optik tahlil usullari

DOCX 16 pages 209.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 209.3 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: optik tahlil usullari. reja: kirish asosiy qism 1. optik tahlil usullari. 2. spektroskopiya tahlil uslublari . 3. xromatografik tahlil usulining sinflari . xulosa foydalanilgan adabiyotlar optik tahlil usullari tahlilning optik usullari moddalarning elektromagnit nurlanish (yorug’lik nuri) energiyasi bilan ta`sirlashishi natijasida o’zgaradigan parametrlarni o’lchashga asoslangan. tahlilning optik usullari quyidagilarga bo’linadi: 1. refraktrometrik – moddaning yorug’lik nuri sindirish ko’rsatgichini o’lchashga asoslangan. 2. nefelometrik – eritmaga tushayotgan yorug’lik nurining eritmada yoyilish intensivligini o’lchashga asoslangan. 3. turbidimetrik - eritmadan o’tgan yorug’lik nuri intensivligini kamayishini o’lchashga asoslangan. 4. polyarimetrik - qutblangan nur tekisligining burilish burchagini o’lchashga asoslangan. 5. emission – atomning qo’zgalgan holatida, ya`ni elektronning bir energetik qavatdan boshqa energetik qavatga, o’tishida chiqqan nur intensivligini o’lchashga asoslangan. 6. adsorbsion – moddalarning elektromagnit nurlarni tanlab yutishiga asoslangan, bo’lib yorug’lik nuri yutilishining asosiy qonuniga bo’ysunadi. yorug’lik nuri yutilishining asosiy qonuni. (buger-lambert-ber qonuni). ma`lumki, modda atom yoki ionlar yorug’likni yutganda ularning energetik holati o’zgaradi, aniqrogi energiyasi kam …

2 / 16

ning kamayishi (j/j0), yutuvchi modda miqdori (c) va qatlami qalinligi (l) orasidagi bog’lanish yorug’lik yutilishining asosiy qonuni deyiladi. o’tayotgan nur intensivligi kamayishini o’lchash uchun, shu nurning toza erituvchidan o’tgandagi intensivligi j0 -, aniqlanayotgan moddaning shu erituvchidagi eritmasidan o’tgandagi intensivligi j- ni solishtirish bilan erigan modda miqdori aniqlanadi. bir hil materialdan iborat teng qalinlikdagi qatlam eritmadan o’tgan yorug’likning tarqalishi va qaytishi teng bo’lib, ular intensivligining kamayishi eritmaning konsentrasiyasiga bog’liqdir. har qanday eritmadan o’tgan nur intensivligining kamayishi o’tkazuvchanlik koeffisienti bilan tavsiflanadi: bunda, t - o’tkazuvchanlik koeffisienti j va j0 - o’tgan va tushgan nurlar intensivligidir o’tkazuvchanlikning manfiy ishorali o’nli logarifmi eritmaning optik zichligi deyiladi: 1 - chizma. buger - lambert qonunining grafik ko’rinishi eritmaning optik zichligi (a) bilan yutuvchi qatlam qalinligi orasidagi bog’lanish buger (1729 y) va lambert (1760 y) tomonidan o’rganilgan bo’lib, quyidagicha ifodalanadi: a = r * l r - proportcionallik koeffisientii; l - eritma qavatining qalinligi, ya`ni kyuvetaning o’lchami …

3 / 16

ontsenratsiyasi bilan eritma optik zichligi orasidagi bog’lanish esa ber qonuni (1852 y) bilan ta`riflanadi: yutuvchi qatlam qalinligi o’zgarmas bo’lganda eritmaning optik zichligi erigan modda konsentrasiyasiga to’g’ri proportsional bo’ladi. rl - proporsionallik koeffisientii. buger - lambert va ber qonunlarini umumlashtirib, yorug’lik yutilishining asosiy qonuni formulasiga ega bo’lamiz: ya`ni, eritmaning optik zichligi aniqlanuvchi moddaning molyar nur yutilishining molyar sindirish koeffisientii (ε) ga, konsentrasiyasiga (c, mol/l) va yutuvchi qatlam qalinligi (l,sm) ga to’g’ri proporsional. 3 - chizma. darajalash grafiki. l-const bo’lganda eritmaga monoxromatik nur tushganda, eritmaning optik zichligi bilan eritma konsentrasiyasi orasidagi bog’lanish grafigi quyidagicha bo’lib (3-chizma) darajalash grafigi ham deyiladi. optik tahlil usullari bilan eritma konsentrasiyasini aniqlash yo’llari. 1. darajalash grafik usuli. buger-lambert-ber qonuniga asoslanib eritmaning optik zichligi bilan eritma konsentrasiyasi (standart eritma ishlatiladi) orasidagi bog’lanish grafigi chiziladi, bu ko’pincha darajalash grafigi deyiladi. grafik kam deganda 3ta yoki 5ta nuqta asosida chiziladi. noma`lum konsentrasiyadagi eritmaning optik zichligi aniqlanib, darajalash grafigidan ekstrapolyasiya usulida …

4 / 16

h uchun olingan hajm (o’lchov pipetkasining hajmi) vk - tahlil qilinayotgan eritmaning umumiy hajmi (o’lchov kolbasi hajmi) usulning cheklanganligi shundaki, eritma konsentrasiyasi bugerlambert-ber qonuniga bo’ysunadigan chegarada tayyorlanadi. 3. standart taqqoslash usuli. bu usulda ε -const va l-const bo’lganda standart va noma`lum eritmalarning optik zichliklari o’lchanib, tenglama tenglashtirib o’zgarmas qiymatlar tashlab yuboriladi, tahlil qilinayotgan eritma suyultirish usuli bilan tayyorlangan bo’lsa, modda miqdorini gramm yoki mg. da ifodalanadi. gx = cx * v0* vk / va gx - aniqlanuvchi modda miqdori, mg. v0 - optik zichligi o’lchanayotgan rangli eritma hajmi, ml. vk - tahlil qilinayotgan eritmaning umumiy hajmi (o’lchov kolbasi hajmi), ml. va (alikvot) - rangli eritma tayyorlash uchun olingan eritma hajmi, ml. refraktometrik tahlil usuli. refraktometrik tahlil usuli tahlil qilinadigan moddalarning nur sindirish ko’rsatkichining o’lchanishiga asoslangan. har qanday toza modda ma`lum bir nur sindirish ko’rsatgichiga ega. nur sindirish ko’rsatgichini qiymatiga qarab, moddalarning tozalik darajasi aniqlanadi. yorug’lik yo’nalishining bir muhitdan ikkinchi muhitga …

5 / 16

adi. standart sharoitda moddalarning vakuumga nisbatan olingan sindirish ko’rsatkichi, absolyut sindirish ko’rsatkich deyiladi. nisbiy sindirish ko’rsatkich absolyut sindirish ko’rsatkichlarining nisbatiga teng. (4) tenglamadan n1(abs) sinα1 = n2(abs) sinα2. havoga nisbatan olingan sindirish ko’rsatkich to’g’ridan-to’g’ri sindirish ko’rsatkich (n) deyiladi. nabs= nabs(habo)* n atmosfera bosimi va hona haroratida nabs(havo) = 1,00027 unda nabs = 1,00027 n. moddaning sindirish ko’rsatkichi uning tabiatini aniqlaydi. uning qiymati tushayotgan nurning to’lqin uzunligiga va haroratga bog’liq. tushayotgan yorug’likning to’lqin uzunligini kattalashishi bilan sindirish ko’rsatkichning qiymati kamayadi. bir hil natijalarni olish uchun yorug’lik manbai sifatida ma`lum to’lqin uzunligiga ega bo’lgan (natriyli, simobli, vodorodli) lampalar ishlatiladi. harorat ko’tarilishi bilan suyuqliklarning sindirish ko’rsatkichlarini qiymati kamayadi. shuning uchun sindirish ko’rsatkichining qiymati simvoli yoniga t0 va n ni qiymati ko’rsatiladi. masalan: n58925 lekin to’g’ridan - to’g’ri havo va suyuqlik chegarasida tushish yoki sinish burchagini o’lchash noqulay. refraktometrlarda suyuqlik va ichki chegarasida tushish va sinish burchagi - to’la qaytish usulidan foydalanib o’lchanadi. sindirish …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "optik tahlil usullari"

mavzu: optik tahlil usullari. reja: kirish asosiy qism 1. optik tahlil usullari. 2. spektroskopiya tahlil uslublari . 3. xromatografik tahlil usulining sinflari . xulosa foydalanilgan adabiyotlar optik tahlil usullari tahlilning optik usullari moddalarning elektromagnit nurlanish (yorug’lik nuri) energiyasi bilan ta`sirlashishi natijasida o’zgaradigan parametrlarni o’lchashga asoslangan. tahlilning optik usullari quyidagilarga bo’linadi: 1. refraktrometrik – moddaning yorug’lik nuri sindirish ko’rsatgichini o’lchashga asoslangan. 2. nefelometrik – eritmaga tushayotgan yorug’lik nurining eritmada yoyilish intensivligini o’lchashga asoslangan. 3. turbidimetrik - eritmadan o’tgan yorug’lik nuri intensivligini kamayishini o’lchashga asoslangan. 4. polyarimetrik - qutblangan nur tekisligining b...

This file contains 16 pages in DOCX format (209.3 KB). To download "optik tahlil usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: optik tahlil usullari DOCX 16 pages Free download Telegram