molekulyar markerlar

DOCX 4 pages 23.0 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.0 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

5-mavzu: molekulyar markerlar. reja: 1. molekulyar markerlar haqida umumiy tushuncha. 2. molekulyar markerlarning turlari. 3. dnk markerlari yordamida genetik kartalar tuzish molekulyar markerlar – irsiyatning standart qonunlari asosida bir avloddan keyingi avlodga ko'chib o'tadigan, genomning spetsifik regionlarini belgilovchi aniq dnk ketma-ketliklari demakdir ularning mavjudligi zamonaviy dnk texnologiyalari asosida aniqlanadi va bu biron bir belgi bilan assotsiatsiyalangan (bog'langan) genlar mavjudligidan dalolat beradi. · kodominantligi · tashqi muhitga bog'liq emas · yuqori polimorfizm · butun genom bo'yicha tarqalganligi · texnologiyaning avtomatlashtirilganligi 1. molekulyar markerlar a) dnk markerlari b) ptsr asosidagi dnk markerlari c) oqsil markerlari 2. genetik kartalashtirish a) qtl kartalashtirish b) ld kartalashtirish 3. mas molekulyar markerlar yoki dnk markerlari o'zining yuqori informativligi, spetsifikligi, polimorfikligi va foydalanish qulayligi sababli molekulyar-genetik tadqiqotlarda mustahkam o'rin egallab kelmoqda. quyida ularning ba'zilari haqida misollar keltirilgan. rflp – restricted fragment length polymorphism (bo'laklangan fragmentlar uzunliklari polimorfizmi - bfup). rflp tahlili ilk bor jeffris tomonidan 1985 yil …

2 / 4

mentlarni yuzaga keltiradi. bu marker tizimining bir qancha kamchiliklari mavjud, jumladan yuqori mehnat, qimmatliligi shuningdek irsiylanishning dominant ko'rinishi (geterozigota genotipini aniqlash imkoniyati yo'q). rapd markerlari (random amplified polymorphic dna - tasodifiy amplifikatsiyalangan dnklar polimorfizmi) pzrga (polimeraza zanjir reaktsiyasi) asoslangan bo'lib, usulning asosiy mohiyati dnk regionlarining qisqa (10 nukleotidgacha) erkin oligonukleotidlar tomonidan tasodifiy amlifikatsiyalanishi bilan belgilanadi. praymerlarning kerakli uchastkalarga borib (gibridizatsiya) juda yumshoq sharoitda amalga oshiriladi. rapd praymerlari dnkning o'ziga komplementar bo'lgan uchastkasi bilan bog'lanadi va amplifikatsiya ikkala zanjirda ikki yo'nalish bo'ylab amalga oshadi. praymerlanish o'rtacha holda har bir million juft asosga bir marta to'g'ri keladi (jones et al. 1997). bitta praymer tegishli tur yoki individuum dnk o'xshash uchaskasiga bog'liq holda bir necha pzr mahsulotlari berishi mumkin. rapd markerlari odatda populyatsiyaning genetik strukturasini o'rganishda yoki genetik kartalashtirishda foydalanilishi mumkin. rapd-markerlari boshqa tip markerlariga nisbatan ancha arzon, sodda va qulayligi bilan ajralib turadi. bu usulda radioaktiv moddalar ishlatilmaydi, probalarni tayyorlash uchun maxsus …

3 / 4

dapter praymerlari yordamida amplifikatsiyalanadi va undan keyin esa 3’ uchida restriktsiya saytiga tegishli bo'lgan uch erkin nukleotid tutuvchi adapter ketma-ketligiga mos praymerlar yordamida selektiv amplifikatsiya o'tkaziladi. tripletlar amplifikatsiyani restriktsion fragmentlarning ba'zi qismlari bilan ta'minlaydi. bu usul yordamida nukleotid ketma-ketligini bilmasdan turib ham katta miqdordagi snplarni tahlil qilish mumkin (vos et al. 1995). aflp markerlarini qo'llab genetika va o'eb institututida (abdurakhmonov et al., 2004) bir necha o'zbek navlarining molekulyar-genetik pasporti yaratilgan. mikrosatellitlar yoki ssr (ssr – simple sequence repeat - oddiy takrorlanuvchi ketma-ketliklar). ssr markerlari o'zining yuqori polimorfliligi bilan boshqa markerlardan ajralib turadi. mikrosatellitlar hattoki yaqin qarindosh bo'lgan individuumlar lokuslarida ham yuqori polimorfizm namoyon etadi. (tautz 1989). mikrosatellit ketma-ketliklari odatda dinukleotid (ac)n, (ag)n, (at)n; trinukleotid (cgg)n, (gcc)n, (tct)n, (ttg)n; tetranukleotid (tatg)n va h-o bo'lib, “n” – mikrosatellit lokuslar ichidagi ketma-ketlikliklari takrorlarining miqdorini bildiradi. o'simliklarda eng ko'p uchraydigan mikrosatellit takrorlar (at)n, hayvonlarda esa (ac)n ekanligi olimlar tomonidan qayd etilgan (morgante et al., …

4 / 4

o'jalik belgilarga javob beruvchi qtl lokuslarini aniqlash, turlarning bir-birlari bilan filogenetik qardoshligini aniqlash kabi ishlar bunga misol bo'la oladi. mamlaktimiz olimlari tomonidan ham ushbu markerlar tizimidan foydalanib bir qancha halqaro darajadagi tadqiqotlar amalga oshirilgan. jumladan g'o'zaning tabiiy holdagi barg to'kishi, tola chiqimi, sifat ko'rsatkichlari, fotoperiodik gullash kabi belgilari ssr markerlari tomonidan tadqiq qilingan (abduraxmonov va boshq, 2005; 2007; 2008). caps - (cleaved amplified polymorphism - parchalangan amplikonlar polimorfizmi) va dcap (ishlab chiqilgan cap). polimorfik restriktsiya saytini rflp usuli bilan aniqlash kerakli fragmentni va parchalash uchun unga mos keladigan ferment tomonidan ptsr-amplifikatsiyasida amalga oshiriladi. cap markerlari gen-spetsifik markerlar hisoblanib kerakli gen amplifikatsiya mahsulotida mavjud bitta nukleotid polimorfizmiga asoslangan. eng avval o'rganilayotgan belgi uchun javob beruvchi javob beruvchi gen klonlanadi va sikvens qilinadi. undan so'ng ketma-ketligi aniqlangan uchastka internet ma'lumotlar bazasida mavjud snpga va ushbu snp restriktsiya saytini aniqlash uchun tekshirib ko'riladi. nazariy tomondan yovvoyi tip yoki mutant ketma-ketligi snp tufayli endonukleazalarga …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "molekulyar markerlar"

5-mavzu: molekulyar markerlar. reja: 1. molekulyar markerlar haqida umumiy tushuncha. 2. molekulyar markerlarning turlari. 3. dnk markerlari yordamida genetik kartalar tuzish molekulyar markerlar – irsiyatning standart qonunlari asosida bir avloddan keyingi avlodga ko'chib o'tadigan, genomning spetsifik regionlarini belgilovchi aniq dnk ketma-ketliklari demakdir ularning mavjudligi zamonaviy dnk texnologiyalari asosida aniqlanadi va bu biron bir belgi bilan assotsiatsiyalangan (bog'langan) genlar mavjudligidan dalolat beradi. · kodominantligi · tashqi muhitga bog'liq emas · yuqori polimorfizm · butun genom bo'yicha tarqalganligi · texnologiyaning avtomatlashtirilganligi 1. molekulyar markerlar a) dnk markerlari b) ptsr asosidagi dnk markerlari c) oqsil markerlari 2. genetik kartalashtirish...

This file contains 4 pages in DOCX format (23.0 KB). To download "molekulyar markerlar", click the Telegram button on the left.

Tags: molekulyar markerlar DOCX 4 pages Free download Telegram