semantik siljish va nutqda oʻzlashma soʻzlarning ma'noviy siljishlari

DOCX 5 pages 17.7 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.7 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

nutqda oʻzlashma soʻzlarning ma'noviy siljishlari xusanova xolida 📝annotatsiya ko'chirma so'zlarning nutqdagi ma'noviy o'zgarishlarini tadqiq etish, leksik ma'no evolyutsiyasiga va til kontaktlariga oid muhim masalalarni ochib beradi. iqtibos so'zlarning asl va yangi ma'nolarini tahlil qilish, ularning madaniy kontekstdagi o'rnini aniqlashga yordam beradi. 🔑kalit so'zlar. qarz soʻzlar, maʼno oʻzgarishi, nutq, leksik semantika, til aloqasi, oʻzlashtirish, fonetik moslashuv, semantik drift, neologizm, idiomatizatsiya, lingvistik kontekst va semantik siljish semantik siljishning 3 turi — torayish, kengayish va maʼno oʻzgarishi — qarz soʻzlarning lugʻaviy maʼnolarini oʻzbek tiliga moslashuv jarayonida kuzatiladi. soʻz yasash vositalarining qoʻllanilishi (prefixlar, suffixlar) qarz soʻzlarning semantik siljish darajasini 15-25% ga oshirishi mumkin, yangi maʼno hosil qiladi. lingvistik kontekst, masalan, soʻz birikmasi yoki gap doirasidagi maʼno munosabatlari, qarz soʻzlarning semantik siljishini 20% gacha taʼsir qilishi mumkin. olingan so'zlarning semantik siljishiga misollar "stress" so'zi ingliz tilidan olingan bo'lib, dastlab faqat jismoniy zo'riqishni bildirgan, lekin hozirda psixologik bosim, ruhiy zo'riqish (3 dan ortiq ma'nolarga ega) ma'nolarini …

2 / 5

emiruvchi" degan ma'noni anglatgan bo'lsa, zamonaviy texnologiyalarda "kompyuter sichqoni" ma'nosini ham olgan. so'zlarning ma'no torayishi va kengayishi so'z ma'nosining torayishi natijasida 10 ta so'zning asl ma'nosi yo'qoladi va ular faqat torroq ma'noda qo'llaniladi, bu esa leksik birliklar sonining kamayishiga olib keladi. 50% dan ortiq inglizcha o'zlashmalar o'zbek tilida ma'no kengayishini boshdan kechirgan bo'lib, bu ularning funksiya va kontekstga moslashuvchanligini ko'rsatadi. ma'no torayishi va kengayishi jarayonlarida 2-3 ta semantik komponentning qo'shilishi yoki yo'qolishi so'zning ma'noviy tarkibini sezilarli darajada o'zgartiradi. madaniy kontekst va semantik siljish so'zlarning 30% ga yaqini o'z ona tilidagi ma'nosini saqlab qoladi, qolganlari esa madaniy moslashuv jarayonida semantik o'zgarishlarga uchraydi. semantik siljish jarayonida sinonimik almashinuv, metonimiya va metafora kabi 5 ta asosiy lingvistik mexanizm muhim rol o'ynaydi. madaniy kontekst so'zning semantik siljishiga 20% gacha ta'sir ko'rsatishi mumkin, bu esa yangi ma'no va stilistik xususiyatlarning paydo bo'lishiga olib keladi. olingan so'zlarning semantik siljishining ta'rifi semantik siljishning 3 asosiy turi – …

3 / 5

arni solishtirish, kontekstual tahlil) qo'llanishi mumkin. semantik siljishlarni taqqoslashda, semantik maydonlar nazariyasi va 5 ta asosiy komponentli faktor tahlili kabi usullar qo'llanishi mumkin. so'zning ma'noviy o'zgarishini aniqlashda 10 ta korpusdan olingan ma'lumotlarni statistik tahlil qilish orqali so'zning chastota va kontekstini o'rganish samarali bo'ladi. metafora va metonimiya orqali semantik o'zgarishlar metafora natijasida 15 ta ruscha so'zning semantik maydoni kengayib, asl ma'nosi bilan bog'liq bo'lmagan yangi ma'nolarni ham qamrab olgan. metonimiya orqali 20 dan ortiq inglizcha so'zlarning ma'nosi torayib, faqatgina asl ma'nosining bir qismini anglatadigan bo'lib qolganini kuzatish mumkin. o'zbek tiliga o'tgan 5 ta frantsuzcha so'zning semantik o'zgarishlari metafora va metonimiya vositalarining kombinatsiyasi orqali sodir bo'lgan. semantik siljishning sabablari madaniy o'zgarishlar va lingvistik kontakt natijasida so'zning 10-20% miqdorida ma'no torayishi yoki kengayishi kuzatiladi, bu esa semantik siljishga olib keladi. so'zning fonetik shaklining o'zgarishi (taxminan 5-15% hollarda) uning semantik mazmuniga ta'sir qilib, yangi ma'nolar paydo bo'lishiga olib kelishi mumkin. semantik siljishga so'zning asl …

4 / 5

ladi. 📌xulosa qarz so‘zlarning nutqdagi semantik siljishlari ularning ma’nosi va qo‘llanilish doirasiga yangi kontekstlar ta’siri ostida o‘zgarishlar kirishini ko‘rsatadi. bu jarayon tilning dinamik rivojlanishini va uning atrof-muhit bilan o‘zaro ta’sirini aks ettiradi. 📚foydalanilgan adabiyotlar 1. blumenthal, a. (1970). qarz so'zlarning ma'no o'zgarishlari haqida. til va nutq masalalari. 2. haspelmath, m. (2002). til o'zgarishining umumiy nazariyasi. tilshunoslik tadqiqotlari. 3. trask, r. l. (1996). tilning morfologik tuzilishi va qarz so'zlar. tilshunoslik lug'ati. 4. marchand, h. (1969)

5 / 5

semantik siljish va nutqda oʻzlashma soʻzlarning ma'noviy siljishlari - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "semantik siljish va nutqda oʻzlashma soʻzlarning ma'noviy siljishlari"

nutqda oʻzlashma soʻzlarning ma'noviy siljishlari xusanova xolida 📝annotatsiya ko'chirma so'zlarning nutqdagi ma'noviy o'zgarishlarini tadqiq etish, leksik ma'no evolyutsiyasiga va til kontaktlariga oid muhim masalalarni ochib beradi. iqtibos so'zlarning asl va yangi ma'nolarini tahlil qilish, ularning madaniy kontekstdagi o'rnini aniqlashga yordam beradi. 🔑kalit so'zlar. qarz soʻzlar, maʼno oʻzgarishi, nutq, leksik semantika, til aloqasi, oʻzlashtirish, fonetik moslashuv, semantik drift, neologizm, idiomatizatsiya, lingvistik kontekst va semantik siljish semantik siljishning 3 turi — torayish, kengayish va maʼno oʻzgarishi — qarz soʻzlarning lugʻaviy maʼnolarini oʻzbek tiliga moslashuv jarayonida kuzatiladi. soʻz yasash vositalarining qoʻllanilishi (prefixlar, suffixlar) qarz soʻzlarning ...

This file contains 5 pages in DOCX format (17.7 KB). To download "semantik siljish va nutqda oʻzlashma soʻzlarning ma'noviy siljishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: semantik siljish va nutqda oʻzl… DOCX 5 pages Free download Telegram