ashtarxoniylar sulolasi davrida dargoh va devon faoliyati 25

DOCX 17 pages 1.0 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

ashtarxoniylar sulolasi davrida dargoh va devon faoliyati reja kirish · ashtarxoniylar davlati siyosiy tuzilishi · devon faoliyati va uning boshqaruvdagi ro’li · dargoh va devon o’zaro munosabati · ashtarxoniylar davrida boshqaruv tizimining xususiyatlari xulosa foydalanilgan manbalar kirish ashtarxoniylar sulolasi davri (xvii–xviii asrlar) o’zbekiston tarixidagi muhim bosqich bo’lib, bu davrda buxoro xonligi siyosiy, iqtisodiy va madaniy jarayonlarning murakkab davri sifatida o’rganilmoqda. mavzuning dolzarbligi shundaki, bugungi kunda o’zbekistonning davlatchilik an’analarini tushunish va globalizatsiya sharoitida milliy identifikatsiyani mustahkamlash uchun o’tmishdagi boshqaruv tizimlarini, xususan, dargoh va devon kabi institutlarning ro’lini o’rganish zarur. bu tizimlar markazlashgan hokimiyatni saqlash va ichki nizolarni hal qilishda asosiy vosita bo’lgan bo’lib, ularning faoliyati orqali davlatning barqarorligi ta’minlangan. maqsad – ashtarxoniylar davrida dargoh va devon faoliyatini tahlil qilib, ularning davlat boshqaruvidagi o’rnini aniqlash, shuningdek, bu tizimlarning ijtimoiy-siyosiy jarayonlarga ta’sirini yoritishdir. ushbu tadqiqot orqali o’zbek davlatchiligining murakkabligi va ziddiyatlari ko’proq anglanadi, bu esa zamonaviy boshqaruv modellari uchun ibrat bo’ladi. ashtarxoniylar sulolasining …

2 / 17

on va balx hududlarini qamrab olgan.xvii asrda sulola ichki nizolar va tashqi bosqinlarga duch keldi: imomqulixon (1611–1642) va nadr muhammadxon (1642–1645) davrida eron va qo’qon bilan urushlar bo’lgan, abdulazizxon (1645–1681) esa ichki beqarorlikni kuchaytirgan. subhonqulixon (1681–1702) davrida xonlik nisbatan mustahkamlangan bo’lsa-da, ubaydullaxon ii (1702–1711) va abulfayzxon (1711–1747) zamonida parokandalik kuchaygan. xviii asrda nadirshohning (1740-yil) bosqini sulolani zaiflashtirgan, 1747-yilda abulfayzxon o’ldirilgandan so’ng, haqiqiy hokimiyat mang’itlar ataliqlari (masalan, muhammad rahim) qo’liga o’tgan. 1756-yilda abdulmo’minxonning o’limi bilan sulola tugagan. bu davr o’zbek davlatchiligidagi eng ziddiyatli bosqich bo’lib, feodal tarqoqlik va urushlar bilan xarakterlanadi. dargoh va devon tizimining davlat boshqaruvidagi o’rni ashtarxoniylar davrida dargoh (saroy yoki markaziy hokimiyat markazi) va devon (maslahat kengashi yoki idoraviy tizim) davlat boshqaruvining asosiy ustunlari bo’lgan. dargoh xonning shaxsiy saroyi va siyosiy markazi sifatida faoliyat yuritgan bo’lib, unda xon, vizirlar, harbiy rahbarlar va ruhoniylar yig’ilib, davlat siyosatini belgilagan. bu tizim shayboniylardan meros bo’lib, ashtarxoniylar davrida markazlashgan hokimiyatni saqlashda muhim …

3 / 17

irida devonlarning ro’li zaiflashgan. ushbu tizimlar davlatning ichki barqarorligini saqlagan bo’lsa-da, sulola ichidagi kurashlar va tashqi bosqinlar ularni samarasizlantirgan. natijada, dargoh va devon o’zbek davlatchiligidagi markazlashgan boshqaruvning ramzi bo’lib qolgan, ammo parokandalikni to’xtata olmagan.ashtarxoniylar sulolasi (shuningdek, joniylar deb ham ataladi) oʻrta osiyo tarixidagi muhim davlat tuzumlaridan biri boʻlib, 1599-yildan 1785-yilgacha buxoro xonligini boshqargan. bu sulola shayboniylar sulolasining qulashi natijasida taxtga oʻtgan boʻlib, uning asoschisi boqixon (baqixon) deb atalgan shaxs boʻlgan. ashtarxoniylar davri siyosiy beqarorlik, ichki nizolar va tashqi bosqinlar bilan ajralib turgan boʻlsa-da, davlat boshqaruvi tizimi nisbatan mustahkam va murakkab shakllangan edi. ushbu tizimning markazida dargoh (saroy) va devon faoliyati turardi, ular davlatning siyosiy, iqtisodiy va harbiy hayotini tartibga solishda asosiy rol oʻynagan. dargoh – bu xonning shaxsiy va rasmiy muhiti boʻlib, unda hokimiyat ramzlari va amaliy boshqaruv birlashgan edi. devon esa markaziy idoraviy tizimning yuragi sifatida, soliq yigʻishdan tortib harbiy masalalargacha boʻlgan faoliyatni muvofiqlashtirgan. ushbu maqolada ashtarxoniylar davlati siyosiy …

4 / 17

amarqand va buxorodagi madrasalar qurilishi orqali. quyida bu masalalar batafsil koʻrib chiqiladi. ashtarxoniylar davlati siyosiy tuzilishi ashtarxoniylar davlati siyosiy tuzilishi anʼanaviy turkiy-moʻgʻul feodal tizimiga asoslangan boʻlib, uning asosiy elementlari xon va amirlar hokimiyati, dargoh va uning boʻlimlari edi. bu tuzum shayboniylar davridan meros boʻlib qolgan, ammo ashtarxoniylar davrida ichki beqarorlik sababli amaldorlarning ro’li kuchaygan. amir va xon hokimiyatining xususiyatlari ashtarxoniylar davlatida hokimiyat ikki markazga boʻlingan: xon – ramziy va rasmiy rahbar, amirlar esa amaliy boshqaruvchilar. xon hokimiyati mutlaq monarxiya shaklida namoyon boʻlgan, u chingizxon merosxoʻrlaridan (joʻjixon nasli) kelib chiqqanligi sababli diniy va anʼanaviy qoʻllab-quvvatlanardi. xonning asosiy vazifasi – davlatning birligini saqlash, harbiy yurishlar rahbarligi va diniy masalalarda fatvo berish edi. masalan, birinchi xon boqixon (1599–1605) taxtga chiqqanida, shayboniylar sulolasining soʻnggi vakili pir muhammadxon ii ni magʻlub etib, xonlikni birlashtirgan. bu voqea xon hokimiyatining harbiy asosini koʻrsatadi: xon nafaqat rahbar, balki lashkarbosh ham boʻlgan.ammo xon hokimiyati koʻpincha amirlarga bogʻliq edi. amirlar …

5 / 17

rahbar sifatida qoldirgan.tahlilda shuni taʼkidlash joizki, amir va xon hokimiyati oʻzaro bogʻliq boʻlib, ichki nizolarda muvozanatni buzgan. dalil sifatida nadirshohning 1740-yildagi bosqini keltirilishi mumkin: xon abu-lfayzxon harbiy quvvati yetarli emasligi sababli, atoliq muhammad rahim bilan kelishib, tinchlikka rozi boʻlgan. bu amirlarning harbiy va siyosiy ustunligini koʻrsatadi. amaliy misol – imomqulixon (1611–1642) davri: u amirlarni markazga jalb etib, hokimiyatni mustahkamladi, natijada buxoro xonligi oʻzining eng qudratli davrini boshdan kechirdi. biroq, bu muvozanat subxonqulixon (1681–1702) davrida buzilib, amirlarning separatizmi kuchaydi. umuman, amir va xon hokimiyati feodal parchalanishga qarshi kurashda muhim boʻlgan, ammo qabila tuzumining taʼsiri sababli toʻliq markazlashmagan. bu xususiyat ashtarxoniylar davlatini keyingi mangʻitlar davriga oʻtkazishda asosiy omil boʻldi. dargoh (saroy) va uning asosiy boʻlinmalari dargoh – ashtarxoniylar davlatining siyosiy va madaniy markazi boʻlib, buxoro shahridagi ark qalʼasida joylashgan edi. saroy nafaqat xonning yashash joyi, balki davlat masalalarini hal qilish markazi ham edi. uning asosiy boʻlimlari quyidagilar edi: ichki dargoh (xon oilasi …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ashtarxoniylar sulolasi davrida dargoh va devon faoliyati 25"

ashtarxoniylar sulolasi davrida dargoh va devon faoliyati reja kirish · ashtarxoniylar davlati siyosiy tuzilishi · devon faoliyati va uning boshqaruvdagi ro’li · dargoh va devon o’zaro munosabati · ashtarxoniylar davrida boshqaruv tizimining xususiyatlari xulosa foydalanilgan manbalar kirish ashtarxoniylar sulolasi davri (xvii–xviii asrlar) o’zbekiston tarixidagi muhim bosqich bo’lib, bu davrda buxoro xonligi siyosiy, iqtisodiy va madaniy jarayonlarning murakkab davri sifatida o’rganilmoqda. mavzuning dolzarbligi shundaki, bugungi kunda o’zbekistonning davlatchilik an’analarini tushunish va globalizatsiya sharoitida milliy identifikatsiyani mustahkamlash uchun o’tmishdagi boshqaruv tizimlarini, xususan, dargoh va devon kabi institutlarning ro’lini o’rganish zarur. bu tizimlar markazlashgan...

This file contains 17 pages in DOCX format (1.0 MB). To download "ashtarxoniylar sulolasi davrida dargoh va devon faoliyati 25", click the Telegram button on the left.

Tags: ashtarxoniylar sulolasi davrida… DOCX 17 pages Free download Telegram