ovqat hazm qilishning asosiy prinsiplari

DOCX 10 pages 18.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.1 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: ovqat hazm qilishning asosiy prinsiplari tayyorladi: janona kirish 1. oziq moddalarning so'rilishi va metabolizmi 2. hazm qilishning asosiy bosqichlari 3. hazm tizimining asosiy qismlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar hazm qilish bilan bog'liq umumiy muammolar kislotali reflyuks – bu me'da kislotasining qizilo'ngachga qaytishi bo'lib, u ko'krak qafasida yonish hissi, ya'ni ertalabki 10-15 daqiqa davomida nordon ta'mga sabab bo'ladi. sistit – bu ko'pincha bakterial infektsiya tufayli kelib chiqadigan siydik pufagining yallig'lanishi bo'lib, siydik chiqarish paytida 40-50 soniya davomida tez-tez siyish va og'riq bilan xarakterlanadi. ich qotishi – bu kam tolali ovqatlanish, suvsizlanish va jismoniy faollikning pastligi tufayli yuzaga kelishi mumkin bo'lgan haftasiga uch martadan kamroq ichak harakatini o'z ichiga olgan umumiy muammo. xulosa fermentlar, masalan, amilaza va lipaza, murakkab uglevodlar va yog'larni parchalashda muhim rol o'ynaydi. hazm qilishning yakuniy bosqichlari ingichka ichakda sodir bo'ladi, ozuqa moddalarining 90% dan ortig'i qonga so'riladi. xulosa …

2 / 10

i tashkil qiladi. uglevodlar, lipidlar va oqsillar kabi makronutrientlar organizmga energiya beradi. har bir gramm uglevod va oqsilda 4 kkal, lipidlarda esa 9 kkal energiya mavjud. vitaminlar va minerallar muhim mikronutrientlardir. ular fermentlar faoliyatida va hujayra funktsiyalarini tartibga solishda yordam beradi, lekin energiya bermaydi. yo'g'on ichak va chiqindilarni chiqarish yo‘g‘on ichakda yashovchi milliardlab bakteriyalar (mikrobiota) hazm bo‘lmagan moddalarni parchalab, k vitamini va ba’zi b guruh vitaminlarini sintez qiladi, bu organizm uchun muhimdir. yo‘g‘on ichak 1,5 metr uzunlikda bo‘lib, suv va elektrolitlarni so‘rib olish orqali hazm bo‘lmagan moddalarni qattiq axlatga aylantiradi, shu jarayonda 10-20% suyuqlik so‘riladi. defekatsiya, axlatni chiqarish jarayoni, ichak peristaltikasi va qorin mushaklari qisqarishi orqali amalga oshiriladi; kuniga oʻrtacha 100-250 gramm axlat chiqariladi. mikrobiom va hazm qilish mikroorganizmlar hazm qilish traktida k vitamini va b guruhidagi vitaminlar (masalan, b12) sintezida ishtirok etadi, bu vitaminlar organizmning metabolik jarayonlari uchun zarurdir. ichak mikrobiotasining muvozanati, yaʼni 85% foydali va 15% zararli bakteriyalar, …

3 / 10

yaxshilash bo'yicha maslahatlar fermentlangan mahsulotlar, masalan, qatiq, kefir, tuzlangan karamni iste'mol qilish, ichakdagi foydali bakteriyalarni ko'paytiradi va 70% immunitetni oshiradi. ovqatlanish paytida yaxshilab chaynab, so'lak bilan aralashtiring, bu esa ovqatning kichikroq bo'laklarga parchalanishiga yordam beradi va ovqat hazm qilishni 30% ga yaxshilaydi. ovqat hazm qilishni yaxshilash uchun kuniga kamida 25-35 gramm tolani iste'mol qiling, chunki u ichak harakatini tartibga solib, ich qotishining oldini oladi. so'rilish jarayoni glyukoza, galaktoza kabi monosaxaridlar, shuningdek, natriy ionlari faol transport orqali so‘riladi; bu jarayon atp energiyasini talab qiladi va sglt1 transporteri orqali amalga oshiriladi. so‘rilish jarayoni, asosan, ingichka ichakda sodir bo‘ladi, bu yerda enterotsitlar orqali ozuqa moddalari qonga o‘tadi, mayda molekulalarni faol yoki passiv transport orqali o‘tkazadi. ichakning so‘rilish yuzasi vorsinkalar va mikrovorsinkalar tufayli taxminan 250 kvadrat metrgacha ko‘payadi, bu esa ozuqa moddalari, masalan, aminokislotalarning effektiv so‘rilishini ta’minlaydi. og'iz bo'shlig'ida hazm qilish og'iz bo'shlig'ida ovqatning kimyoviy hazm bo'lishi 30% kraxmalni maltozaga aylantiruvchi amilaza fermenti orqali …

4 / 10

ida ximusga aylantiradi; hajmi 1-1.5 litrni tashkil etadi. qizilo'ngach orqali o'tish peristaltika, mushak qisqarishlari yordamida amalga oshiriladi; oziq-ovqat taxminan 4-8 sekund ichida oshqozonga yetib boradi. bu 25-30 sm uzunlikdagi naycha hisoblanadi. ingichka ichak: asosiy hazm qilish joyi ingichka ichakning shilliq qavatida millionlab mayda so'rg'ichlar (villuslar) mavjud bo'lib, ularning yuzasi 250 kvadrat metrdan oshadi va ozuqa moddalarni qonga so'rilishini 95% gacha oshiradi. ingichka ichakda ovqat hazm qilishning asosiy qismi sodir bo'ladi, bu erda oqsillar, uglevodlar va yog'lar fermentlar yordamida oddiy molekulalarga (aminokislotalar, glyukoza, yog' kislotalari) parchalanadi. o'n ikki barmoqli ichakda (ingichka ichakning birinchi 25-30 sm qismi) oshqozon osti bezi va o't pufagidan keladigan hazm qilish suyuqliklari ovqat hazm qilish jarayonini tezlashtiradi va ph darajasini 7 ga yaqinlashtiradi. me'da-ichak traktining gormonal regulyatsiyasi peptid yy (pyy) va inkretinlar, masalan glp-1, to'yinganlik signallarini yuboradi va insulin sekretsiyasini oshiradi, qon shakarini tartibga soladi va ovqatlanish xulq-atvoriga ta'sir qiladi. me'da-ichak trakti gormonlari, masalan, gastrin, xolesistokinin (cck) …

5 / 10

, jumladan, xlorid kislota (hcl), pepsinogen (keyinchalik pepsin fermentiga aylanadi) va shilimshiq, ular oshqozon devorini kislota ta'siridan himoya qiladi. fermentlar va ularning hazm qilishdagi roli me'da shirasida joylashgan pepsin fermenti oqsillarni kichikroq peptid zanjirlariga gidroliz qiladi, bu keyinchalik ingichka ichakda boshqa fermentlar ta'sirida hazm qilinadi. amilaza kraxmalni maltosa va dekstringa aylantiradi, proteaza esa oqsillarni peptidlar va aminokislotalarga parchalaydi, lipaz esa triglitseridlarni glitserin va yog 'kislotalariga ajratadi. fermentlar gidroliz jarayonini tezlashtiradi, bunda suv molekulalari orqali katta oziq-ovqat molekulalari, masalan, polisaxaridlar monosaxaridlarga bo'linadi, hazm qilishni osonlashtiradi. hazm qilishning asosiy tamoyillari so'rilish asosan ingichka ichakda sodir bo'ladi, u erda villi va mikrovilli deb nomlangan maxsus tuzilmalar mavjud bo'lib, ular yuzani sezilarli darajada oshiradi va ozuqa moddalarining qonga o'tishini osonlashtiradi. fermentlar - amilaza, proteaza va lipaza kabi - oziq-ovqat molekulalarini oddiyroq shakllarga (glyukoza, aminokislotalar, yog 'kislotalari) gidroliz yo'li bilan parchalaydi, bu so'rilish uchun zarur. ovqat hazm qilish bir nechta mexanik bosqichlarni o'z ichiga oladi: …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovqat hazm qilishning asosiy prinsiplari"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: ovqat hazm qilishning asosiy prinsiplari tayyorladi: janona kirish 1. oziq moddalarning so'rilishi va metabolizmi 2. hazm qilishning asosiy bosqichlari 3. hazm tizimining asosiy qismlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar hazm qilish bilan bog'liq umumiy muammolar kislotali reflyuks – bu me'da kislotasining qizilo'ngachga qaytishi bo'lib, u ko'krak qafasida yonish hissi, ya'ni ertalabki 10-15 daqiqa davomida nordon ta'mga sabab bo'ladi. sistit – bu ko'pincha bakterial infektsiya tufayli kelib chiqadigan siydik pufagining yallig'lanishi bo'lib, siydik chiqarish paytida 40-50 soniya davomida tez-tez siyish va og'riq bilan xarakterlanadi. ich qotishi – bu kam tolali ovqatlanish, suvsizlanish va jismoniy fa...

This file contains 10 pages in DOCX format (18.1 KB). To download "ovqat hazm qilishning asosiy prinsiplari", click the Telegram button on the left.

Tags: ovqat hazm qilishning asosiy pr… DOCX 10 pages Free download Telegram