabiyotlar. hujjatchilik tarixi va uning takomillashuvi hujjatchilik tarixi o’zbek tilining izohli lug’atida “hujjat” so’ziga quyidagicha izoh beriladi: “hujjat” arabcha so‘z bo’lib, qayd qilish, tasdiqlash ma’nosini bildiradi. shuningdek, u ijtimoiy tarixiy ahamiyatga ega bolgan yozuv va suratlar, asar yoki adabiyot ma’nosini ham ifodalaydi. o‘tmishdagi hujjatlar aslida yaqindagina vujudga kelmagan. u qadim davrlarga borib taqaladi. turkiy xalqlarda ham hujjat tuzish qadimdan mavjud bo'lgan. x- asr va undan oldingi davrlarga oid turli hujjat namunalari bizgacha yetib kelgan. hatto m.qoshg'ariyning “devonu lug‘otit turk” asarida “bushug‘” so‘zi uchraydi. u elchiga qaytib ketish uchun beriladigan ijozat qog'ozi, shuningdek, elchilarga beriladigan sovg‘a ma’nolarini bildiradi. yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilik” asarida yorliq va noma ma’nosi o'rnida “bildargulik” so‘zi ishlatilgan. hozirgi kunda faol qo‘llanishga o'tgan “bildirishnoma”, “bildirish” shu so'zdan olingan. sho'rolar davrida bu so‘z “raport” deb yuritilardi. qadimshunos olimlar tomonidan olib borilgan …

2 / 14

ani haqidagi tilxat qadimgi hujjatlardan darak beradi. turkiy tillar mutaxassisi s.e.malov “pamyatniki drevnetyurkskoy pismennosti” (m-l, 1951) asarida qadimgi turkiy yozuvida xiii asrlarda bitilgan qadimgi hujjat (shikoyat, oldi- sotdi, ijaraga qo'yish, tilxat) namunalarini keltiradi. qimmatli ma’lumot beruvchi x-asr olimi abu abdulloh al-xorazmiy “ilmlar kaliti” asarining “arab” ilmlari qismida ish yuritish daftarlarini sharhlab, samoniylar davlatidagi soliq xillari va ularni yig'ish yo'li, hajmi, sharq mamlakatlarining hududlarida ishlatilgan og‘irlik hamda o'lchov birliklarini keltiradi. askarlar ro'yxati, beriladigan maosh, kiyim-kechak shakllarini keltiradi. o'sha davrda markaziy osiyoda keng tarqalgan o'lchov birliklari haqida ma’lumot beradi. ular boshqa manbalarda hozir uchramaydi. eski uyg‘ur yozuvi” (q.sodiqov), «drevniy xorezm» (s.p.tolstoy), «ganchi, ganchiboshi v kokandskom xanstve» (a.l.trotskaya) kabi manbalarning ahamiyati katta. ma’lum bo'lishicha, x-xix asrlarda farmon, yorliq, noma, bitim, arznoma, qarznoma, vasiqa, vaqfnoma, tilxat kabilar keng iste'molda bo'lgan. hozirgi kunda vaqfnoma, vasiqa, noma, arznoma kabi hujjatlar tilimizda ishlatilmaydi. manba sifatida “boburnoma" asarining o'z o‘rni bor, chunki unda farmon, mirzo, sulh, tamg'a hatto …

3 / 14

ning janubiga to‘g‘ri keladi. turkiston respublikasidan ajralib chiqqan o'zbekiston respublikasi 1924-yil 31-dekabrda 48-raqamli “ishlarni o‘zbek tilida yuritish” to‘g‘risida muhim qaror qabul qildi. qarorda butun boshqaruv idoralarida hamma rasmiy ish qog'ozlari faqat o‘zbek tilida yuritish, o‘zbekcha rasmiy hujjatlar tuzish, yo'riqnomalarni tayyorlash topshirildi. qarorni hayotda qo'llash uchun ishchi hay’at yuzaga keldi. har bir tashkilot, muassasa va idoralarda ish yuritish bo'limlari tashkil qilindi. qarorda dekretga bepisand qarovchilarga chora ko'rish kerakligi ta'kidlangan edi. ish qog‘oz namunalari maxsus tayyorlandi. ammo 30-yillarda vaziyat o‘zgardi. ayniqsa 1938-yilgi qabul qilingan “ob obyazatelnom izuchenii russkogo yazika” qaroridan keyin milliy tillar, xususan, o'zbek tilini cheklash siyosati boshlandi. ish yuritish asosan, rus tilida yuritiladigan bo'ldi. rossiyada hujjat yuritish ix-x asrlardan boshlangan. x-asrga kelib shartnomalarda muhrlar qo’llana boshlagan. xlv-asr oxirlaridan boshlab hujjatlar qog‘ozlarda o‘z ifodasini topishga o‘tgan. manbalar pyotr davrida “dokument” so‘zining ishlatila boshlaganidan darak beradi. u tor ma’noda shaxsni tasdiqlovchi hujjat (pasport) o‘rnida ishlatilgan. keng ma’noda - guvoh beruvchi, ibratli, namunali, …

4 / 14

b obyazatelnom izuchenii russkogo yazika” qaroridan keyin milliy tillar, xususan, o'zbek tilini cheklash siyosati boshlandi. ish yuritish asosan, rus tilida yuritiladigan bo'ldi. nihoyat, 1989-yili o'zbekiston respublikasining “davlat tili to'g'risida” qonuni qabul qilindi. qonunga muvofiq 8 yil mobaynida barcha rasmiy hujjatlar o'zbek tilida yozilishi kerak edi. 1995-yil 21-dekabrda qonunning yangi tahrir qilingan variantida o'zgartirish va qo'shimchalar o'z ifodasini topdi. qonunning 8-19-moddalarida ish yuritish o'zbek tilida, shuningdek, ish qog'ozlari rus hamda boshqa tillarda tuzish va qabul qilish mumkinligi ko'rsatib o‘tilgan. bu respublikada milliy munosabatlarning barqarorligini ta'minlash bilan bog'liq edi. 1995-yil 24-avgust 339-son qarori bilan vazirlar mahkamasi o'zbek tilining lotin imlosiga asoslangan yangi alifbo qoidalarini tasdiqladi. ish qog'ozlari yangi alifboda qoidalarga rioya qilingan holda yoziladigan bo'ldi. muvaffaqiyatga uch narsa kafil : yaxshi niyat qil ,ishon va intil e’tiboringiz uchun rahmat image1.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 14

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujjatchilik tarixi"

powerpoint taqdimoti o’qituvchi:g.ikromova mavzu:hujjatlarning paydo bo’lishi va tarixi. reja: hujjatchilik tarixi hujjatlarning takomillashuvi hujjatlarning paydo bo’lishi foydalanilgan adabiyotlar. hujjatchilik tarixi va uning takomillashuvi hujjatchilik tarixi o’zbek tilining izohli lug’atida “hujjat” so’ziga quyidagicha izoh beriladi: “hujjat” arabcha so‘z bo’lib, qayd qilish, tasdiqlash ma’nosini bildiradi. shuningdek, u ijtimoiy tarixiy ahamiyatga ega bolgan yozuv va suratlar, asar yoki adabiyot ma’nosini ham ifodalaydi. o‘tmishdagi hujjatlar aslida yaqindagina vujudga kelmagan. u qadim davrlarga borib taqaladi. turkiy xalqlarda ham hujjat tuzish qadimdan mavjud bo'lgan. x- asr va undan oldingi davrlarga oid turli hujjat namunalari bizgacha yetib kelgan. hatto m.qoshg'ariyning “devon...

This file contains 14 pages in PPTX format (127.8 KB). To download "hujjatchilik tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujjatchilik tarixi PPTX 14 pages Free download Telegram