versal-vashington tizimi

PDF 14 pages 2.0 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PDF

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

urushdan keyingi dunyo tuzilmasi masalalarida yevropa mamlakatlari, rossiya va aqshning pozitsiyasi (versal-vashington davri 1919-1939) mavzu rejasi: 1.versal shartnomasi.(1919-192o yy) 2.vashington shartnomasi.(1921-1922 yy) 3.versal-vashington tizimini yemirilishi. 1918-1939 yillarda xalqaro munosabatlar birinchi jahon urushi 1918-yil 11noyabrda germaniyaning antantaga taslim bo'lishi bilan tugadi. ko'p asrlardan beri urush g'olibi bo'lgan davlat yoki davlatlar guruhi bilan yengilgan davlat yoki davlatlar o'rtasida shartnoma imzolangan. g'olib tomon yengilgan tomonga o'z xohish-istagini o'tkaza olgan, albatta. birinchi jahon urushi ham bundan mustasno bo'lmadi. g'olib antanta bilan mag'lub to'rtlar ittifoqi o'rtasida imzolanadigan tinchlik shartnomasining matnini tuzish uchun fransiya poytaxti parij shahriga 27 davlat delegatsiyasi to'plandi. ular versal saroyida imzolangan tinchlik shartnomasini ishlab chiqish ustida bir yil ishladilar. v. vilsonning «14 moddasi» asosida versal saroyida 5 ta davlat (germaniya, avstriya, vengriya, bolgariya va turkiya) bilan imzolanadigan 5 ta shartnoma matni tayyorlandi. shu 5 ta shartnoma birgalikda versal tizimi deb ataldi. buyuk davlatlarning osiyo va tinch okean havzasidagi munosabatlarini tartibga solish maqsadida …

2 / 14

a imperiya deb e'lon qilingan edi. g'oliblar germaniyani tahqirlash uchun aynan shu kuni konferensiya ishini boshladilar. jorj klemanso- (clemenceau, georges eugene benjamin)(1841-1929 y.y.) fransiya bosh vaziri. 1841 yil 28 sentybrda vendedagi muyeron-an-pareda tug’ilgan. nantda tibbiyotni o’rgandi, so’ngra parijda hukumatga qarshi muxolifat harakatida qatnashdi va qamoqqa olindi. 1865 yildan stamforddagi (konnektikut shtati) ayollar maktabida fransuz tilidan dars bera boshladi. 187o yilda klemanso parijga qaytadi va vrachlik amaliyoti bilan shug’ullana boshladi. napoleon iii hokimiyatdan ketgach milliy majlisga a’zo bo’ldi. 1871 yilda esa uchinchi respublikaning deputatlar palatasiga saylandi. 1885 yilda j. ferrining hokimiyatdan ketishida faol ishtirok etdi. ayni paytda amaldagi harbiy vazir general j. bulanjini qo’llab quvvatladi. ammo tez orada klemanso “bulanjizm”ga nisbatan munosabatini o’zgartirdi. 1887 yilda u amaldagi prezident j. grevi iste’fosi uchun kurashda faol ishtirok etdi va ayni paytda s. karnoga hayrihoh edi. parij tinchlik konferensiyasi. “katta uchlik” o’rtasidagi ziddiyatlar. versal tinchlik shartnomasining imzolanishi j. klemanso bir necha yil mobaynida respublikachilar …

3 / 14

hini g’alabagacha etkazish tarafdori edi.urush “antanta” foydasiga hal bo’lgach, klemanso parij tinchlik konferensiyasini tashkil etishda faollik ko’rsatdi, shu bilan birga o’nlik va to’rtlik kengachlar a’zosi edi. uning fikricha germaniya hamma etkazilgan zararlar uchun reparatsiya to’lashi, saar va reynning chap qirg’og’i fransiyaga berilishi kerak edi. 1919 yildagi parlament saylovlarida radikal va radikal-sotsialistlar partiyasi parlamentdagi yarimidan ko’p urinlarini boy berishdi.192o yil prezident saylovlarida j. klemanso mag’lubiyatga uchradi va shu bilan siyosiy faoliyati yakun topdi. klemanso umrining oxirgi o’n yilini ijodga bag’ishladi . 1926 yilda uning demosfen haqida kitobi chop etildi. oradan bir yil o’tib ikki tomlik “tungi xayollar” (au soir de la pensee) nomli filosofik asari nashdan chiqdi. tinchlik konferensiyasida 27 davlat vakillari qatnashgan bo'lsada, amalda barcha asosiy masalalar «katta uchlik» deb atalgan (aqsh, buyuk britaniya va fransiya) davlat rahbarlari tomonidan hal etildi. ularning ichida fransiya bosh vaziri jorj klemanso o'zining jo'shqin nutqlari bilan ajralib turar va o'ta qiziqqonligi tufayli «yo'lbars» degan …

4 / 14

lishiga qarshi edi. buyuk britaniya germaniyaning dengiz va iqtisodiy qudratini sindirganligini o'zining katta yutug'i deb hisoblardi. germaniyaning sobiq mustamlakalarini o'z imperiyasi tarkibiga qo'shib olishga intilardi. ayni paytda fransiyaning germaniya hisobiga kuchayishini ham istamas edi. lloyd-jorj fransiya kuchayib ketishining hamda bolsheviklar solishi mumkin bo'lgan xavfning oldini olish maqsadida kuchli germaniyaning saqlanib qolishidan manfaatdor edi. bundan tashqari, buyuk britaniya aqshning jahon siyosatida tutgan o'rni, shuningdek harbiy- dengiz qudrati tobora oshib borayotganligidan tashvishda edi. biroq bu jarayonning oldini olishga qodir emas edi. chunki aqsh buyuk bntaniyani qarz beruvchi davlatdan qarzdor davlatga aylantirib qo'ygan edi. buning ustiga iqtisodi tobora kuchsizlanib, moliyasi va savdosi izdan chiqib bormoqda edi. fransiya katta uchlik ichida eng ko'p zarar ko'rgan davlat edi. chunki urush harakatlari uning hududlarida olib borilgan edi. ayni paytda u ham qarz beruvchi davlatdan qarzdor davlatga aylanib qoldi. bu ham yetmaganidek, sovet hukumati podsho rossiyasining chet davlatlardan olgan qarzini to'lashdan bosh tortganligi fransiya uchun qattiq zarba …

5 / 14

qarshi kurash masalasida yagona fikrda edi. 1919-yilning 28-iyunida versal saroyida yengilgan germaniya bilan g'olib antanta davlatlari o'rtasida shartnoma imzolandi. bu shartnoma tarixga versal tinchlik shartnomasi nomi bilan kirdi. versal shartnomasi germaniya va uning ittifoqchilarini urushning aybdorlari deb e'lon qildi. shartnomaga ko'ra, fransiya elzas va lotaringiyani o'ziga qaytarib oldi. germaniyaning saar viloyati 15 yil muddatga millatlar ittifoqi boshqaruviga berildi. 15 yildan so'ng bu viloyat taqdiri plebitsey (xalq muhokamasi)yordamida hal etiladigan bo'ldi. uning ko'mir havzasi shaxtalari fransiyaning mulki bo'lib qoldi. reyn daryosining chap sohilini 15 yil muddatga antanta okkupatsiya qildi. reyndan sharqqa qarab 5o km hudud to'la demilitarizatsiyalashtirildi (harbiylardan holi). germaniya polsha va chexoslovakiyaning mustaqilligini tan oldi. bir paytlar prussiya bosib olgan hududlar, sharqiy pomore polshaga berildi. buning natijasida polsha boltiq dengiziga chiqish imkoniga ega bo'ldi. eypen, malmedi va morelle okruglarida plebitsey o'tkazildi, natijada bu okruglar belgiyaga o'tdi. klaypeda esa litvaga o'tkazildi. shlezvigning shimoliy qismi daniyaga, sileziyaning bir qismi chexoslovakiyaga berildi. gdansk …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "versal-vashington tizimi"

urushdan keyingi dunyo tuzilmasi masalalarida yevropa mamlakatlari, rossiya va aqshning pozitsiyasi (versal-vashington davri 1919-1939) mavzu rejasi: 1.versal shartnomasi.(1919-192o yy) 2.vashington shartnomasi.(1921-1922 yy) 3.versal-vashington tizimini yemirilishi. 1918-1939 yillarda xalqaro munosabatlar birinchi jahon urushi 1918-yil 11noyabrda germaniyaning antantaga taslim bo'lishi bilan tugadi. ko'p asrlardan beri urush g'olibi bo'lgan davlat yoki davlatlar guruhi bilan yengilgan davlat yoki davlatlar o'rtasida shartnoma imzolangan. g'olib tomon yengilgan tomonga o'z xohish-istagini o'tkaza olgan, albatta. birinchi jahon urushi ham bundan mustasno bo'lmadi. g'olib antanta bilan mag'lub to'rtlar ittifoqi o'rtasida imzolanadigan tinchlik shartnomasining matnini tuzish uchun fransiya po...

This file contains 14 pages in PDF format (2.0 MB). To download "versal-vashington tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: versal-vashington tizimi PDF 14 pages Free download Telegram