birinchi jahon urushi va germaniya

PDF 5 pages 141.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 141.9 KB

File type PDF

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1918-1939-yillarda germaniya reja: 1. birinchi jahon urushining germaniya uchun oqibati 2. veymar respublikasining tashkil topishi 3. fashizmning hokimiyat tepasiga kelishi 4. ikkinchi jahon urushi arafasida germaniya tashqi siyosati birinchi jahon urushi arafasida germaniya eng kuchli imperialistik mamlakatlardan biri edi. sanoat taraqqiyoti sohasida germaniya, angliya va fransiyadan o‘zib ketgan edi. germaniya imperializmi o‘taketgan reaksion, yirtqich va bosqinchi imperializm bo‘lib, birinchi jahon urushining eng asosiy aybdorlardan biri hisoblanadi. birinchi jahon urushi yillarida ishlab chiqarish hamda kapitalning konsentratsiyalashuvi va markazlashuvi, monopoliyalarning o‘sishi tezlashdi. urush paytida yirik nemis konsernlari, oliy rutbali harbiylar va kayzerning yaqinlari boyib ketdilar. faqatgina krupp konsernining daromadi 15 marta oshdi. germaniyaning yirik biznesi urushdan katta foyda oldi, mamlakatdagi qudratli ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy kuchga aylandi. harbiy buyurtmalar va harbiy ishlab chiqarishdagi chayqovchilik amallari nemis monopolistlarini nihoyatda boyitib yubordi, ularning saflarini kengaytirib, hukumat siyosatiga ta’sirini kuchaytirdi. mayda va o‘rta korxonalar tobora vayron bo‘ldi. monopolistik kapital davlat-monopolistik kapitaliga aylandi. u moliya oligarxiyasi …

2 / 5

asiga og‘ir kulfatlar keltirdi. iqtisodiy va siyosiy zulm kuchaydi. sanoat korxonalarida harbiy katorga rejimi o‘rnatildi. ish soatlari oshirilib ish haqi pasaytirildi. qishloq xo‘jaligi chuqur inqirozga uchradi. ekin maydonlarining yarimidan ortig‘i qisqardi. ko‘p sanoat markazlari vayron bo‘ldi. moliyaviy ahvoli yomonlashib davlat qarzi ko‘paydi. ochlik va epidemiya natijasida 900 mingdan ortiq kishi o‘ldi. urushda 1 million 800 mingdan ortiq kishi halok bo‘ldi, 1 million 500 ming kishi mayib majrux bo‘lib qoldi. 1918 yil avgustida antanta g‘arbiy frontda hujumga o‘tdi. germaniya va uning ittifoqchilari jiddiy mag‘lubiyatga uchradi. 1918 yil kuzida turkiya, bolgariya, avstriya-vengriya birin-ketin antantaga taslim bo‘ldi. frontlardagi harbiy holat siyosiy krizisni chuqurlashtirib yubordi. germaniya imperializmini qutqarib qolishga intilgan aqsh prezidenti vilsonning maslahati bilan 1918 yil 3 oktabrda sotsial partiya o‘ng qanotining vakillari (sheydeman va bauer) ishtirokida shaxzoda maks badenskiy boshchiligida yangi, kaolitsion hukumat tuzildi. lekin hukumat o‘zgarishi ichki siyosiy ahvolni yengillashtira olmadi. mehnatkashlar ommasini inqilobiy chiqishlari kuchayib, vilgelm 11 ning monarxiya hokimiyatini …

3 / 5

“mustaqil” sotsial-demokratlar bo‘lganligidan, bu hukumat sotsial-demokratik hukumat edi. ebert va sheydemanlar hukumat boshliqlari bo‘lib oldilar va hukumatni “sof sotsialistik hukumat” deb atadilar. “topilmas mutaxassislar” bahonasi bilan hukumatga burjua amaldorlari bir qancha sobiq ministrlar ham kiritildi. bu hukumat aslida burjua-yunkerlar manfaatlarini himoya qiluvchi burjua hukumati edi. 1918 yil 12 noyabrda germaniya bilan antanta o‘rtasida germaniyaning batamom taslim bo‘lishi to‘g‘risida yarash bitimi imzolandi. 1918 yilning 16-21-dekabrida sovetlarning birinchi umumiy germaniya syezdi bo‘lib o‘tdi. syezdda o‘ng sotsial-demokratlar va “mustaqil” sotsial- demokratlar ko‘pchilikni (485 kishidan 375 kishi) tashkil etdi. syezd butun hokimiyatni ebert hukumati qo‘lida qoldirish va ta’sis majlisiga saylovlar o‘tkazish to‘g‘risida qaror qabul qildi. 1919 yil 19 yanvarda milliy ta’sis majlisiga saylovlar o‘tkazildi. ko‘pchilik o‘rinni burjua partiyalari (xristian demokratik partiya”, “katolik-markaz” partiya, savdo-sanoat burjuaziya partiyasi bo‘lgan “demokratik partiya” sanoat va moliya magnatlari partiyasi bo‘lgan “xalq partiyasi” va boshqa partiyalar) egalladi. 1919 yil 6 fevralda kichik veymar shahrida ta’sis majlisi ochildi. shu kuni o‘ng …

4 / 5

rgan - quyi palata), reyxstrag (o‘lkalar vakillari soveti-yuqori palata) va prezidentdan iborat bo‘lib, prezidentga katta huquqlar berildi va uning vakolati yetti yil qilib belgilandi. ikki palatadan iborat bo‘lgan qonun chiqaruvchi hokimiyat ta’sis etildi. quyi palata - reyxstag yalpi ovoz berish yo‘li bilan saylanar, yuqori palata - reyxstrat o‘lka va viloyatlar vakillaridan iborat bo‘lar edi. reyxstrat veto huquqiga ega bo‘lgan nazorat organi edi. ijroiya hokimiyati rahbari - prezidentga favqulodda keng vakolatlar berilgandi. u mamlakat qurolli kuchlari reyxsverning bosh qo‘mondoni hisoblanar, chet ellarda davlat nomidan faoliyat olib borar, vazirlar va kanslerni tayinlar va ishdan bo‘shatar edi. u reyxstagni tarqatib yuborish va yangi saylovlar belgilash huquqiga ham ega edi. germaniya lokarno bitimlariga binoan, 1926 yil 10 sentabrda millatlar ittifoqiga kirdi. ayni paytda germaniya versal tartibini yo‘qotish va ittifoqchilar nazorati ostidan xolos bo‘lishga intilmoqda edi. germaniya amerika-angliya moliya kapitalining yordami va aqsh monopolist doiralarining vakili yungning aktiv ishtiroki bilan 1929 yil fevral-avgustida reparatsiya plani …

5 / 5

jahon urushi jinoyatchilaridan biri bo‘lgan ashaddiy monarxist gindenburg prezident qilib saylandi. gindenburg reaksiya kuchlarini yanada mustahkamlash maqsadida 1928 yil martida reyxstagni tarqatib, may oyida yangi saylovlar o‘tkazdi. gindenburgning topshirig‘iga mufoviq, 1928 yil iyunida reyxstagdagi sotsial-demokratiya fraksiyasining lideri german myuller sotsial-demokratlardan va o‘ng burjua partiyalari vakillaridan iborat “katta kaolitsiya” hukumatini tuzdi va 1930 yil martigacha mamlakatni boshqardi. 1928 yildayoq mamlakatda iqtisodiy krizisning yaqinlashayotganligi sezila boshlagan edi: ishlab chiqarish sur’ati pasaymoqda, ishsizlar soni ortmoqda, aholining xarid quvvati tobora kamaymoqda edi. beqaror negizdagi stabillashuv 1929 yilga kelib barbod bo‘ldi. boshqa kapitalistik mamlakatlar qatorida germaniyada ham iqtisodiy inqiroz boshlandi. versal shartnomasi va reparatsiya to‘lovlari tufayli germaniya g‘arb davlatlariga moliyaviy jihatdan qaram bo‘lib qolganligidan bu inqiroz chuqur inqirozga aylandi. inqiroz xalq xo‘jaligining hamma sohalarini chulg‘ab oldi. sanoat inqirozi agrar inqiroz bilan qo‘shilib ketdi va uzoq davom etdi. 1932 yilda sanoat mahsuloti 1929 yildagiga qaraganda 40,6% ishlab chiqarish vositalarini ishlab chiqarish esa 53% kamaydi. sanoat ishlab …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "birinchi jahon urushi va germaniya"

1918-1939-yillarda germaniya reja: 1. birinchi jahon urushining germaniya uchun oqibati 2. veymar respublikasining tashkil topishi 3. fashizmning hokimiyat tepasiga kelishi 4. ikkinchi jahon urushi arafasida germaniya tashqi siyosati birinchi jahon urushi arafasida germaniya eng kuchli imperialistik mamlakatlardan biri edi. sanoat taraqqiyoti sohasida germaniya, angliya va fransiyadan o‘zib ketgan edi. germaniya imperializmi o‘taketgan reaksion, yirtqich va bosqinchi imperializm bo‘lib, birinchi jahon urushining eng asosiy aybdorlardan biri hisoblanadi. birinchi jahon urushi yillarida ishlab chiqarish hamda kapitalning konsentratsiyalashuvi va markazlashuvi, monopoliyalarning o‘sishi tezlashdi. urush paytida yirik nemis konsernlari, oliy rutbali harbiylar va kayzerning yaqinlari boyib ketd...

This file contains 5 pages in PDF format (141.9 KB). To download "birinchi jahon urushi va germaniya", click the Telegram button on the left.

Tags: birinchi jahon urushi va german… PDF 5 pages Free download Telegram