turkistonda rus maktablarining ochilishi

PPTX 21 pages 1004.6 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1004.6 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

xix asrning 2-yarmi xx asr boshlarida turkiston o’lkasida ta’lim tarbiya fan: uzbekistan geografiya gurux : 550-24 stuz topshirdi : shadiyeva mashhura mahkamboyevna tekshirdi: ismoilov ulugʻbek qoʻchqorovich turkistonning xix asr ii yarmi 1917 yillar reja: 1. turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. 2 xx-asr boshlari oxiridagi asosiy psixologik maktablar. 3. xix-asr o’rtasida ta’lim tarbiya rivojlanishi turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. rus muhojirlari turkiston general – gubernatorining farmoniga binoan o‘lkada rus maktablari, rus tuzem maktablari, gimnaziya kabi maktablarni ochish va bu maktablarni kengaytirish hisobiga mahalliy maktablar, maktab madrasalarni siqib chiqarish maqsadida maorif islohotini o‘tkaza boshladilar. bu bilan go‘yoki, ular markaziy osiyo aholisining savodxonlik darajasini oshirmoqchi bo‘ldilar va har bir qilingan ishni bo‘rttirib ko‘rsatishga urindilar. 1917 yilgi to‘ntarishgacha 21 foiz savodxon bo‘lgan o‘lka aholisini, yoppasiga savodsiz edi, deya kamsitishga urindilar, quruq bo‘hton yog‘dirdilar. o‘lka aholisini savodxon qilish uchun eng avvalo rus, rus …

2 / 21

sonli xalqlar uchun maxsus hukumat maktablari barpo qilar edi. bu maktablarning ko‘pchiligida o‘qitish rus tilida olib borilar edi. ularning biri – to‘rt yillik, ikkinchisi – ikki yillik edi. ba’zi bir to‘rt yillik maktablarda internatlar ham bo‘lib, ularda ko‘proq feodallarning va mahalliy aholining boy qatlami bolalari ta’lim olardi. turkistonning 1880 yilda rossiya tasarrufiga o‘tganidan keyin markaziy osiyodagi rus-tuzem maktablari ancha mashhur bo‘ldi. ammo mehnatkashlarning bolalari uchun yaxshi yo‘lga qo‘yilmagan ikki yillik savod chiqarish maktablari ochilgan edi. o‘qish muddati ikki yil bo‘lgan milliy maktablardan, masalan, qozoqlarda ovul maktablari, deb atalgan maktablar tipik maktab sanalar edi. dastlabki ovul maktablari 1892 yilda to‘rg‘ay oblastining ovullarida tashkil topgan bo‘lib, aholini ko‘chmanchilik turmushiga moslashtirilgan edi. ovul maktablarida rus tili, arifmetika qozoq alifbosi va islom dini o‘qitilar edi. bu maktablarda o‘qitish o‘quvchilarning ona tilida olib borilardi, lekin ularning saviyasi juda past edi. 1916 yilda 169 ta ovul maktabi bo‘lib, ularda 5 ming o‘quvchi o‘qirdi, bu maktab yoshidagi …

3 / 21

rtlari bor edi. turkistonda birinchi general-gubernatori bo‘lgan kaufman barcha musulmon muassasalariga nisbatan “aralashmaslik” (betaraflik) siyosatini tutdi. o‘rta asr musulmon maktablarini isloh qilishdan bosh tortgan chorizm, ruslar o‘rnashgan yerlarda ochilgan rus maktablarini turkistonda maorif sohasida o‘z siyosatining quroli qilib olishga harakat qildi. (toshkentda dastlabki rus maktabi 1866 yilda ochilgan edi). rus maktablariga ruslar bilan birga o‘qish uchun mahalliy aholi bolalari ham qabul qilinar edi. turkistondagi boshlang‘ich rus maktablarida hunarga rossiyaning yevropa qismidagiga qaraganda, ancha ko‘proq o‘rgatilar edi; bundan maqsad mahalliy aholining bolalarini maktabga ko‘proq jalb qilish edi. chorizmning turkistonda ruslashtirishdan iborat maktab tizimi uning povoljye (volgabo‘ylari) uchun maqullangan “ilminskiy sistemasi”dan farq qilar edi. qozon pedagogi ilminskiy volgabo‘yidagi chuvashlar, mariylar va boshqa xalqlar uchun alohida rus va mahalliy aholi maktablari ochgan edi. bu maktablarda o‘qish dastlab bolalarning ona tillarida olib borilar, rus tili esa alohida fan sifatida o‘qitilar edi, shu bilan birga, hamma darsliklar xristian (pravoslavie) dinini targ‘ib qilish ruhida tuzilgan edi. …

4 / 21

larning 1g‘4 ini va undan ko‘prog‘ini mahalliy aholi bolalari tashkil etgan bo‘lsa-da, lekin butun turkiston o‘lkasi bo‘yicha hisoblaganda bunday maktablarda o‘quvchi mahalliy aholi bolalari 200 tadan oshmas edi. bularning ham ko‘pi qozoq bolalari bo‘lib, o‘zbek va tojik bolalari juda oz edi, chunki musulmon ruhoniylari “kofirlar” maktablariga qarshi targ‘ibot yurgizar edilar. rus maktablarida, ayniqsa o‘rta maktablarda o‘quvchilar o‘rtasida o‘z ijtimoiy ahvoliga ko‘ra boylar va oq suyaklarning bolalari ko‘pchilikni tashkil etar edi. chorizmning maktab sohasidagi siyosati ruslashtirishdan iborat bo‘lsa ham, lekin rus bolalari bilan mahalliy aholi bolalarining birgalikda o‘qishlari, ular o‘rtasida o‘zaro do‘stlikni tarbiyalar edi. rus maktabiga o‘qishga kirgan bolalar rus tilini mutlaqo bilmas edilar, natijada ancha qiyinchilik tug‘ilar edi. shuning uchun rus maktabiga kirgan, lekin rus tilini mutlaqo bilmaydigan o‘quvchi rus tilida so‘zlashishni o‘rganib olmaguncha odatda quyi bo‘limda o‘qir, rus tilida so‘zlashishni o‘rganib olgandan keyingina yuqori bo‘limga o‘tkazilardi. yuqori bo‘limlarga o‘quv yilining o‘rtalarida ham o‘tkazilar edi, chunki maktablar kichkina bo‘lib, bir …

5 / 21

. 10 yillardan keyin toshkentda bunday maktablar soni to‘rttaga ko‘paydi. bu tipdagi maktablar o‘lkadagi yirik shaharlar hamda qishloqlarda ham tashkil etila boshladi. o‘lkada rus, rus-tuzem maktablari ilk bor xix asrning 70 – yillarida yuzaga kelgan bo‘lsa, 1904 yilga kelib ularning soni 57 taga yetdi. rus-tuzem maktablarida o‘quvchilarga rus muallimi rus tilini hamda arifmetikani va boshqa fanlarni o‘rgatar, buning uchun o‘qish vaqtining yarmi ajratib qo‘yilgan edi. o‘qish vaqtining qolgan yarmi “musulmon domla” ixtiyoriga berib qo‘yilgan bo‘lib, u eski usul maktablaridagidek bolalarga diniy darslar o‘qitish bilan shug‘ullanardi. xix asr o'rtalarida. yangi g'oyalar va kashfiyotlarga shartli ravishda axborot — kibernetik deb atash mumkin bo'lgan fikrlash uslubi olib keldi, chunki u yangi ilmiy yo'nalish-kibernetika, axborot tushunchalari, tizim xatti-harakatlarini o'z-o'zini tartibga solish, geribildirim, dasturlash va boshqalar ta'sirini aks ettirdi. psixologiya fan sifatida, tabiiyki, axborot-kibernetik yondashuv ta'siridan tashqarida bo'lishi mumkin emas edi, bu kognitiv psixologiya kabi fanning shakllanishiga ta'sir ko'rsatdi, uning asosiy ob'ekti bilim, ma'lumot va …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turkistonda rus maktablarining ochilishi"

xix asrning 2-yarmi xx asr boshlarida turkiston o’lkasida ta’lim tarbiya fan: uzbekistan geografiya gurux : 550-24 stuz topshirdi : shadiyeva mashhura mahkamboyevna tekshirdi: ismoilov ulugʻbek qoʻchqorovich turkistonning xix asr ii yarmi 1917 yillar reja: 1. turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. 2 xx-asr boshlari oxiridagi asosiy psixologik maktablar. 3. xix-asr o’rtasida ta’lim tarbiya rivojlanishi turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. rus muhojirlari turkiston general – gubernatorining farmoniga binoan o‘lkada rus maktablari, rus tuzem maktablari, gimnaziya kabi maktablarni ochish va bu maktablarni kengaytirish hisobiga mahalliy maktablar, maktab madrasalar...

This file contains 21 pages in PPTX format (1004.6 KB). To download "turkistonda rus maktablarining ochilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: turkistonda rus maktablarining … PPTX 21 pages Free download Telegram