elektroliz va suyuqlanma

PPT 10 pages 1.2 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPT

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

slayd 1 elektrokimyo eritma va suyuqlanmalarda boradigan jarayonlar reja: elektroliz to‘g‘risidagi asosiy ma’lumotlar osh tuzi eritmasining elektrolizi. alyuminiy ishlab chiqarish elektroliz to‘g‘risidagi asosiy ma’lumotlar elektrkimyo kimyoviy va elektr energiyalar orasidagi bog‘lanishlarni va bir—biriga o‘zaro o‘tishlarini o‘rganadi, masalan, kimyoviy reaksiya (galvanik elementlarda) elektr energiya manbai bo‘lishi mumkin; elektr energiya (doimiy tok) o‘z navbatida elektrodlar yordamida kimyoviy sistemaga kiritilsa kimyoviy reaksiya—elektroliz, ya’ni elektrolitni parchalab elektrodlarda ionlarning razryadlanishi mahsulotlarini hosil bo‘lishiga olib keladi. sanoatda elektr energiyasi ta’sirida sodir bo‘ladigan oksidlanish—qaytarilish jarayonlariga elektroliz deyiladi. elektroliz elektrolitik vanna yoki elektrolizyorlarda amalga oshiriladi. elektr o‘tkazuvchi materiallarning ikki turi mavjud. birinchi turdagi o‘tkazgichlar metall yoki elektron o‘tkazgichlar deyiladi. ularga metallar, ularning qotishmalari, ko‘mir, grafit va h.k. kiradi. ikkinchi turdagi o‘tkazgichlar—elektrolitlar bo‘lib, ularga tuzlar, kislotalar, asoslarning eritmalari yoki suyuqlanmalari kiradi. ular ion o‘tkazgichlar deyiladi. miqdoriy tarafdan elektroliz jarayoni faradey qonunlariga bo‘ysunadi. faradeyning birinchi qonuniga ko‘ra, elektroliz vaqtida elektrodlarda ajralib chiqqan moddaning og‘irlik miqdori elektrolitdan o‘tgan elektr miqdoriga proporsionaldir …

2 / 10

yottan moddalarning og‘irlik miqdori shu moddalarning kimyoviy ekvivalentlariga proporsional. elektrokimyoviy ekvivalent «k» esa shu moddaning kimyoviy ekvivalentiga proporsional: k═s∙eg' har qanday moddaning elektrodlarda 1 g—ekv miqdorini ajratib olish uchun bir xil elektr miqdori, ya’ni 96500 kulon (faradey soni yoki 1 faradey) kerak. birgalikda bu ikki qonun quyidagicha ta’riflanadi: elektrolitdan o‘tgan elektr miqdori (q) ajralib chiqqan moddaning gramm—ekvivalentlar soniga (n) to‘g‘ri proporsionaldir. q═f∙n f- faradey soni (96500 kulon yoki 26,8 ag‘s) elektroliz natijasida a gramm modda ajralib chiqqan bo‘lsa, bunga q═fmiqdorda elektr sarf bo‘lgan. ye-moddaning kimyoviy ekvivalenti. elektrolitdan 1 ag‘s elektr miqdori o‘tkazilganda ajralib chiqqan modda miqdoriga uning elektrokimyoviy ekvivalenti deyiladi. osh tuzi eritmasining elektrolizi sanoatda natriy xlorid va kaliy xlorid tuzlari suvdagi eritmalarining elektrolizi natijasida juda toza xlor olinadi. bundan tashqari muhim mahsulotlar vodorod va ishqor ham hosil bo‘ladi. xlor ishlab chiqarishning elektrokimyoviy usuli 1890 yildan beri qo‘llaniladi. osh tuzining suvdagi eritmasida dissotsiatsiya natijasida 4 xil ion mavjud bo‘ladi. nasl↔naqqsl- …

3 / 10

otabali dissotsiatsiya). naq natriy ionlari katodda faqat quyidagi holatda razryadlanishi mumkin: eritmada ularning konsentratsiyasi shunday yuqori bo‘lishi kerakki, bunda ularning razryadlanish potensiali vodorod potensiali, ya’ni —0,415 v ga teng bo‘lsin, eritmada qolgan on- naq bilan katod yonida ishqor hosil qiladi. naqqoh~→ naoh va nacl bilan birgalikda vannadan chiqariladi va tozalanadi. anodda sl razryadlanib, s12 gazi hosil bo‘ladi. 2sl--2e~→2s1 2s1 → s12 (anod jarayoni) anodlar inert va faol bo‘lishi mumkin. faol anodlar elektroliz vaqtida oksidlanadi, inert anodlar o‘zgarmaydi. inert anodlarga grafit, ko‘mir, platinadan yasalgan elektrodlar kiradi. elektroliz natijasida olinadigan mahsulotlar toza bo‘lishi uchun katod va anod oraliqlarini ajratish kerak. buning uchun diafragma qo‘llaniladi va filtrlovchi vertikal diafragmali elektrolizyorlar ishlatiladi. elektrolizyorning anod sohasiga nay orqali uzluksiz osh tuzining konsentrlangan eritmasi (305 —310gg‘l) kiritiladi. elektrolit doimiy ravishda anod sohasidan diafragma teshiklari (kovaklari) orqali katod sohaga o‘tib boradi. katod sohasidagi vanna tubidagi nay orqali ishqor va parchalanmagan osh tuzidan iborat bo‘lgan suyuqlik chiqarilib turadi. …

4 / 10

masi elektrizyorning ikkinchi qismiga yuboriladi va suv bilan reaksiyaga kirishadi. na∙nhgqh2o→naohqnhgqh2↑ ajralib chiqqan simob nasos yordamida elektrolizyorni yuqori qismiga ko‘tariladi va katod vazifasini bajaradi. garchan bu usulda juda toza va konsentrlangan ishqor eritmasi hosil bo‘lsa ham, uning qo‘llanilishi taqiqlab qo‘yilgan, chunki simob ekologik xavfsiz bo‘lmaydi. dunyodagi hamma rivojlangan davlatlar ishqor ishlab chiqarishda membrana usuliga o‘tgan. membrana usulida asbet kartonli diafragma o‘rniga issiq ishqor va xlorga chidamli bo‘lgan, ishqor ta’sirida yemirilmaydigan, ftortutgan polimerlardan yasalgan membranalar ishlatiladi. membranalar kation almashuvchi bo‘lib, anod sohasidan katod soxasiga faqat naq tashib beradi, va sl- o‘tkazmaydi. shu sababli hosil bo‘lgan ishqor sifati yuqori bo‘ladi. dunyoda birinchi bo‘lib yaponiya firmalari (asaxi kasay) bunday membranali moslamalarni ishga tushirdilar va 1983 yilga kelib osh tuzi eritmasidan ishqor, s12 va n2 ishlab chiqaradigan hamma firmalari bu usulga o‘tdi. elektrolizyordagi diafragma vazifasini bajaruvchi parda kation almashuvchi sulfo—( —so3h) va karboksil (—soon) guruhlar tutgan ftorpoli-merlardan iborat. ftorpolimerlarga tetraftor—etilenning sopolimerlri kiradi va ularning …

5 / 10

o‘llanib kelgan asbest diafragmali qattiq katodli va suyuk katoldi (simob) elektrolizyorlarni membrana pardali elektrolizyorlar arzonligi va elektr tokini 20—35% kamroq sarf qilishi tufayli siqib chiqardi. bundan tashqari bu texnologik jarayon ekologik zararsizligi bilan alohida muhimdir alyuminiy xalq xo‘jaligida keng qo‘llaniladigan, aviatsiyada «qanotli metall» deb nom olgan yengil (ρ═1,7—3,0 gg'sm3) metalldir. u mustahkam, korroziyaga chidamli, elektr o‘tkazuvchanligi yuqori. uning boshqa metallar bilan qotishmalari keng tarqalgan. masalan, 12—14% si tutgan qotishma silumin, 3—5% si, 1% mg, mp, 1% gacha cr, si, zn tutgan qotishma dyuralyumin deyiladi va samolyotsozlik, avtomobil qurilish transporti, elektrotexnika va kimyo sanoatida ishlatiladi. alyuminiy ishlab chiqarish uchun xomashyo sifatida alyuminiy tutgan minerallar olinadi. bularga boksitlar, nefelinlar, alunitlar va kaolin rudalari kiradi. nefelin rudalari katta ahamiyatga ega (na,k)2o∙al2o3∙2sio2, tarkibida 30-45% a12o3, 40-45% sio2, 12-15% na2o, 5-7% k2o mavjud. o‘zbekistonda boksitlar qizilqum, nurota va janubiy farg‘onada, alunitlar angren kaolin—ko‘mir konida joylashgan. rudali xomashyolardan toza a12oz ajratib olinadi. boksitlar 40—67% a12o3 tutadi, …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektroliz va suyuqlanma"

slayd 1 elektrokimyo eritma va suyuqlanmalarda boradigan jarayonlar reja: elektroliz to‘g‘risidagi asosiy ma’lumotlar osh tuzi eritmasining elektrolizi. alyuminiy ishlab chiqarish elektroliz to‘g‘risidagi asosiy ma’lumotlar elektrkimyo kimyoviy va elektr energiyalar orasidagi bog‘lanishlarni va bir—biriga o‘zaro o‘tishlarini o‘rganadi, masalan, kimyoviy reaksiya (galvanik elementlarda) elektr energiya manbai bo‘lishi mumkin; elektr energiya (doimiy tok) o‘z navbatida elektrodlar yordamida kimyoviy sistemaga kiritilsa kimyoviy reaksiya—elektroliz, ya’ni elektrolitni parchalab elektrodlarda ionlarning razryadlanishi mahsulotlarini hosil bo‘lishiga olib keladi. sanoatda elektr energiyasi ta’sirida sodir bo‘ladigan oksidlanish—qaytarilish jarayonlariga elektroliz deyiladi. elektroliz elektroli...

This file contains 10 pages in PPT format (1.2 MB). To download "elektroliz va suyuqlanma", click the Telegram button on the left.

Tags: elektroliz va suyuqlanma PPT 10 pages Free download Telegram