"o'rta osiyo mutaffakirlari iqtisodiy g'oyalari"

PPTX 23 pages 2.3 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

prezentatsiya powerpoint 4-mavzu. o'rta osiyo mutaffakirlari iqtisodiy g'oyalari reja “buyuk ipak yo'lining” markaziy osiyoda iqtisodiy munosabatlar rivojlanishidagi o'rni. markaziy osiyo donishmandlari asarlarida iqtisodiy g'oyalarning bayon etilishi amir temur davridagi iqtisodiy g'oyalar. forobiy, ibn sino, beruniy va yusuf xos hojib asarlaridagi iqtisodiy g'oyalarning mohiyati. bobur va boburiylar davridagi iqtisodiy g'oyalar “buyuk ipak yo'lining” markaziy osiyoda iqtisodiy munosabatlar rivojlanishidagi o'rni xitoyning tinch okeani bilan hindiston, markaziy osiyo, yaqin sharq, evropa davlatlarini bog'lovchi qadimgi savdo yo'li - buyuk ipak yo'lidir. bu yo'l orqali asosan ipak eksport qilinganligi sababli «ipak yo'li» nomi bilan shuhrat qozongan. bu yo'l m.a. ii asrdan to milodiy xv asrgacha, suv yo'llari rivojlanguncha xitoy, hindiston, markaziy osiyo, eron, yaqin sharq hamda o'rta er dengizi mamlakatlari o'rtasidagi savdo-sotiq va madaniy aloqalarning rivojida muhim rol o'ynagan. hudud zaminida turli-tuman boyliklar, ayniqsa oltin, kumush, boshqa rangli metallar va javohirlarning mavjudligi va serobligi shu soha hunarmandchiligi rivojida hal qiluvchidir. ayniqsa oltin ajnabiylarni magnit (oxangrabo) …

2 / 23

ilan savdo qilish muhim ahamiyat kasb etgan. 2.markaziy osiyo donishmandlari asarlarida iqtisodiy g'oyalarning bayon etilishi markaziy osiyo donishmandlaridan al-termiziy, al-buxoriylarning to'plagan hadisi shariflari islom olamida eng ishonchli hisoblanadi. iqtisodiy munosabatlarning huquqiy asoslari islom ta'limotidagi fikhning tarkibiy qismini tashkil etadi. vatandoshimiz marg'inoniyning «hidoya» asari shular jumlasidandir. ushbu asar tijorat ishlarida adolat, to'g'rilik, halollik, insonparvarlik qoidalariga rioya qilish nihoyatda zarur ekanligi qayd qilinadi. birovning haqiga hiyonat qilish, kishilarni aldash gunohi kabr sifatida ta'riflanadi. demak, «al-hidoya» sakkiz asrdan buyon islom dunyosi mamlakatlari uchun eng ishonarli manbalardan biri sifatida mo''tabar qo'llanma vazifasini o'tab kelmoqda. fiqh sohasida kitob yozish harakati ilgari ham bo'lgan. 1048 yilda vafot etgan abul hasan al-quduriy islom qonunchiligi borasida ilk qo'llanmani yozgan, ammo burxoniddin al- marg'inoniy yaratgan «hidoya» o'z davrida hanafiylar mazhabi tarqalgan mamlakatlarda, xususan, markaziy osiyo, shimoliy kavkaz va volga bo'yi musulmonlari orasida asosiy qo'llanma sifatida shuhrat topgan. bu asar 4 jild, 56 bobdan iborat. unda qur'oni karim oyatlaridan kelib …

3 / 23

qallob va tovlamachilar qat'iy jazolangan, eng muhimi bu ish to'ppa-to'g'ri bozorda, xalq oldida amalga oshirilgan. savdogarlarga olib kelingan mol ustiga 10 foizgacha narx quyish mumkin bo'lgan. temur saltanatini idora qilish uchun turli vazirlar faoliyat ko'rsatgan. shunday vazirlardan birinchisiga er soliqlari, boj, o'lpon-soliq undirish hamda mirshablik yumushlarini boshqarish yuklatilgan. bu vazir mamlakatdagi muhim ishlarni, kundalik muammolarni hal qilgan, raiyat ahvolini kuzatgan, viloyatlardan olingan hosil, soliq, o'lponlarni taqsimlagan. a.temurning davlat va iqtisodiyot sohasidagi asosiy fikrlari «temur tuzuklari»da to'la bayon etilgan. tuzuklar amir temurning 1342-1405 yillar oralig'idagi faoliyatini aks ettiradi va ikki qismdan (maqoladan) iborat. birinchi qismda asosan yagona davlat barpo etish, uni mustahkamlash, qo'shni (27) yurt va mamlakatlarni zabt etish masalalari yoritilgan bo'lsa, ikkinchi qismda sohibqiron nomidan aytilgan o'ziga xos vasiyat, pand-nasihat, turli sohalardagi, shu jumladan ijtimoiy-iqtisodiyotga oid fikr-mulohazalar keltirilgan. 4. forobiy, ibn sino, beruniy va yusuf xos hojib asarlaridagi iqtisodiy g'oyalarning mohiyati x-xii asrlarda butun dunyoga tanilgan al-farg'oniy, al-xorazmiy, forobiy, beruniy, …

4 / 23

(873-950) forobiy (873-950) o'rta asr davri tabiiy-ilmiy va ijtimoiy bilimlarning qariyib barcha sohalarini o'z ichiga oluvchi 160 dan ortiq risola yaratgan «qomusiy olim sifatida tan olinadi. uning sharq olamidagi shuhrati shu darajaga etdiki, uni aristotel (arastu)dan keyingi yirik mutafakkir- «muallimas -«soniy» - «ikkinchi muallim» deb atay boshladilar. olimning ayniqsa «fozil odamlar shaxri» asari diqqatga sazovar bo'lib, unda mamlakatni boshqarish, xoqimlar faoliyati, iqtisodiyotni olib borish bilan bog'liq bo'lgan muhim g'oyalar keltiriladi. shuni ham ta'kidlab o'tish kerakki, forobiy o'z ustozi arastu g'oyalarini har tomonlama talqin etadi va uni to'ldirishga harakat qiladi, jamiyat shakllanishi uchun moddiy ehtiyojlarning ahamiyati haqidagi ta'limotni yaratdi, iqtisodiyot fanida muhim bo'lgan «ehtiyoj» ni ta'riflab berdi. u moddiy boyliklar yaratishda mehnatning va mehnat qurollari o'rnini aniqlab berdi. ayniqsa, «mehnat taqsimoti» masalalari mutafakkir asarlarida yaxshi yoritib berilgan.. forobiyning fozil (ideal) davlat, hoqimlar to'g'risidagi g'oyalari nihoyatda ahamiyatlidir, o'zaro yordam va dustlikning zarurligi ko'rsatiladi. masalan, shahar tartibotida eng asosiy narsa mulk, noz-ne'matlarni to'g'ri …

5 / 23

rgi kun uchun muhim edi, chunki ilgari xudoga faqat e'tiqod qilishning o'zi kifoya deb bilingan. nizom-ul-mulk (1018-1092) «siyosatnoma» asarida hukmdorlar, amirlar, amaldorlar va qozilarning mansabni suiiste'mol qilishini, soliqlarning og'irligi, davlat mablag'larini saqlash va sarflashda hisob-kitob zarurligini qayd etgan. saljuqiylar davlati arbobi sifatida ikto'ni tanqid qilgan. abu rayxon beruniy buyuk qomusiy olim abu rayxon beruniy (973-1048) 150 dan ortiq asar yaratgan bo'lib, ularda mehnat boylikning asosi ekanligi to'g'risidagi g'oya asosiydir. uning ko'pgina fikr va qarashlari bugungi kun uchun ham ahamiyatini yo'qotmagan. beruniyda kishilik extiyojlarining paydo bo'lishi va uni qondirish asoslari, mehnat va xunarga munosabatlari uyg'unlashib ketadi. uning fikriga ko'ra, kishilar o'z zaruriy extiyojlarini qondirish uchun uyushgan xolda yashash va ishlashga majburdirlar. extiyojlar turli-tuman va ko'p bo'lganligi uchun insonlar birlashgan xolda turar joy va shaharlar yaratishga intiladilar, deb xisoblaydi. shuningdek, u davlatning paydo bo'lishini ham extiyoj tufayli deb uylagan. eng muhim g'oya shuki, barcha qimmatli narsalar inson mehnati bilan yaratiladi va insonning …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""o'rta osiyo mutaffakirlari iqtisodiy g'oyalari""

prezentatsiya powerpoint 4-mavzu. o'rta osiyo mutaffakirlari iqtisodiy g'oyalari reja “buyuk ipak yo'lining” markaziy osiyoda iqtisodiy munosabatlar rivojlanishidagi o'rni. markaziy osiyo donishmandlari asarlarida iqtisodiy g'oyalarning bayon etilishi amir temur davridagi iqtisodiy g'oyalar. forobiy, ibn sino, beruniy va yusuf xos hojib asarlaridagi iqtisodiy g'oyalarning mohiyati. bobur va boburiylar davridagi iqtisodiy g'oyalar “buyuk ipak yo'lining” markaziy osiyoda iqtisodiy munosabatlar rivojlanishidagi o'rni xitoyning tinch okeani bilan hindiston, markaziy osiyo, yaqin sharq, evropa davlatlarini bog'lovchi qadimgi savdo yo'li - buyuk ipak yo'lidir. bu yo'l orqali asosan ipak eksport qilinganligi sababli «ipak yo'li» nomi bilan shuhrat qozongan. bu yo'l m.a. ii asrdan to milodiy xv as...

This file contains 23 pages in PPTX format (2.3 MB). To download ""o'rta osiyo mutaffakirlari iqtisodiy g'oyalari"", click the Telegram button on the left.

Tags: "o'rta osiyo mutaffakirlari iqt… PPTX 23 pages Free download Telegram