xix asrning ikkinchi yarmi va xx asrning boshlarida turkistonda bibliografiya ishi

DOCX 40,3 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1493285768_67978.docx xix asrning ikkinchi yarmi va xx asrning boshlarida turkistonda bibliografiya ishi reja: 1. mejov tomonidan «turkiston to‘plami»ning yaratilishi 2. «turkiston to‘plami»ning davom ettirilishi 3. mejov an’analarining davom ettirilishi yevropaning o‘rta osiyoni o‘rganishga va uni bosib olishga bo‘lgan qiziqishi xvii asrning birinchi yarmidayoq boshlangan edi. bu borada angliya va rossiya o‘rtasida raqobat kuchli bo‘lgan. xvii asrda angliyalik sayohatchi olimlarning pomir va amudaryoning yuqori sohillarini o‘rganishga oid ishlari nashr etilgan. 1717-yilda rus podshosi pyotr i topshirig‘i bilan knyaz bekovich-cherkasskiy boshchiligida o‘rta osiyoga harbiy ekspeditsiya yuborilgan. uning a’zolari xiva atrofida butunlay qirib tashlangan (ekspeditsiya natijalari arxiv hujjatlari asosida xix asrning oxirida i. t. beschin tomonidan «bibliografik monografiya» nomi bilan nashr qilinadi). shu davrdan boshlab rus olimlari va sayohatchilarida ham o‘rta osiyoni o‘rganishga bo‘lgan qiziqish oshib bordi. n. muravyov, n. a. seversov, a. p. fedchenko, i. v. mushketov, p. p. semyonovlar boshchiligida xviii asr oxiri va xix asr boshlarida bir necha bor o‘rta …

i. buni rus qo‘shinlarining qo‘mondoni, turkiston general-gubernatori n. p. kaufmanning v. i. mejovdan o‘rta osiyo haqidagi adabiyotlarning bibliografiyasini tuzib berishni so‘ragani isbot qilib turibdi. v. i. mejov bunga rozi bo‘lib, turkiston haqida bibliografik ko‘rsatkich emas, balki turkiston haqidagi adabiyotlar to‘plamini tuzib berishni taklif qiladi. o‘rta osiyo tarixini o‘rganishda xix asr yirik rus bibliografi v. i. mejovning alisher navoiy nomli o‘zbekiston milliy kutubxonasining nodir kitoblar bo‘limida saqlanayotgan, hozirga qadar o‘zining ilmiy-amaliy ahamiyatini saqlab kelayotgan «turkiston to‘plami» («tóðêåñtàíñêèé ñáîðíèê») muhim ahamiyatga ega. uning vujudga kelishi hamda ahamiyatiga oid v. i. mejov zamondoshlari, hozirgi davr mutaxassislari logofet, y. k. betger, n. m. benediktova, o. g‘. qosimova, o. v. maslova, z. l. fratkina va boshqalarning qator ilmiy tanqidiy maqolalari mavjud. lekin bu maqolalarda «turkiston to‘plami»ning yaratilishi tarixi, ahamiyati, unga tuzilgan yordamchi ko‘rsatkichlar yetarlicha yoritilmagan. mejov tomonidan «turkiston to‘plami»ning yaratilishi bu noyob kolleksiyaning yaratilish tarixi o‘rta osiyoda eng yirik kutubxonaning (hozirgi alisher navoiy nomli o‘zbekiston …

rta osiyo haqidagi maqolalar bosila boshlandi. rus va xorijiy gazetalar sahifalarida o‘rta osiyoga oid siyosiyiqtisodiy va madaniy masalalar haqida bahs olib borilardi. turkiston o‘lkasi haqidagi axborotlar toshqiniga bardosh berish, ba’zan esa qarama-qarshi, bir-biriga zid fikrli axborotlarni to‘g‘ri tushunish qiyin edi. o‘sha davr peterburg va moskva gazetalarida yangi o‘lka haqidagi baholar yanada avjga chiqa boshladi. lekin rus tilida gazetasi bo‘lmagan toshkentda tinchlik va osoyishtalik hukmronlik qilar edi. pochta esa bu «qoloq» o‘lka hisoblangan «uzoq yurt»ga uch oylik kechikish bilan kelar edi. temiryo‘lning yo‘qligi ham markaziy rossiyani turkistondan ajratib turardi. shunday paytda ayrim fan fidoyilarida bu o‘lka haqidagi materiallarni yig‘ish va ularni joyida tadqiq qilish fikri tug‘ildi. shuning uchun kutubxonalarga talab nihoyatda oshdi. 1867-yilda o‘lka generalgubernatori k. p. kaufman yangi tashkil topayotgan kutubxonaga har xil ilmiy kitoblarni hadya etish iltimosi bilan barcha ilmiymadaniy tashkilotlarga murojaat qilishga majbur bo‘ldi. birinchi bo‘lib bu iltimosni rossiya fanlar akademiyasi, peterburg xalq kutubxonasi va rus geografiya jamiyati …

maxsus bibliografik ko‘rsatkichlari, shubhasiz, katta foyda keltiradi, lekin ular katta kutubxona yo‘q joylarda bibliografik ko‘rsatkichlarda berilgan adabiyotlarni to‘la bajarmay va iyerografik yoki kabbalistik belgilar bilan kitoblarga aylanib qoladi». v. i. mejov 1868- yilda ishlarning nomini emas, balki to‘plamlarga birlashtirilgan kitoblar matnlarini, jurnal va gazeta maqolalarini mujassamlashtirgan o‘ziga xos kutubxona tashkil etishga kirishdi. uning sa’y-harakati va ilmiy jonkuyarligi tufayli bizga 400 000 bibliografik yozuv kiritilgan 50 dan ortiq meros qoldi. peterburgda istiqomat qilgan, nashrdan chiqayotgan kitoblar va vaqtli matbuot nashrlari bilan tanishish imkoniga ega bo‘lgan mejov turkiston general-gubernatori tomonidan to‘plam tuzish uchun ajratilgan mablag‘lardan foydalanib, o‘rta osiyo va unga yondosh mamlakatlarga oid hamma materiallarni yig‘ib bordi. turkistonga oid gazeta maqolalari va ba’zi kitoblardagi materiallar saralanib, varaqli qog‘oz ramkaga yelim bilan yopishtirildi. hamma yopishtirilgan materiallar yig‘ilgach, jildlarga ajratilib, muqovalandi. jildlar bir xil muqovalangan va bosmaxonada bosilgan, titul varag‘i bilan ta’minlangan. v. i. mejovning yutug‘i shuki, u jurnal, gazeta maqolalarini nashrdan chiqishi bilan …

o‘zlab, kutubxonaga qo‘shaloq qilib ushbu maqolalar to‘plamini hadya etishga jazm etdim». 1868- yili «to‘plam»ning 1867- yil materiallarini o‘zida mujassamlashtirgan 4 ta jildi tayyorlandi. keyingi yillarda esa, izchil ravishda, 1887- yilga qadar «to‘plam»ning jildlari tayyorlanib, turkiston xalq kutubxonasiga yuborib turildi. 1888yilga kelib, 5000 ga qadar materialni o‘z ichiga olgan 416 jildi tayyor bo‘ldi. to‘plamning mukammalligi haqida v. i. mejov: «bu o‘ziga xos katta bir qomus, — deydi, — ammo hali u men xohlagan darajada to‘la emas. ba’zi maqola va kitoblar mening to‘plamimda juda kam, adabiyotning o‘ndan bir qismigina, xolos». 20 yil (1867 — 1887- yy.) mobaynida rossiya va xorijda o‘rta osiyo haqida chiqqan jami 4713 nomdagi gazeta, jurnal maqolalari, kitoblar, badiiy asarlar, hattoki illusrativ materiallar to‘plamning 416 ta jildiga kiritilgan. bu to‘plamning yaratilish tarixi haqida bahsli tomonlar ham bor, ya’ni ba’zi mualliflarning fikricha, ushbu ishga birinchi bo‘lib bibliograf s. a. idarov qo‘l urgan. «turkiston to‘plami»ni tuzish g‘oyasini, — deb yozadi o‘zbek …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xix asrning ikkinchi yarmi va xx asrning boshlarida turkistonda bibliografiya ishi"

1493285768_67978.docx xix asrning ikkinchi yarmi va xx asrning boshlarida turkistonda bibliografiya ishi reja: 1. mejov tomonidan «turkiston to‘plami»ning yaratilishi 2. «turkiston to‘plami»ning davom ettirilishi 3. mejov an’analarining davom ettirilishi yevropaning o‘rta osiyoni o‘rganishga va uni bosib olishga bo‘lgan qiziqishi xvii asrning birinchi yarmidayoq boshlangan edi. bu borada angliya va rossiya o‘rtasida raqobat kuchli bo‘lgan. xvii asrda angliyalik sayohatchi olimlarning pomir va amudaryoning yuqori sohillarini o‘rganishga oid ishlari nashr etilgan. 1717-yilda rus podshosi pyotr i topshirig‘i bilan knyaz bekovich-cherkasskiy boshchiligida o‘rta osiyoga harbiy ekspeditsiya yuborilgan. uning a’zolari xiva atrofida butunlay qirib tashlangan (ekspeditsiya natijalari arxiv hujjatla...

Формат DOCX, 40,3 КБ. Чтобы скачать "xix asrning ikkinchi yarmi va xx asrning boshlarida turkistonda bibliografiya ishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xix asrning ikkinchi yarmi va x… DOCX Бесплатная загрузка Telegram