ultrabinafsha (ub) spektroskopiya. refraktometrik tahlil usuli

DOCX 11 pages 77.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 77.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: ultrabinafsha (ub) spektroskopiya. refraktometrik tahlil usuli reja: 1. kirish 2. ub – spektroskopiya yoki elektron o’tishlar spektroskopiyasi 3. 3.nur sohasining bo’linishi 4. 4.elektron o‘tishlar. 5. refraktometrik tahlil usuli. 6. xulosa 7. foydalanilgan adabiyotlar kirish ultrabinafsha nurlar binafsha yorug‘likdan keyin joylashgan bo‘lib, to‘lqin uzunligi 400 nm dan 10 nm gacha oraliqda bo‘ladi. (ultrabinafsha so‘zi binafshadan kattaroq chastotali, ya’ni to‘q binafsha degan ma’noni anglatadi.) ultrabinafsha nurlar ko‘zga ko‘rinmaydi va shartli ravishda quyidagi turlarga bo‘linadi: yaqin ultrabinafsha nurlar (400–200nm to‘lqin uzunlikli), 1801- yilda nemis fizigi i.ritter va ingliz fizigi u.vollastonlar tomonidan kashf qilingan; uzoq va vakuumli ultrabinafsha nurlar (200–10 nm) nemis fizigi v.shuman va ingliz fizigi t.laymanlar tomonidan o‘rganilgan. 3 000 k gacha qizdirilgan jismlar ultrabinafsha nurlar manbayi bo‘ladi. bunday manba vazifasini simobli, ksenonli va boshqa gazli lampalar, istalgan yuqori temperaturali plazma o‘tashi mumkin. quyosh, yulduzlar va boshqa fazoviy jismlar ultrabinafsha nurlarning tabiiy manbayi hisoblanadi. ultrabinafsha nurlar kuchli biologik ta’sirga ega. to‘lqin …

2 / 11

ron tuzilishini o‘rganishga yordam beradi. bu nurlarni o‘rganish osmon jismlari haqida ma’lumot beradi. ultrabinafsha nurlarning moddalarga ta’siridan kriminalistika va san’atshunoslikda keng foydalaniladi. shuningdek, ultrabinafsha nurlar yordamida atmosferadagi turli zararli aralashmalarni ham aniqlash mumkin. amaliyotda organik moddalar tuzilishini o‘rganishda yaqin ub soha keng miqyosda ishlatiladi. bu sohada yutilishning sodir bo‘lishiga asosiy sabab, molekulalarda to‘yinmagan guruhlar, hamda taqsimlanmagan elektronlari bo‘lgan atomlarning bo‘lishidir. yaqin ub sohasida yutilish maksimumini beradigan guruhlarga xromoforlar deb aytiladi. agar molekulada xromoforlar ko‘p miqdordagi boshqa xromoforlar bilan bog‘langan bo‘lsa yutilish maksimumining qiymati katta to‘lqin uzunlikdagi sohaga siljiydi, shuning uchun ham bunday tuzilishdagi birikmalar ko‘p hollarda rangli bo‘lib, yutilish maksimumini ko‘zga ko‘rinadigan sohada (ʎ450-850 nm) namoyon qiladi. ub – spektroskopiya yoki elektron o’tishlar spektroskopiyasi molekuladagi yuqori to’lgan elektron pog’onalarda bo’sh pog’onalarga (qo’zg’algan molekulalar) elektronlar o’tishida moddaning ub yoki ko’rinuvchan nur sohalardagi elektromagnit nurlanishlarini yutishiga asoslanadi. odatda ub-spektroskopiya konyugerlangan π-bog’lar sistemasi mavjudligi va ularning tafsilotlarini aniqlashda ishlatiladi. birikmaga mos ub-spektr yutilishning …

3 / 11

iy holatida bog’lovchi va bog’lanmaydigan mo band bo’ladi. nurlanish kvantini yutganda elektronlar bog’lovchi orbitallardan boshashtiruvchi σ* -, π*- orbitallarga o’tadi. organik birikmalar uchun 4 turdagi elektron o’tishlari kuzatiladi: 1.σ→σ* 2.π→π* 3.n→σ* 4.n→π* masalan, tarkibida faqat oddiy bog’lar tutgan alkan va sikloalkanlarda σ→σ* sodir bo’lishi uchun katta energiyali, to’lqin uzunligi λ<200nm( uzoq ub-soha) bo’lgan nurlanishni yutiladi. geteroatomlar tutgan to’yingan birikmalarda (spirtlar, oddiy efirlar, tiollar, aminlar va b.) σ→σ* o’tish bilan birga n→σ* o’tish ham kuzatiladi. uning energiyasi birmuncha kichik bo’lib, to’lqin uzunligini 170< λ<230 nm sohada kuzatiladi. lekin bu sohalardagi yutilishlarni qayd qiladiganspektrofotometrlar vacuum kamerali bo’lishi shart. ammo oddiy spektrometrlarning ishchi diapazoni 200nm dan boshlanadi. shuning uchun yues olishda suyuq holdagi alkanlar, sikloalkanlar, to’yinmagan spirtlar, oddiy efirlar va b. erituvchilar sifatida ishlatiladi. nur sohasining bo’linishi nur sohasining bo’linishi. nur sohasi ub soha, ko’rinadigan nur sohasi, iq sohaga bo’linadi. nur spektrining ub sohasi to‘lqin uzunligi qiymatlari bilan bir-biridan farq qiladigan ikki xil …

4 / 11

ligi kata spektr sohasiga siljishi batoxrom siljish, uning to’lqin uzunligi qisqa bo’lgan sohaga siljishi gipsoxrom siljish deyiladi. xromofor guruhlarga auksoxrom deb ataluvchi taqsimlanmagan electron juftga ega bo’lgan ( -nh2 –oh -sh) va b.) guruhlar qo’shilganida to’lqin uzunligi va yutilish intensivligining ortishi kuzatiladi. molekuladagi π→π* o’tishga mos energiya qiymati σ→σ* o’tishga nisbatan ancha kamligi tufayli yutilish to’lqin uzunligi kata sohada kuzatiladi. masalan, etandagi σ→σ* o’tishga mos yutilishi 135nm sohada; etilendagi π→π* o’tishga mos yutilish chizig’i 180nm sohada kuzatiladi. to‘yinmagan geterohalqali birikmalarning ub spektrlari halqaning tuzilishiga bog‘liq bo‘lib, besh a’zoli bunday birikmalarda elektron o‘tishga tegishli maksimum kuzatilmaydi, chunki geteroatomdagi taqsimlanmagan elektronlar jufti halqadagi qo‘shbog‘ning p elektronlari bilan o‘zaro tasirida bo‘ladi (delokallanish). agar geterohalqali birikmalar qo‘shbog‘ tutgan birikmalar bilan bog‘langan bo‘lsa, bataxrom siljishni kuzatish mumkin. agar benzol halqasi besh halqali geteroatom tutgan birikma bilan kondensirlangan bo‘lsa, masalan indol sistemasida, ikkita yutilish maksimumi namoyon bo‘ladi. refraktometrik tahlil usuli. refraktometrik tahlil usuli tekshirilayotgan moddaning sinishi …

5 / 11

eng qulay usuli hisoblanib, kam miqdordagi (0,001 g) moddani katta aniqlikda (0,001%) tez analiz qilishga imkon beradi. kimyoda murakkab organik birikmalarning tuzilishini aniqlashda foydalaniladi. r. shaxtalardagi xavoni analiz qilishda, ayniqsa, metanning (portlaydigan gazlarning) konsentratsiyasini bilishda muhimdir. r. geologiyada minerallar konsentratsiyasini, oziq-ovqat sanoatida mahsulotlarning sifatini, q. x. mahsulotlarining pishib yetilganlik darajasini aniqlashda, tibbiyotda esa meʼda shirasi va boshqa analizida, texnikada turla texnologik jarayonlarni boshqarish hamda avtomatik nazorat qilishda koʻllaniladi. yorugʻlikning sindirish koʻrsatkichini aniqlash refraktometrlar yoki maxsus interferometrlar yordamida bajariladi. refraktometrik analiz usuli analiz qilinadigan moddalarning nur sindirish ko’rsatgichining o’lchanishiga asoslangan. har qanday toza modda ma`lum bir nur sindirish ko’rsatgichiga ega. nur sindirish ko’rsatgichini qiymatiga qarab, moddalarning tozalik darajasi aniqlanadi.yorug’lik yo’nalishining bir muhitdan ikkinchi muhitga o’tishida o’zgarishi yorug’likning sinishi yoki refrakciyasi deyiladi. moddalarning sindirish ko’rsatkichini o’lchaydigan asboblar refraktometrlar deb, analiz usuliga esa refraktometrik analiz usuli deyiladi. yorug’lik nuri ikki shaffof muhit sirt fazasida to’shayotganda bir qismi qaytadi, bir qismi ikkinchi muhitda tarqaladi …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ultrabinafsha (ub) spektroskopiya. refraktometrik tahlil usuli"

mavzu: ultrabinafsha (ub) spektroskopiya. refraktometrik tahlil usuli reja: 1. kirish 2. ub – spektroskopiya yoki elektron o’tishlar spektroskopiyasi 3. 3.nur sohasining bo’linishi 4. 4.elektron o‘tishlar. 5. refraktometrik tahlil usuli. 6. xulosa 7. foydalanilgan adabiyotlar kirish ultrabinafsha nurlar binafsha yorug‘likdan keyin joylashgan bo‘lib, to‘lqin uzunligi 400 nm dan 10 nm gacha oraliqda bo‘ladi. (ultrabinafsha so‘zi binafshadan kattaroq chastotali, ya’ni to‘q binafsha degan ma’noni anglatadi.) ultrabinafsha nurlar ko‘zga ko‘rinmaydi va shartli ravishda quyidagi turlarga bo‘linadi: yaqin ultrabinafsha nurlar (400–200nm to‘lqin uzunlikli), 1801- yilda nemis fizigi i.ritter va ingliz fizigi u.vollastonlar tomonidan kashf qilingan; uzoq va vakuumli ultrabinafsha nurlar (200–10 nm) n...

This file contains 11 pages in DOCX format (77.7 KB). To download "ultrabinafsha (ub) spektroskopiya. refraktometrik tahlil usuli", click the Telegram button on the left.

Tags: ultrabinafsha (ub) spektroskopi… DOCX 11 pages Free download Telegram