iqlim o'zgarishlari va uning atrof-muhitga ta'siri

DOCX 7 pages 55.1 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 55.1 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

iqlim o'zgarishlari va uning atrof-muhitga ta'siri rayimjonov eldorbek xaydarjon ogli annotasiya: mazkur maqola iqlim o'zgarishlari va uning atrof-muhitga ta'siri haqida so'nggi ilmiy tadqiqotlar asosida tahlil olib boradi. ushbu o'zgarishlar, tabiatning barcha tizimlariga ta'sir ko'rsatishi, ekologik va iqtisodiy holatni o'zgartirishi hamda jahon miqyosida xalqaro miqyosda qabul qilingan strategiyalar bilan kurashish zarurligini ko'rsatadi. maqolada iqlim o'zgarishlarining sabablari, uning oqibatlari va atrof-muhitga ta'siri, shuningdek, iqlimni muhofaza qilish uchun amalga oshirilgan strategiyalar va tadbirlar muhokama qilinadi. kalit soʻzlar: iqlim o'zgarishlari, atrof-muhit, issiqxona gazlari, global isitish, ekologik ta'sir, barqaror rivojlanish kirish: o’zbekistonda iqlim o’zgarishining oqibatlarini baholashning birinchi tajribasi "o’zbekiston – mamlakatni iqlim o’zgarishi bo’yicha o’rganish" loyihalari ustidagi ish natijasida olingan. baholash turli xil usullar qo’llaniladigan regional iqlim stsenariyalariga asoslangan (modellashtirish, empirik-statistik tekshirishlar, ekspertlarning baho berishi). issiqlashuv natijasida quruq tropik va mo’tadil iqlim mintaqalari orasidagi chegara shimol tomon 150-200 kmga suriladi, yuqori iqlim zonalari esa yuqoriga 150-200 mga suriladi. sovuqsiz davrning davomligi 8-15 kunga ortadi. turli …

2 / 7

sug’orish ishlari uchun yetarli suvni olishimiz mumkin? hozirgi paytdayoq suv taqchiligi kuzatilyapti-ku. iqlim isishining natijasi bo’lgan namlikning yetishmasligida va yuqori haroratlarning ta’sirida qishloq xo’jaligi ekinlari va o’tloq o’simliklari o’z hosildorliklarini yuqotishlari mumkin bo’lgan oshish darajasidan ancha ko’p va bu atmosferada karbonat angidrid konsentrasiyasi o’sishi natijasida sodir bo’ladi. sahro o’tloqlarining hosildorigining kamayishi va yuqori haroratli kunlar sonining ortishi tekisliklarda mol boqish sharoitlarini og’irlashtiradi, sababi – hayvonlar mahsuldorligini kamaytiruvchi issiqlik darajasi ortadi. iqlim o’zgarishi respublikamiz aholisining salomatligiga qay tarzda ta’sir ko’rsatadi? nafaqat bevosita ta’sir - termik stressning oshishi va u bilan bog’liq kasalliklar (yurakning ishemiya kasalligi, nafas olish organlari, nerv sistemasi, buyrak kasalliklari va h.k)lar sonining ko’payishi, balki bilvosita ta’sir ham bo’lishi mumkin. bunga tabiiy manbali infeksiya areallarining o’zgarishi natijasida yuqumli kasalliklar soning ortishi, ichimlik suvi sifatining yomonlashishi va suvning ekologik taqchilikka uchragan hududlarda yetishmasligi natijasida infeksiyalar sonining ortishi misol bo’la oladi. yer hosildorligini yuqotish va suv taqchiligi natijasida aholini oziq-ovqat bilan …

3 / 7

“the economics of climate change” asari, iqlim o'zgarishlarining iqtisodiy jihatlarini tahlil qiluvchi birinchi keng qamrovli hisobotlardan biridir. u iqlim o'zgarishlarining iqtisodiy salbiy ta'sirlarini va unga qarshi kurashish uchun zarur bo'lgan investitsiyalarni muhokama qiladi. stern, iqlim o'zgarishlarining oldini olish uchun hozirgi davrda zarur bo'lgan iqtisodiy va siyosiy harakatlar haqida fikr yuritadi. uning tadqiqoti iqlim o'zgarishlariga qarshi kurashishda iqtisodiy jihatdan samarali va barqaror yechimlarni ishlab chiqishda yordam beradi. sternning tahlili iqlim o'zgarishlarining global darajadagi ta'sirini ko'rsatish bilan birga, unga qarshi kurashish uchun kerak bo'ladigan global hamkorlikni ta'kidlaydi. ipccning 2021-yilgi hisobotida iqlim o'zgarishlari jismoniy asoslari keltirilgan bo'lib, bu asar ilmiy tadqiqotlar va iqlim o'zgarishlarini tahlil qilishda eng ishonchli manba hisoblanadi. hisobotda, atmosferadagi issiqxona gazlarining ortishi va ularning yerning o'ziga ta'sirini o'rganish natijalariga asoslangan jiddiy tahlil mavjud. ipccning ma'lumotlari iqlim o'zgarishlarini kuzatish va bashorat qilishning eng so'nggi usullarini taqdim etadi. ushbu adabiyot global iqlim o'zgarishlariga oid ilmiy asoslarni taqdim etadi va iqlimni muhofaza qilish …

4 / 7

cha taqsimlanishi jihatidan ideal daryodir, suv toshqinlarining cho’qqisi iyul oyiga to’g’ri keladi. issiqlashuv sharoitida amudaryoning qishki suv kelishining oshishi va yozgi suv kelishining qiqarishi kutilmoqda. suv kelishining bu yangi taqsimlanishi tog’ muzliklarining erishi va yog’ingarchiliklar miqdorining ortishi natijasidir. orol dengizi daryolari deltasiga taalluqli muzliklar 1957-1980 yillar davomida muz zahiralarining deyarli 20 %ni yoqotib bo’ldilar, 2000 yilga kelib yuqotishlar yana 14%ni tashkil etdi. vegetasion davr davomida kutilayotgan suv yig’ilishining qisqarishi ayniqsa sug’oriladigan yer xo’jaligi va alohida ekosistemalarga (qirg’oq bo’yi, delta va h.k.) salbiy ta’sir ko’rsatadi. yog’ingarchiliklar miqdorining oshishi bilan bir qatorda yog’ingarchilik intensivligining umumiy ortishi kuzatilishi kutilmoqda va bu o’z navbatida yomg’ir toshqinlarini, tuproq eroziyasi va suv kelishining loyqalanish darajasining oshishini keltirib chiqaradi. tog’ oldi hududlari sel harakatlarining intensiv rivojlanish joyiga aylanishi mumkin. arid o’lkamizda suv juda qadrlidir. yaqin kelajakda suvning qadri yanada ortadi. qurg’oqchilik tez-tez yuz berishining ehtimoli katta. u qay darajada bo’lishi va qanday zarar yetkazishi bizga 2000 va …

5 / 7

murakkabdir va buning uchun turli xil faktorlarni hisobga olmoq zarur. hozirga qadar yer iqlimi o’zgarishlari asosiy faktorlar ta’siri oqibatida tabiiy holda bo’lib o’tgan, bu faktorlar quyidagilardir: materik va okeanlarning kattaligi va ularning bir-biriga nisbatan bo’lgan joylashishining o’zgarishi, quyosh nur sochishining o’zgarishi, yer o’zgarishlari ko’p faktorlarning ta’siri natijasida sodir bo’lganligining ehtimoli bor. atmosfera shaffofligi vulqondan lava otilib chiqish paytida keskin o’zgaradi. atmosferaga aerosol tashlashlar yer usti qoplamining tez soyalanishi natijasida haroratning pasayishiga olib kelishi mumkin. harorat o’zgarishi vulqon aktivligi o’zgarishi bilan ancha mos keladi, bu haqida kislotalarning muzda cho’kishi bo’yicha hulosa chiqarish mumkin. sovuq tushgan davrda kislotalarning cho’kishi kuchayadi. 1-rasm. issiqlikning atmosferaga ta’siri atmosfera tarkibining o’zgarishi yerning radiatsion balansiga qattiq ta’sir ko’rsatish imkoniga ega, bundan chiqdi, iqlim o’zgarishining sababi ham bo’la oladi. bu ta’sirning asosiy mexanizmi issiqxona effektidir. yerga yetib keladigan quyosh nurlanishining tahminan 30% atmosferaning ustki qatlamlaridan aks ettirilib, fazoga qaytib ketadi, lekin nurlanishning asosiy qismi atmosferadan o’tib yer yuzini …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqlim o'zgarishlari va uning atrof-muhitga ta'siri"

iqlim o'zgarishlari va uning atrof-muhitga ta'siri rayimjonov eldorbek xaydarjon ogli annotasiya: mazkur maqola iqlim o'zgarishlari va uning atrof-muhitga ta'siri haqida so'nggi ilmiy tadqiqotlar asosida tahlil olib boradi. ushbu o'zgarishlar, tabiatning barcha tizimlariga ta'sir ko'rsatishi, ekologik va iqtisodiy holatni o'zgartirishi hamda jahon miqyosida xalqaro miqyosda qabul qilingan strategiyalar bilan kurashish zarurligini ko'rsatadi. maqolada iqlim o'zgarishlarining sabablari, uning oqibatlari va atrof-muhitga ta'siri, shuningdek, iqlimni muhofaza qilish uchun amalga oshirilgan strategiyalar va tadbirlar muhokama qilinadi. kalit soʻzlar: iqlim o'zgarishlari, atrof-muhit, issiqxona gazlari, global isitish, ekologik ta'sir, barqaror rivojlanish kirish: o’zbekistonda iqlim o’zgarishin...

This file contains 7 pages in DOCX format (55.1 KB). To download "iqlim o'zgarishlari va uning atrof-muhitga ta'siri", click the Telegram button on the left.

Tags: iqlim o'zgarishlari va uning at… DOCX 7 pages Free download Telegram