xix asr oxiri – xx asr boshlarida xiva xonligida davlat muassasalari 25

DOCX 15 pages 377.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 377.3 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

xix asr oxiri – xx asr boshlarida xiva xonligida davlat muassasalari reja kirish · xiva xonligining siyosiy-administrativ tuzilishi · davlat muassasalari va devonlar faoliyati · sud va huquq tizimi · xix asr oxiri – xx asr boshidagi islohotlar · davlat muassasalari faoliyatining ijtimoiy-siyosiy oqibatlari xulosa foydalanilgan manbalar kirish xix asr oxiri – xx asr boshlarida xiva xonligi o’rta osiyodagi muhim davlat tuzumlaridan biri bo’lib, rossiya imperiyasining bosqini va protektorat davri bilan bog’liq o’zgarishlarga duch kelgan. ushbu mavzu xonlikning davlat muassasalari, ularning tuzilishi va faoliyatini o’rganish orqali mintaqa tarixini chuqurroq tushunishga imkon beradi. quyida mavzuning dolzarbligi, xonlikning siyosiy holati hamda tadqiqot maqsadi va vazifalari ko’rib chiqiladi.xiva xonligining xix asr oxiri – xx asr boshlaridagi davlat muassasalarini o’rganish bugungi kunda ham katta dolzarblik va ilmiy ahamiyatga ega. birinchidan, bu davr o’rta osiyodagi kolonializm va imperiya kengayishi jarayonlarini aks ettiradi, chunki xonlik rossiya imperiyasining turkistonni bosib olishining muhim qismi bo’lgan. ikkinchidan, xonlikning siyosiy …

2 / 15

iy, balki siyosiy va madaniy nuqtai nazardan dolzarb bo’lib, mintaqaviy tadqiqotlarning rivojlanishiga yordam beradi. xiva xonligining xix asr oxiri – xx asr boshlaridagi umumiy siyosiy holati xix asr oxiri – xx asr boshlarida xiva xonligi siyosiy jihatdan murakkab o’zgarishlarga duch keldi. 1873-yilda rossiya imperiyasining bosqini natijasida xonlik rossiya protektoratiga aylandi, bu esa uning hududini va mustaqilligini sezilarli darajada qisqartirdi. bosqin von kaufman boshchiligidagi 13 minglik qo’shin tomonidan amalga oshirilgan bo’lib, 1873-yil 10-iyunda xiva qo’lga kiritildi va 12-avgustda tinchlik shartnomasi imzolandi. bu davrda xonlikning siyosiy tuzilishi mutlaq monarxiya shaklida bo’lib, qungrat sulolasi hokimiyatni qo’lida saqlagan, masalan, muhammad rahim bahodur ii (1864–1910) va sayid abdulla (1918–1920) kabi xonlar rahbarlik qilgan. xonlik aholisi asosan daryo bo’yidagi dehqonlar, turkiy sartlar, ko’chmanchi turkmanlar va qozog’lardan iborat bo’lib, turkmanlar soliq to’lagan va xon armiyasining bir qismini tashkil etgan, ammo ko’pincha isyon ko’targan. rossiya ta’siri ostida ma’muriy o’zgarishlar yuz berdi: 1882-yilda mennonitlarning ko’chib kelishi bilan modernizatsiya jarayonlari …

3 / 15

uning o’rta osiyo tarixidagi o’rnini baholash ko’zda tutilgan. xix asr oxiri – xx asr boshlari xiva xonligi uchun murakkab va o’tish davri bo’ldi. bu davrda xonlik rossiya imperiyasining protektorati ostida bo’lib, an’anaviy o’zbek davlatchiligi tuzilmalari zamonaviy bosqin va ta’sirlar bilan to’qnashdi. xiva xonligi, qungrat sulolasi boshqaruvida, o’zining siyosiy-administrativ va iqtisodiy tizimlarini saqlab qolishga harakat qildi, ammo rossiya bosqini (1873 yil) va undan keyingi o’zgarishlar xonlikning ichki muassasalarini sezilarli darajada o’zgartirdi. ushbu ishda xonlikning davlat muassasalari chuqur tahlil qilinadi, dalillar va amaliy misollar asosida ko’rib chiqiladi. tahlil ikki bobdan iborat: birinchi bobda siyosiy-administrativ tuzilish, ikkinchisida davlat muassasalari va devonlar faoliyati o’rganiladi. ushbu davrda xonlikning muassasalari an’anaviy islomiy va o’zbek qadriyatlari asosida qurilgan bo’lib, ularning samaradorligi ichki ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlar va tashqi siyosiy bosimlar bilan bog’liq edi. xiva xonligining siyosiy-administrativ tuzilishi xix asr oxiri – xx asr boshlarida xiva xonligining siyosiy-administrativ tuzilishi markazlashgan monarxiya tamoyillariga asoslangan bo’lib, xonlikning hududiy yaxlitligi va ichki barqarorligini …

4 / 15

alarda qaror qabul qilish huquqiga ega edi. xonning vakolatlari qonun chiqarish, sud ishlarini hal qilish, harbiy va moliyaviy masalalarni boshqarishni o’z ichiga olgan. xix asr oxirida qungrat sulolasining vakillari, masalan, muhammad rahimxon ii (1864–1910 yillar hukmronligi), xonlikni boshqargan bo’lib, ularning hokimiyati an’anaviy islomiy tamoyillar va urf-odatlar asosida mustahkamlangan edi. xonning o’rni nafaqat siyosiy, balki diniy-axloqiy jihatdan ham muhim bo’lgan: u xalq oldida adolat va himoya ramzi sifatida ko’rilgan. chuqur tahlilda, xonning vakolatlari ikki bosqichda ko’rib chiqilishi mumkin: rossiya bosqinidan oldin va keyin. bosqindan oldin (xix asr o’rtalarigacha) xonning hokimiyati mutlaq bo’lib, u saroy amaldorlari va qabila rahbarlari orqali boshqargan. masalan, allaqulixon (1825–1842 yillar) davrida xonlikning tashqi siyosati faol bo’lib, eron va buxoro bilan munosabatlar o’rnatilgan. biroq, 1873 yildagi rossiya bosqini bu holatni o’zgartirdi. general kaufman boshchiligidagi rossiya qo’shinlari xivani egallab, xonlikni protektoratga aylantirdi. shartnomaga ko’ra, xon ichki ishlarida erkinlikka ega bo’lsa-da, tashqi siyosat va harbiy masalalar rossiya nazorati ostida edi. …

5 / 15

onlikning siyosiy barqarorligini ta’minlashda muhim bo’lgan, ammo rossiya ta’siri ostida bu rol ko’proq ramziy tus olgan. natijada, xx asr boshlarida, 1918–1920 yillarda xonlikdagi inqilobiy harakatlar (jadidlar harakati) xonning vakolatlarini yanada cheklagan va oxir-oqibat xonlikning tugatilishiga olib kelgan. saroy (dargoh) va uning asosiy bo’linmalari saroy, yoki dargoh, xiva xonligining markaziy boshqaruv organi bo’lib, xonning qarorgohi va davlat ishlarini yuritish markazi edi. saroy tuzilishi murakkab bo’lib, u bir necha bo’linmalarga ajratilgan: inoqlar (xonning yaqin maslahatchilari), yasavulboshilar (saroy xavfsizligi va tartib boshqaruvchilari), mehtarlar (saroy xizmatchilari boshlig’i) va boshqa amaldorlar. xix asr oxirida saroyning asosiy bo’linmalari xonlikning ichki va tashqi ishlarini muvofiqlashtirishga xizmat qilgan.chuqur tahlilda, saroyning roli xonlikning siyosiy hayotida markaziy bo’lgan. inoqlar, masalan, qungrat sulolasining dastlabki davrida (1804 yildan boshlab) katta ta’sirga ega bo’lgan. iltuzar inoq (1804–1806 yillar) o’zini xon deb e’lon qilgan va saroyni mustahkamlagan. saroy bo’linmalarining faoliyati amaliy misollarda ko’rinadi: yasavulboshilar saroydagi tartibni saqlagan va xonning buyruqlarini bajarishni nazorat qilgan. xx …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xix asr oxiri – xx asr boshlarida xiva xonligida davlat muassasalari 25"

xix asr oxiri – xx asr boshlarida xiva xonligida davlat muassasalari reja kirish · xiva xonligining siyosiy-administrativ tuzilishi · davlat muassasalari va devonlar faoliyati · sud va huquq tizimi · xix asr oxiri – xx asr boshidagi islohotlar · davlat muassasalari faoliyatining ijtimoiy-siyosiy oqibatlari xulosa foydalanilgan manbalar kirish xix asr oxiri – xx asr boshlarida xiva xonligi o’rta osiyodagi muhim davlat tuzumlaridan biri bo’lib, rossiya imperiyasining bosqini va protektorat davri bilan bog’liq o’zgarishlarga duch kelgan. ushbu mavzu xonlikning davlat muassasalari, ularning tuzilishi va faoliyatini o’rganish orqali mintaqa tarixini chuqurroq tushunishga imkon beradi. quyida mavzuning dolzarbligi, xonlikning siyosiy holati hamda tadqiqot maqsadi va vazifalari ko’rib chiqiladi.x...

This file contains 15 pages in DOCX format (377.3 KB). To download "xix asr oxiri – xx asr boshlarida xiva xonligida davlat muassasalari 25", click the Telegram button on the left.

Tags: xix asr oxiri – xx asr boshlari… DOCX 15 pages Free download Telegram