yurak va qon-tomir fiziologiyasi

DOCX 18 pages 50.6 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 50.6 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

4-mavzu. yurak va qon-tomir fiziologiyasi. qon funktsiyasi va organizm immuniteti. r e j a : 1. evolyutsiyada yurak qon tomirlar sistemasining rivojlanish bosqichlari. yuksak rivojlangan organizmlarda tomirlar sistemasining yopiqligi. 2. qon aylanishning katta va kichik doirasi. yurak muskulining asosiy fiziologik xossalari. elektrokardiografiya - yurakda qo'zg'alish dinamikasini tekshirish usuli. 3. yurak faoliyatining boshqarilishi, tomirlar sistemasining tuzilishi. qon tomirlarida qonning harakati va bosimi. 4. limfa sistemasi va uning organizmdagi roli. qonning asosiy funktsiyasi. 5. hayvonlarning har xil guruhlarida qonning miqdori va tarkibi. 6. qon plazmasining tarkibi va xususiyati. qon ivish jarayoni. 7. qonning shaklli elementlari. qon guruhlari va rezus faktor. 8. qon sistemasining boshqarilishi. limfa sistemasining xossalari. 9. immunitet. umurtqasiz hayvonlar tanasida suyuqlik harakatlanib u oziqlanish, nafas olish va ajratishning asosiy manbai hisoblanadi. kovakichlilarda va tuban chuvalchanglarda oshqozondan chiqib ketuvchi qisqaruvchi radial kanallar bo'lib, unda gidrolimfa harakatlanadi. bo'g'imoyoqlilarda va mollyuskalarda qon aylanishi ochiqlashuvchi sistema tarzida bo'lib u harakatlanuvchi, qisqaruvchan tomirlardan tashkil topgan, …

2 / 18

terial va venoz sistemalarda tutashuvchi kapillyarlarni hosil bo'lishi ahamiyatga egadir. to'rt kamerali yurak qushlar va sudralib yuruvchilarda to'lig'igacha o'ng va chap bo'laklarga ajralgan bo'lib bir biri bilan faqat qon tomirlar sistemasining katta va kichik qon aylanish doiralari orqali bog'langan. qon tomirlar arteriya, vena va kapillyar-arteriyada uch qavat bo'lib tashqi qavat-biriktiruvchi to'qimalar, o'rta qavat-silliq muskul to'qimalardan va ichki qavat yupqa yassi epitelial to'qimalardan tashkil topgan. venada klapanlar bo'lib, unga qaytgan qon keladi. vena arteriyadan keyin kapillyarlar devori bitta qavat epiteliy hujayradan tashkil topgan. ular orasida yulduzchasimon hujayralar joylashgan. odam va sut emizuvchi hayvonlar qon aylanish sistemasi mutlaqo yopiq. huddi kapillyar devorlaridek ular katta miqdordagi suv va unda erigan moddalar almashinuvi qoldiq mahsulotlarini organizmdan chiqaradi. olimlar qon aylanish masalasiga juda qadimdan e'tibor berib kelganlar. tibbiyotning otasi gippokrat va ko'zga ko'ringan grek mutafakkiri aristotel qon aylanish masalasiga qiziqqanlar va tekshirishgan. ularning fikrlari to'lig'icha to'g'ri bo'lmasdan, ayrim noto'g'ri fikrlari ham mavjud bo'lgan. chunki ular …

3 / 18

qiyotida katta rol o'ynaydi va fiziologiyani rivojlanishida katta bosqich bo'ldi. barcha sut emizuvchi hayvonlarning, jumladan, odamning yuragi to'rt kamerali muskulli organdir. yurakning ikkala bo'lmasi va ikkala qorinchasi mavjud. qon aylanishning katta doirasi chap qorinchadan boshlanib o'ng bo'lmada tugaydi. yurak qisqarganda chap qorinchadan aortaga qon otilib chiqadi, keyin bu qon butun gavdadagi arteriyadan arteriollar va kapillyarlarga o'tib venullalarga keladi. venullalar bir biri bilan qo'shilib mayda venalarni hosil qiladi. mayda venalardan yiroqroq venalar vujudga keladi. bu venalar yuqori va pastki kovak venalarga quyiladi. qon pastki va yuqori kovak venalar orqali yurakning o'ng bo'lmasiga tushadi. qon aylanishning katta doirasi shu erda tugaydi. qon o'ng qorinchadan o'pka arteriyalari orqali o'pka kapillyarlariga kiradi va shu erdan o'pka venalari chap bo'lmaga qaytib keladi. qon aylanishning kichik doirasi shu erda tugaydi. qon aylanishning kichik doirasidan, kapillyarlardan qon o'tar ekan so2 berib o2 bilan boyiydi. yurakni o'zidagi qon aylanish hozir aytilgan, qon aylanish doiralaridan bir muncha boshqacharoq bo'ladi. …

4 / 18

kkinchisi esa chap bo'lmaning devoriga boradi. odamning yuragida 2 bo'lma va 2 qorincha bo'ladi. yurakning chap va o'ng bo'lmalari yaxlit tur bilan bir biridan ajralgan. qorinchalar ham bir biri bilan tutashmaydi. bo'lmalar va qorinchalar bir biri bilan 2 tabaqali klapanlar yordamida bog'langan. chap bo'lma va chap qorincha o'rtasida 2 tabaqali, o'ng bo'lma va o'ng qorincha o'rtasida 3 tabaqali klapanlar bo'ladi. bu klapanlar bo'lmalar tomoniga qarab ochila olmaydi, chunki bir uchi tabaqali klapanlarni chetlariga 2 uchi esa qorincha devoridagi so'rg'ichsimon muskullariga yopishgan paylar iplari klapanlarni bo'lmalar tomoniga qarab ochilishiga yo'l qo'ymaydi. qorinchalar qisqargan vaqtda paylar tortilib klapanlar bo'lmalar tomoniga qarab ochilishiga to'sqinlik qiladi. chap qorincha bilan aorta o'rtasida, o'ng qorincha bilan o'pka arteriyasining o'rtasida yarim oy shakldagi klapanlar bo'ladi. bu klapanlar chap qorinchadagi aorta teshigini va o'ng qorinchadagi arteriyasi teshigini yopib turadi. chap va o'ng qorinchada yarim oy klapanlar bo'ladi. bu klapanlar shunday tuzilganki, ular qorinchalardan tomirlarga qonni o'tkazadi. ammo qonning …

5 / 18

qisqarmayotgan bir bo'lagida tajriba qilib qo'zg'ash mumkin. shu bo'lak bir xil ritmdagi elektr impulslari bilan ta'sirlansa, birinchi ta'ssurotga javoban sal ko'proq, uchinchi ta'ssurotga nisbatan yanada ko'proq qisqaradi. nixoyat qisqarish natijasi maksimal darajasiga etadi. yurakni elektr va mexanik ta'surotlar bilan qisqarishi mumkinligi tibbiyot amaliyoti uchun muhim ahamiyatga ega. masalan: yurak birdaniga to'xtab qolganda yoki haddan tashqari siyrak ritm bilan qisqarib organizmning qonga talabini qondira olmay qolganda, ko'krak qafasi yuzasiga ritmik elektr stimullari bilan ta'sir etilib, yurakni qisqartirishi yoki tezroq urdirish mumkin. har qanday qo'zg'aluvchan to'qima kabi yurak muskul hujayralarining qo'zg'algan va qo'zg'almagan qismlar o'rtasida elektr farqi vujudga keladi. yurakni muskul hujayralari qo'zg'alganda elektr holatining o'zgarishi hujayra ichiga kiritiladigan mikroelektrodlar yordamida analiz qilinadi. tinchlik holatidan yurak muskul hujayralarini protoplazmasi, uning tashqi yuzasiga nisbatan manfiy zaryadli shu sababli hujayraning tashqi membranasi polyarizatsiyalangan bo'ladi. bu zaryad membrana potentsiali 80-90mv ni tashkil etadi. qo'zg'alish vaqtida hujayra bilan tashqi muhit o'rtasidagi potentsiallari farqini kamayishini birdaniga kuchayib …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yurak va qon-tomir fiziologiyasi"

4-mavzu. yurak va qon-tomir fiziologiyasi. qon funktsiyasi va organizm immuniteti. r e j a : 1. evolyutsiyada yurak qon tomirlar sistemasining rivojlanish bosqichlari. yuksak rivojlangan organizmlarda tomirlar sistemasining yopiqligi. 2. qon aylanishning katta va kichik doirasi. yurak muskulining asosiy fiziologik xossalari. elektrokardiografiya - yurakda qo'zg'alish dinamikasini tekshirish usuli. 3. yurak faoliyatining boshqarilishi, tomirlar sistemasining tuzilishi. qon tomirlarida qonning harakati va bosimi. 4. limfa sistemasi va uning organizmdagi roli. qonning asosiy funktsiyasi. 5. hayvonlarning har xil guruhlarida qonning miqdori va tarkibi. 6. qon plazmasining tarkibi va xususiyati. qon ivish jarayoni. 7. qonning shaklli elementlari. qon guruhlari va rezus faktor. 8. qon sistemasin...

This file contains 18 pages in DOCX format (50.6 KB). To download "yurak va qon-tomir fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yurak va qon-tomir fiziologiyasi DOCX 18 pages Free download Telegram