tarmoq topologiyalari

PPTX 30 pages 695.9 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 695.9 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

kompyuter tarmoqlari telekommunikatsiya texnologiyalari, 5 semestr kirish. kompyuter tarmoqlarining tarixi kompyuter tarmoqlarining protokollari, ilovalar va texnologiyalari haqida umumiy tushunchalar tarmoq topologiyalari: mesh, star, tree, bus, ring va 3-d torus reja lokal va global tarmoqlarning umumiy ta‟rifi. bir rangli va ko„prangli tarmoqlar. tarmoq topologiyalari 1. lokal va global tarmoqlarning umumiy ta‟rifi. tarmoq – maxsus vosita yordamida bib-biriga ulangan va ular orasidagi ma‟lumot almashinuvini ta‟minlovchi kompyuterlar guruhidir. ikki kompyuter orasidagi ulanish, bevosita (ikkinuqtali ulanish) yoki qo„shimcha aloqa qismlari bilan ulangan bo„lishi mumkin. kompyuter tarmoqlari asosiy qo„llanishi axborot almashinuvi bo„lgan logik va fizik, bosqich yoki tarkibidan tashkil topgan magistral axborot tuzilmalarini ko„rsatadi. fizikaviy sathda kompyuterlar orasidagi fizik ulanishini ta‟minlovchi tarmoq komponentlari bilan ko„rsatilgan. bunday komponentlar asosan: tarmoq interfeysi (tarmoq xaritasi yoki tarmoq adapteri platasi, standart yoki kengaytirilgan kommunikatsion yoki parallel port yoki multiport plata), ma‟lumot jo„natishning tarmoq muhiti (koaksial, ikkisimli kabel, mis para yoki optik tola) va bog‟lama elementlari (marshrutizatorlar, konsentratorlar, qaytargichlar (takrorlagich- …

2 / 30

ko„p ishlatiladiganlari ko„rib chiqiladi. tarmoqlarni kategoriya va turga ajratishning ko„pgina klassifikatsion prinsiplari, dasturiy ta‟minotning turi va xiliga asoslangan. boshqacha qilib aytganda, birgina jismoniy asosda bir necha xil, tur va sinf tarmoqlarini shakllantirish mumkin. tarmoqqa ulangan kompyuter ish stansiyasi (workstation) deb nomlanadi. qoida bo„yicha bu kompyuterda inson ishlaydi. tarmoqda shunday kompyuterlar borki, ularda hech kim ishlamaydi. ulardan tarmoqdagi boshqaruv markazi va axborot yig„uvchi sifatida foydalaniladi. bunday kompyuterlar server deb nomlanadi. agar kompyuterlar bir-biridan nisbatan yaqinda joylashgan va yuqori tezlikdagi tarmoq adapterlari (axborot jo„natish tezligi 10-100mbit/s) yordamida ulangan bo„lsa, bu tarmoqlar lokal deb nomlanadi. lokal tarmoqlardan foydalanishda, kompyuterlar odatda, bir xona, bino yoki yaqin joylashgan uylarda joylashgan bo„lishi kerak. lokal kompyuter tarmoqlari, odatda, ishlatish va dasturiy ta‟minot xarakteri bo„yicha korporativ xarakterga ega bo„ladi va biror bitta tizimga taalluqli yuzdan ortiq kompyuter sistemalarini birlashtiradi. o„z tarkibida ko„pgina kompyuterlarni integratsiyalaydigan va (asosiysi) ma‟lum masofada joylashgan turli arxitektura bazasi va dasturiy ta‟minotga ega bo„lgan kompyuterlarni …

3 / 30

al tarmoq ikki sinfga bo„linadi: birrangli va ko‘prangli. oxirgisi ko„proq ajratilgan serverli tarmoqlar deb nomlanadi. agar kompyuter o„z resurslarini tarmoqning boshqa foydalanuvchilariga taqdim etsa, u server hisoblanadi. boshqa mashina resurslariga murojaat qiluvchi kompyuter esa, mijoz hisoblanadi. ilgari aytilgandek, tarmoqda ishlovchi kompyuter, mijoz, server vazifasini bajarishi yoki ikkala vazifalarni birlashtirishi mumkin. birrangli tarmoqlardagi barcha kompyuterlarda bir-birlarining resurslariga kirish huquqlari bir xil. har bir foydalanuvchi o„z hoxishi bilan kompyuterining biror resursini ajratilgan deb e‟lon qilishi mumkin, shundan so„ng boshqa foydalanuvchilar undan foydalanishlari mumkin. bunday tarmoqlardagi barcha kompyuterlarda hamma kompyuterlarga barobar potensial teng imkoniyatlarni beruvchi bitta ot o„rnatiladi. birrangli tarmoqlar misol uchun, lantastic, personal ware, windows for workgroup, windows nt workstation ot yordamida qurilishi mumkin. birrangli tarmoqlar asosan, saqlanadigan tashkil etish va foydalanishda osonroq, lekin ular axborot hajmiga, unga ruxsatsiz kirishdan himoyalanganligi va kirish tezligiga katta talab qo„ymaydigan katta bo„lmagan foydalanuvchilar guruhini birlashtirish uchun ishlatiladi. ushbu tavsiflarning yuqori talablariga ko„prangli tarmoqlar qulayroq hisoblanadi, …

4 / 30

soni bilan belgilanadi. bu kompyuterlar soni qancha ko‟p bo‟lsa, tarmoq shuncha sekin ishlaydi. bundan tashqari, bunday topologiya, bir necha kompyuterlar tarmoqqa bir vaqtda ma‟lumot uzatishga harakat qilgan vaqtda, turli kolliziyalar vujudga kelishiga sabab bo‟ladi. kolliziya – tarmoq ishi vaqtida sodir bo‟luvchi normal holat. kolliziyani taxlil qilish va bartaraf etish uchun barcha kompyuterlar kabelda payo bo‟luvchi signallarni o‟rganadilar. agar uzatilayotgan va qabul qilinayotgan signallar bir-biriga mos kelmasa, kolliziya mavjudligi qayd etiladi. kolliziyani sezgan kompyuterlar tarmoqqa 32-bitli jam - ketma-ketlik deb ataluvchi xabarni jo‟natadi. tarmoqqa ulangan kompyuterlar soni ortgan sari kolliziya paydo bo‟lish ehtimolligi ortadi. 1 - rasm. kolliziya holati “umumiy shina” topologiyasini qo‟llashning avzalliklari: kabel tejaladi; oson kengaytiriladi; soda va kafolatli. asosiy kamchiliklar: kabelning ishdan chiqishi tarmoq ishini to‟xtatadi; ma‟lumotlarning ko‟pligi o‟tkazish qobiliyatini pasaytiradi; tarmoqda kompyuterlar soni ortishi kolliziya paydo bo‟lish htimolligini oshiradi. har bir kompyuter tarmoq bo‟ylab uzatiluvchi ma‟lumotlarni olishi mumkin. yulduz topologiyasi yulduzsimon topologiyadan foydalanilganda tarmoqning barcha kompyuterlaridan chiquvchi …

5 / 30

topologiyasi orqali qurilganini ham hisobga olish lozim. agar “yulduz”ning markazida konsentrator joylashgan bo‟lsa, tarmoqning mantiqiy topologiyasi “umumiy shina”ga ozgaradi. “yulduz” topologiyasini qo‟llashning avzalliklari: yaratish va boshqarish soddaligi; tarmoqning yuqori ishonchliligi; tarmoq ichida uzatiluvchi ma‟lumotning yuqori darajada himoyalangani (agar yulduzning markazida kommutator joylashgan bo‟lsa). asosiy kamchiligi – konsentratorning ishdan chiqishi butun tarmoq ishini to‟xtatadi. halqa topologiyasi (ring) halqali topologiyadann foydalanilganda tarmoqning hamma kompyuterlari yagona halqasimon kabelga ulanadi. paketlar halqa bo‟ylab bir yo‟nalishda tarmoqqa ulangan kompyuterlarning tarmoq platalari orqali uzatiladi. har bir kompyuter signalni kuchaytirib, halqa bo‟yicha uzatadi. halqa topologiyasining markerli usulda tashkil etishni ko‟rib chiqamiz. marker ikkilik razryadlarining boshqaruv ma‟lumotlaridan iborat ma‟lum ketma-ketligini tashkil etadi. agar tarmoq qurilmasi markerga ega bo‟lsa, unda ma‟lumotni tarmoqqa uzatish huquqi bo‟ladi. halqa ichida faqat bitta marker bo‟lishi mumkin. ma‟lumotlarni uzatishga tayyorlanayotgan kompyuter tarmoqdan markerni olib ma‟lumotni halqa bo‟ylab uzatadi. har bir kompyuter ma‟lumotlarni keying kompyuterga uzatadi toki u adresatga yetib bormaguncha. ma‟lumotni qabul qilgan adresat …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarmoq topologiyalari"

kompyuter tarmoqlari telekommunikatsiya texnologiyalari, 5 semestr kirish. kompyuter tarmoqlarining tarixi kompyuter tarmoqlarining protokollari, ilovalar va texnologiyalari haqida umumiy tushunchalar tarmoq topologiyalari: mesh, star, tree, bus, ring va 3-d torus reja lokal va global tarmoqlarning umumiy ta‟rifi. bir rangli va ko„prangli tarmoqlar. tarmoq topologiyalari 1. lokal va global tarmoqlarning umumiy ta‟rifi. tarmoq – maxsus vosita yordamida bib-biriga ulangan va ular orasidagi ma‟lumot almashinuvini ta‟minlovchi kompyuterlar guruhidir. ikki kompyuter orasidagi ulanish, bevosita (ikkinuqtali ulanish) yoki qo„shimcha aloqa qismlari bilan ulangan bo„lishi mumkin. kompyuter tarmoqlari asosiy qo„llanishi axborot almashinuvi bo„lgan logik va fizik, bosqich yoki tarkibidan tashkil topg...

This file contains 30 pages in PPTX format (695.9 KB). To download "tarmoq topologiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tarmoq topologiyalari PPTX 30 pages Free download Telegram