mezolit davri

DOCX 12 стр. 57,4 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 57,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

mavzu: old osiyo mezolit davrida reja: 1. old osiyo 2. osiyo mezolit davrida mezolit paleolit davridan keyingi davr bo`lib, u miloddan avvalgi 12-7 ming yilliklarni o`z ichiga oladi. muzlik davrining tugashi paleolitning ob-havosiga nisbatan issiqroq iqlimni shakllantirdi. flora va fauna dunyosi ham bir oz hozirgi hayvonot va o`simliklar dunyosiga yaqinlashdi. mezolit termini yunoncha «mezos» - o`rta va «litos» - tosh degan so`zlardan kelib chiqqan. mezolit davri xix asrning oxirlarida fanga ma`lum bo`ldi. mazkur davrga mansub bo`lgan dastlabki yodgorlik 1887 yilda frantsuz arxeologi d.p`et tomonidan maz.d. azil g`oridan topilgan va o`rganilgan. mezolit davrining xususiyati, chegarasi va atalishi haqida arxeologlar orasida hozirgacha qizg`in baxslar mavjud. bir guruh olimlar bu davrga qadimgi tosh asrining alohida bosqichi sifatida qarasalar, boshqalari tosh asridan so`nggi bosqichi deb biladilar. ammo keyingi tadqiqotlar tosh qurollar shakli, qo`llanilishi va ishlash texnikasidagi o`zgarishlar va yangi xususiyatlarni aniqlashi natijasida tosh davrining o`rta bosqichi ekanligi e`tirof etildi. mezolit davrining quyi va yuqori …

2 / 12

oltiq dengizi va shimoliy evropa ko`llari hozirgi qiyofaga keladi. muzlik siljishi (muzlik yiliga taxminan 160 metr siljigan.) bilan odamlar ham shimol tomon harakat qiladi. mezolit davriga kelib o`rta osiyoda sigment, trapetsiya va uchburchak shaklidagi mayda qurolchalar – mikrolitlar paydo bo`ladi. bu qurollardan odamlar kesish va o`rish maqsadlarida, pichoq va o`roq sifatida keng foydalanganlar. mezolit davrining eng katta kashfiyoti va yutuqlaridan biri – kamalak va o`qning kashf etilishi edi. kamalak va o`q-inson kashf etgan eng dastlabki murakkab moslama bo`lib, u insoniyatning uzoq davom etgan mehnat tajribasi va zakovatining natijasi bo`ldi. o`q yoyning kashf etilishi mezolit davri ishlab chiqaruvchi kuchlarining o`ziga xos inqilobi edi. avval otiladigan (uloqtiriladigan) qurollar ishlatilar edi. u ma`lum ma`noda jismoniy kuch talab etgan. yangi sharoitda esa ming yillar davomida shakllangan ov madaniyati o`zgaradi. ov ob`ekti ham shunga mos holda o`zgarishi tufayli yangi qurolga ehtiyoj sezila boshlaydi. mezolit davrida kichik hayvonlarning tarqalishi ov usulining o`zgarishiga olib keladi. o`q-yoyning paydo …

3 / 12

hali qadam bosilmagan joylarni o`zlashtirish davridir. bu davrda odam yashaydigan hududlar chegarasi kengayib borgan. mezolit davrida urug` a`zolarining kollektiv mehnati, o`zaro yordamlari ov va baliqchilikning zaruriy sharti bo`lgan. tosh qurollar va o`q-yoy bilan tabiat kuchlari va yirtqich hayvonlarga qarshi yakka holda kurashib bo`lmas edi. kishilar ochdan o`lmaslik, yirtqich hayvonlarga em bo`lmaslik yoki qo`shni jamoalar qo`lida halok bo`lmaslik uchun ov qilish, o`rmonda meva yig`ish, baliq ovlash ishlarini birgalashib bajarishga majbur edilar. kamondan foydalanish ov unumdorligini oshirishi, ho`jalikning yangi shakllarini vujudga keltirishi lozim edi. shunday bo`ldi ham, natijada: -iste`moldan ancha ortiq o`lja topila boshladi; -yarador hayvonlar, tirik hayvon bolalari paydo bo`ldi va ular oziq-ovqat zahirasi sifatida g`amlandi; -hayvonlar birin ketin qo`lga o`rgatila boshlandi. mezolit davri bosqichlari va yodgorliklarini evropa va markaziy osiyo xususan, o`zbekiston moddiy madaniyat o`rganilishi misolida ko`rib chiqamiz. evropada mezolit davri 2 bosqichga bo`lib o`rganiladi: 1. ilk mezolit – azill. 2. so`nggi mezolit –terdenauz. bu davrlar frantsiya hududlarida dastlab topilgan …

4 / 12

8 bet. mikrolitlar o`q uchlari (tayoq uchidagi yoriqlarga joylashtirilib qotirilgan), qadamalar (suyak yoki yog`och qurolga qator qilib qadalgan chaqmoqtosh parchalari tizmasi) sifatida ishlatilgan. mezolit davri makonlari arxeologlar tomonidan keng o`rganilgan. er yuzining turli nuqtalaridan mezolit davri yodgorliklari topilgan. masalan, frantsiyada (maz-d azil`), mdh hududlarida-qrimda (murzak koba, zagin` koba...), volga bo`ylarida (sobolevo, sknyatino qishloqlari), oka daryosi bo`ylari, ural, boltiq bo`yi hududlarida ko`plab mezolit makonlari tadqiq etilgan. o`rta osiyo hudularida ham mezolit davrida haroratning ko`tarilishi natijasida hayvonot olami va o`simliklar dunyosida o`zgarishlar yuz beradi. qadimgi tosh asrining yirik hayvonlari asta-sekin yo`qolib, ular o`rniga arxar, muflon, tog` echkilari, bug`u, jayron, saygoq, arslon,... kabi hayvonlar ko`paya boshladi. shuningdek, o`rta osiyoda issiqtalab o`simliklar – yovvoyi boshoqli o`simliklar va daraxtlar ko`paya boshladi. tabiatdagi bu o`zgarishlar odamlarining turmush tarziga ham ta`sir etdi.. bu davrda odamlar pomir, tyanshan` tog`lari yon bag`irlarida, kaspiy bo`ylarida, markaziy qozog`istondan turkman-xuroson tog`larigacha bo`lgan erlarda makon quradilar. o`zbekiston hududida mezolit yodgorliklari arxeolog olimlar tomonidan …

5 / 12

ilik va terimchilik ho`jalik mashg`ulotlari bilan shug`ullanganlar.2. al`baum l.i. «balaliktepa». tashkent, 1960 3. gerasimov m. «lyudi kamennogo veka». m.,1964 mezolit davri yodgorliklaridan biri mochay g`or makonidir. bu yodgorlik xisor tog` tizmasining ketmonchopti tog`ining janubiy yonbag`rida, mochay daryosining o`ng sohilidagi quyi va o`rta mochay qishloqlari orasida joylashgan. gorning kengligi 20m, chuqurligi 11m, balandligi 3,5m ni tashkil etadi. mochay g`oridan bigiz, igna,... suyak va tosh qurollar topilgan (15 nusxadagi qurol turlari aniqlangan). gordan 870 ta tosh qurol – parrak, nukleuslar, tosh pichoqlar, yo`ng`ichlar–randalar, nayza, o`q uchlari topib o`rganilgan. mochay g`ori madaniy qatlamlaridan topilgan qurollar miloddan avvalgi vii-vi ming yilliklarga mansub. gorni qazish davomida antrapologik materiallar-odam bosh suyagi, tishi, jag`i, boshqa a`zolari qoldiqlari topilgan. antrapologlarning ma`lumotlariga qaraganda topilgan suyaklarning biri voyaga etgan erkak, ikkinchisi ayol va uchinchisi yosh bolaniki bo`lib, ular evropoid irqiga mansub bo`lgan. madaniy qatlamlardan qalin kul qatlamlari topilgan. kuygan suyaklardan va olov qoldiqlaridan odamlar go`shtni pishirib eganlar, degan xulosaga kelish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mezolit davri"

mavzu: old osiyo mezolit davrida reja: 1. old osiyo 2. osiyo mezolit davrida mezolit paleolit davridan keyingi davr bo`lib, u miloddan avvalgi 12-7 ming yilliklarni o`z ichiga oladi. muzlik davrining tugashi paleolitning ob-havosiga nisbatan issiqroq iqlimni shakllantirdi. flora va fauna dunyosi ham bir oz hozirgi hayvonot va o`simliklar dunyosiga yaqinlashdi. mezolit termini yunoncha «mezos» - o`rta va «litos» - tosh degan so`zlardan kelib chiqqan. mezolit davri xix asrning oxirlarida fanga ma`lum bo`ldi. mazkur davrga mansub bo`lgan dastlabki yodgorlik 1887 yilda frantsuz arxeologi d.p`et tomonidan maz.d. azil g`oridan topilgan va o`rganilgan. mezolit davrining xususiyati, chegarasi va atalishi haqida arxeologlar orasida hozirgacha qizg`in baxslar mavjud. bir guruh olimlar bu davrga qadi...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (57,4 КБ). Чтобы скачать "mezolit davri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mezolit davri DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram