amiro temur va temuriylar davri ma'naviyati

DOCX 14 pages 61.4 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 61.4 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

4-mavzu: amir temur va temuriylar davri ma'naviyati reja: 1. amir temur - buyuk davlat arbobi, yuksak ma'naviyat soxibi. 1. “temur tuzuklari”da ma'naviyat masalalari. 1. amir temur va temuriylar davridagi davlat boshqaruvida san'at, madaniyat, ma'rifat. tayanch iboralar: amir temur, temuriylar, mirzo ulug'bek, boburiylar, ma'naviyat, qadriyat, insonparvarlik (gumanizm), ma'rifatparvarlik, adolatparvarlik, fidoyilik, vatanparvarlik, jasurlik. 1. amir temur – buyuk davlat arbobi, yuksak ma'naviyat sohibi amir temur – buyuk shaxs, kuragi erga tegmagan sarkarda, yirik davlat arbobi, qonunshunos, talantli me'mor, notiq, ruhshunos, shu bilan birga el-yurtni, xalqini sevgan va uni mashhuri jahon qilgan inson. amir temur (1336-1405) zamonida yozilgan asarlarni qunt bilan o'qisak, o'rgansak, uning ko'p yaxshi xislatlari: to'g'rilik, muruvvatlilik, el-yurtga mehr-muhabbat va boshqalarni bilib olishimiz mumkin. amir temurda vatanni sevish, xalqini ulug'lash, faxrlanish va g'ururlanish singari oliy ma'naviy fazilatlar barq urib turgan. amir temurning “temur tuzuklari”, nizomiddin shomiy, sharafiddin ali yazdiylarning “zafarnoma”lari, ibn arabshohning “temur hayotida taqdir ajoyibotlari” va boshqa asarlarda keltirilgan sohibqironning …

2 / 14

irilgan qurultoyi haqidagi ma'lumoti diqqatga sazovordir. kengashda temur nutq so'zlagan. u o'z nutqida shunday degan: “fan va dinning mashhur kishilari o'z maslahatlari bilan podshohlarga yordam berib kelganlar. sizlar esa menga nisbatan bunday qilmayapsizlar. mening maqsadim mamlakatda adolat o'rnatish, tartib va tinchlikni mustahkamlash, fuqaroning turmushini yaxshilash, yurtimizda qurilishni kuchaytirish, davlatimizni rivojlantirishdir. bu olijanob ishda menga yordam berishlaringizni iltimos qilaman”[footnoteref:2]. amir temur ilm-fan, ma'naviyat ahliga e'tibor, mehribonlik ko'rsatib, ulardan jamiyat madaniy hayotida foydalanishga intilar ekan, tarixchi ibn arabshoh yozganidek, “temur olimlarga mehribon, sayyidu shariflarni o'ziga yaqin tutar edi. ulamo va fuzaloga to'la izzat-hurmat ko'rsatib, ularni har qanday odamdan tamom muqaddam ko'rardi. ularning har birini o'z martabasiga qo'yib, izzatu ikromini unga izhor qilardi”[footnoteref:3]. amir temur badiiy adabiyotga, xususan poeziyaga doimo qiziqqan va diqqat berib, undan bahramand ham bo'lgan[footnoteref:4]. alisher navoiy temur haqida bunday deb yozgan edi: “temur ko'ragon… agarchi nazm aytmoqqa iltifot qilmaydurlar, ammo nazm va nasrni andoq xub mahal va mavqeda o'qubdurlarkim, …

3 / 14

yning fikrini davom ettirib, mojor (vengr) tarixchisi herman vamberi shunday yozadi: “o'rta osiyoda asl turklik davri temurdan boshlanadi. chunki xorazmshohlar va saljuqiylar, garchi maishat tarzi jihatdan turk bo'lsalar-da, ular g'arbiy islom, eron madaniyatiga muxlis edilar, turk millatining rivoji uchun juda kam ish qilardilar. hozirgi erondagi – qojar (xojar) xonadoni ham shundaydir. temur o'z turklarining mo'g'ul-xitoy dunyosining ustidan g'alabasini mujassam etdi. u doimo va har jihatdan turklarga birinchilikni ta'minlashga jahd etdi. uning saroyi ajnabiy ulamolar va hunarmandlar bilan to'la bo'lsa-da, mamlakatning rasmiy tili har vaqt turkcha bo'ldi. temurning o'zi tiniq va ochiq turk shevasida yozar edi. bu erda zikr qilingan “tuzukot” fikrimizni isbot etadir”[footnoteref:7]. sohibqironning bunyokorlik sohasidagi tarixiy xizmatlari beqiyos. amir temurning bevosita rahnamoligida bunyod etilgan bibixonim jome' masjidi, go'ri amir, ahmad yassaviy, zangi ota maqbaralari, oqsaroy va shohizinda me'moriy mo'jizalari, bog'i chinor, bog'i dilkusho, bog'i behisht, bog'i baland singari o'nlab go'zal saroy bog'lar va shu kabi boshqa inshootlar shular jumlasiga …

4 / 14

ki yildan ortiqroq qurilgan bu saroy eron me'morlari tomonidan bino qilingan bo'lib, g'arbiy islom uslubida, ya'ni imorat peshtoqiga doira va quyosh alomatini tasvirlaganlar. temurning alomat belgisi uch xalqadan iborat bo'lib, shiori “rusti – rosti”, ya'ni “kuch – adolatda” ma'nosini bildiradi[footnoteref:9]. tarixiy manbalarning guvohlik berishicha, movarounnahrda mo'g'ullarning qariyb 140 yillik davrida, ya'ni 1220-1360 yillarda birorta ham ko'zga ko'rinarli qurilish yoki suv inshootlari vujudga kelmagan. amir temurning tashabbusi bilan 1365 yilda qarshi, 1370 yilda samarqand, 1380 yilda esa keshning atrofi esa mudofaa devorlari bilan o'ralgan[footnoteref:10]. bu tarixiy fakt sharafiddin ali yazdiyning asarida ham, kastiliyaning temur saroyidagi mashhur elchisi ryui gonsales de klavixoning kundalik daftarlarida ham yaqqol ifoda etilgan. klavixo samarqandda 1403-1406 yillarda bo'lgan. uning yozishicha, samarqand shahrida har yili ko'plab turli xil mol-tovarlar sotilgan. bu mollar xitoy hindiston, tatariston va boshqa mamlakatlardan hamda boy samarqand podsholigining o'zidan ham olib kelinar edi[footnoteref:11]. shundan so'ng klavixo bunday deb yozadi: “unda (samarqandda) barcha narsalarni tartib …

5 / 14

sharafiddin ali yazdiy. zafarnoma. – t., 1996, 288-bet.] [3: ma’naviyat yulduzlari. –t.: ma’naviyat, 1999, 148-bet.] [4: mo‘minov i.m. amir temurning o‘rta osiyo tarixida tutgan o‘rni va roli. – t.: fan, 1968, 15-bet.] [5: alisher navoiy. asarlar, 12-tom. – t., 1967, 169-bet.] [6: mo‘minov i.m. amir temurning o‘rta osiyo tarixida tutgan o‘rni va roli. – t.: fan, 1968, 15-bet.] [7: vamberi h. buxoro yoxud movarounnahr tarixi. – t., 1990. – b. 55-56.] [8: azamat ziyo. o‘zbek davlatchiligi tarixi. – t., 2000, 191-bet.] [9: vamberi h. buxoro yoxud movarounnahr tarixi. – t., 1990. – b. 52-53.] [10: ma’naviyat yulduzlari. – t.: ma’naviyat, 1999, 148-bet.] [11: mo‘minov i.m. amir temurning o‘rta osiyo tarixida tutgan o‘rni va roli. – t.: fan, 1968, 16-bet.] [12: mo‘minov i. amir temurning o‘rta osiyo tarixida tutgan o‘rni va roli. – t.: fan, 1968, 17-bet.] [13: pugachenkova g.a., rempel l.i.. istoriya iskusstv uzbekistana s drevneyshix vremen do seredini devyatnadsatogo …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amiro temur va temuriylar davri ma'naviyati"

4-mavzu: amir temur va temuriylar davri ma'naviyati reja: 1. amir temur - buyuk davlat arbobi, yuksak ma'naviyat soxibi. 1. “temur tuzuklari”da ma'naviyat masalalari. 1. amir temur va temuriylar davridagi davlat boshqaruvida san'at, madaniyat, ma'rifat. tayanch iboralar: amir temur, temuriylar, mirzo ulug'bek, boburiylar, ma'naviyat, qadriyat, insonparvarlik (gumanizm), ma'rifatparvarlik, adolatparvarlik, fidoyilik, vatanparvarlik, jasurlik. 1. amir temur – buyuk davlat arbobi, yuksak ma'naviyat sohibi amir temur – buyuk shaxs, kuragi erga tegmagan sarkarda, yirik davlat arbobi, qonunshunos, talantli me'mor, notiq, ruhshunos, shu bilan birga el-yurtni, xalqini sevgan va uni mashhuri jahon qilgan inson. amir temur (1336-1405) zamonida yozilgan asarlarni qunt bilan o'qisak, o'rgansak, uning ...

This file contains 14 pages in DOCX format (61.4 KB). To download "amiro temur va temuriylar davri ma'naviyati", click the Telegram button on the left.

Tags: amiro temur va temuriylar davri… DOCX 14 pages Free download Telegram