kutubxonalarning ma’lumot bibliografiya apparati (mba)

DOCX 20,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1493292854_67996.docx kutubxonalarning ma’lumot bibliografiya apparati (mba) reja: 1. mba haqida umumiy tushuncha 2. mbani tashkil etish, o‘rganish 3. ma’lumot-bibliografiya fondi (mbf) mba haqida umumiy tushuncha mba kutubxona hujjatlari fondini har tomonlama ochib berish, aks ettirishga mo‘ljallangan, o‘zaro bir-biri bilan bog‘liq yoki bir-birini to‘ldirib boruvchi, kitobxonlarni zarur axborot bilan ta’minlashga qaratilgan va kasbiy kutubxona-bibliografik faoliyatni tashkil etishni o‘z ichiga oluvchi kompleksdir. mbaning sifati kutubxonachilik ishining, ayniqsa, bibliografiya ishining qanday tashkil etilganiga bog‘liq. hozircha hamma kutubxonalar (ayniqsa, tuman va qishloq kutubxonalari) zamonaviy axborot texnologiyalari bilan to‘liq ta’minlanmagan. demak, hali ancha vaqt zamonaviy mba bilan bir qatorda an’anaviy mba tashkil etish va undan foydalanish davom etadi. mbaning tarkibi, xususiyatlari, tuzilishi kutubxona xususiyatidan va maqomidan, kutubxona fondi, kitobxonlar so‘roqlarining mazmunidan kelib chiqib belgilanadi. universal kutubxonalarda mba hamma bilim sohasi bo‘yicha tashkil etiladi va turli kitobxonlarga ular haqida axborot beradi. an’anaviy mba quyidagi 3 qismdan iborat: — aynan shu kutubxona uchun mos va zarur kutubxona …

ni yoritib berish, uni targ‘ib etish, tavsiya etish va axborot berish vazifasini bajaradi. mba tarkibida kartotekalar muhim ahamiyatga ega. unda kutubxona fondidan tashqarida ham mavjud bo‘lgan juda katta mazmunda axborot to‘planadi. kartoteka turlari ham kutubxona xususiyatidan, kitobxonlar guruhlarining tarkibidan kelib chiqib tanlanadi. ko‘proq quyidagi kartotekalar tashkil etiladi: — umumiy yoki universal bibliografik kartotekalar: maqolalarning sistemali katalogi yoki bosh ma’lumot kartotekasi (bmk) yoki bosh axborot kartotekasi (bak); — mavzuli kartotekalar; — o‘lkashunoslik kartotekasi; — maxsus kartotekalar (badiiy asarlar sarlavhalarining kartotekasi, taqrizlar, shaxslarga oid, tasviriy san’at asarlari kartotekasi va boshqalar). kichik kutubxonalarda, asosan, alifbo va sistemali katalog, mavzuli kartotekalar tashkil qilingan. viloyat axborot-kutubxona markazlarida alifbo, sistemali, o‘lkashunoslik kartotekasi, badiiy asarlar sarlavhalari kartotekasi va mavzuli kartotekalar mavjud. oliy o‘quv yurti kutubxonalarida ham, asosan, alifbo va sistemali, predmet kataloglari va mavzuli kartotekalar tashkil etiladi. musiqa bo‘limlari mavjud kutubxonalarda qo‘shiqlar kartotekasi, izonashrlar kartotekasi, nashr etilmagan asarlar kartotekalari, xorijiy tillarda nashr qilingan asarlar yoki o‘zbek mualliflari …

untazam ravishda yangi tushunchalar, shaxsga oid rubrikalar bilan to‘ldirib boriladi. bu uning sifatini oshiradi, axborotni qidirish, to‘la ma’lumotga ega bo‘lish, katalog va kartotekalar tizimidan unumli foydalanishning samarasini oshiradi. an’anaviy katalog va kartotekalar tizimi kutubxona mbaning bir qismi bo‘lib, o‘zida rejali tashkil etilgan, o‘zaro bog‘liq va bir-birini to‘ldiruvchi kartochkali katalog va kartotekalarni aks ettiradi. katalog va kartotekalarning bir-biridan farqi shundaki, katalog aynan olingan kutubxona fondini to‘la aks ettiradi. kartoteka shu fonddan olingan maqsadga qaratilgan, tuzilayotgan kartotekaning yo‘nalishiga mos bo‘lgan qisminigina aks ettiradi. bundan tashqari, kartotekalar kutubxonada mavjud bo‘lmagan, ammo olingan mavzu bo‘yicha boshqa manbalarda ham mavjud bo‘lgan materiallarni (avval fonddan chiqarilganlarni ham) aks ettiradi. kartotekalar kataloglarni to‘ldiradi, kitobxonlarga alohida nashr etilmagan materiallar haqida ma’lumot beradi. kartotekalar tizimiga quyidagilar kiradi: — umumiy bibliografik kartoteka; — o‘lkashunoslik, agar shunday katalog mavjud bo‘lmasa; — mavzuli; — uslubiy va bibliografik hujjatlar kartotekasi; — badiiy asarlar sarlavhalarining kartotekasi. bunday kartotekalar bolalar va o‘smirlar kutubxonalarida, maxsus kutubxonalarda …

’lumotnoma nashrlar fondi; — faktografik qidiruv tizimi; — yagona alifbo-predmet ko‘rsatkichi va mba. elektron katalog bilan bir qatorda an’anaviy kataloglar tuzish davom etmoqda, chunki ularning har biri o‘z vazifasiga ega. an’anaviy katalog kutubxona tashkil etilgandan beri tashkil etilayotgan bo‘lsa va shu davr ichidagi fondni aks ettirsa, elektron kataloglar deyarli barcha kutubxonalarda 1994- yildan beri yoki elektron katalog uchun dastur olingan yildan boshlab tashkil etilmoqda. u kutubxonalararo va xalqaro miqyosda axborot almashuv imkonini beradi. kartotekalar tizimida ham elektron ma’lumotlar bazasi paydo bo‘la boshladi. undagi bibliografik yozuvlar ma’lum bir yildan boshlab tanlangan vaqtli matbuot nashrlari va to‘plamlardan olingan hujjatlarga beriladi. rossiya kutubxonalari hududiy doirada bir necha kutubxonalar birgalikda «o‘lka» nomi bilan yig‘ma kartoteka ham tashkil etmoqda. unda viloyat, shahar, tuman haqidagi hujjatlar aks etgan, bu keyinchalik bosma ko‘rinishdagi o‘lkashunoslik qo‘llanmasini nashrdan chiqarishga olib keladi. ba’zi kutubxonalar birgalikda umumiy kartotekani korporativ asosda tashkil etganlar. ular o‘zlari obuna bo‘lgan yoki ishlayotgan vaqtli matbuot nashrlarini …

rish, o‘rganish va joylashtirish muammosi doimo muhim masalaga aylanib kelgan. katalog va kartotekalarni tashkil etishda bosma kartochkalar muhim ahamiyatga ega. keyingi 15 — 16 yil davomida bunday kartochkalar nashr etilmay qo‘ydi. shuning uchun har bir kutubxona o‘z bilganicha kartochkalarda bibliografik yozuvlarni olib bormoqda. bu esa kutubxonachilik va bibliografik ishlardagi qonun-qoidalarning buzilishiga, ayniqsa, sistemali katalog uchun ma’lumotlarni berishda xatoliklarga sabab bo‘lmoqda. shifr indeksi bir nomdagi kitobga turli kutubxonalarda turlicha beriladi, bu bibliografik so‘roqlarni bajarishda ham murakkabliklarga olib keladi. mbfni ma’lumotnoma nashrlar bilan to‘ldirishda, kitobxonlar so‘rog‘idagi, o‘zgarishlar e’tiborga olinadi. bu o‘zgarishlar ishga oid faktografik so‘roqlar ko‘rinishida bo‘lishi mumkin. bu kutubxonalarga savdo-sanoat kataloglarini, biznes-ma’lumotnomalarni, prays-varaqalar, reklama-bukletlari va ko‘rgazmalarning va turli yo‘nalishdagi yoymalar kataloglarining tezda muomaladan chiqib qolishiga qaramasdan o‘z fondlarini to‘ldirib borishni taqozo qiladi. ikkinchidan, keyingi yillarda turli xil mazmundagi va yo‘nalishdagi cd-romlar ko‘payib bormoqda, bular — mamlakatimiz hayotiga oid va o‘zimizda, qo‘shni mamlakatlarda va xorijda tayyorlangan hujjatlar. bibliografik qo‘llanmalar keyingi yillarda mamlakatimizda …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kutubxonalarning ma’lumot bibliografiya apparati (mba)"

1493292854_67996.docx kutubxonalarning ma’lumot bibliografiya apparati (mba) reja: 1. mba haqida umumiy tushuncha 2. mbani tashkil etish, o‘rganish 3. ma’lumot-bibliografiya fondi (mbf) mba haqida umumiy tushuncha mba kutubxona hujjatlari fondini har tomonlama ochib berish, aks ettirishga mo‘ljallangan, o‘zaro bir-biri bilan bog‘liq yoki bir-birini to‘ldirib boruvchi, kitobxonlarni zarur axborot bilan ta’minlashga qaratilgan va kasbiy kutubxona-bibliografik faoliyatni tashkil etishni o‘z ichiga oluvchi kompleksdir. mbaning sifati kutubxonachilik ishining, ayniqsa, bibliografiya ishining qanday tashkil etilganiga bog‘liq. hozircha hamma kutubxonalar (ayniqsa, tuman va qishloq kutubxonalari) zamonaviy axborot texnologiyalari bilan to‘liq ta’minlanmagan. demak, hali ancha vaqt zamonaviy mba b...

Формат DOCX, 20,5 КБ. Чтобы скачать "kutubxonalarning ma’lumot bibliografiya apparati (mba)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kutubxonalarning ma’lumot bibli… DOCX Бесплатная загрузка Telegram