parklar

PDF 18 pages 1.2 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PDF

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

parklar - bu hududi 5 gektardan kam bo‘lmagan ommaviy foydalanadigan ko‘kalamzor hudud bo‘lib, park yo‘llari va xiyobonlari, maydonlari, suv qurilmalari, daraxtlar, gulzorlar, maysazorlar, obodonlashtirish elementlari yaxlit bir me’moriy- landshaft va rejaviy kompozitsiyada tashkil etilgan va insonlarning dam olishi va muayyan faoliyati uchun mo‘ljallangan maskandir. hududiy joylashuvi bo‘yicha parklar uch guruhga: a) shaharlar yoki tuman markazlari (qishloqlar) ichida joylashgan shahar yoki qishloq parklari; b) shahar tashqarisida joylashgan shaxar oldi parklari; v) shaharoldi, chetlaridan uzoqroqda joylashgan tashqi parklar. shaharoldi va tashqi parklarga lesoparklar (lugoparklar, gidroparklar), shahar tashqarisida joylashgan bog‘-parkchilik san’atining yodgorliklari-tarixiy parklar, quriqxonalar va milliy parklar hamda kurortlar va davolash muassasalarining parklari kiradi. shahar parklari qishloq (tuman) parklaridan o‘lchamlari va funksiyalari bilan farq qilib, odatda, shahar ko‘kalamlari va dam olish maskanlarining eng katta va yiriklari hisoblanadi. ular o‘zlarining asosiy funksional yo‘nalishiga qarab quyidagi guruhlarga bo‘linadi: 1. rekreatsion (dam olish) parklari. bu guruhga ko‘p funksiyali madaniyat va istirohat bog‘lari va maxsus funksiyali parklar …

2 / 18

jtimoiy axamiyati, moxiyati va mavqeiga qarab parklar respublika, viloyat, shahar, tuman va qishloq parklariga bo‘lish mumkin. parklar hududining katta - kichikligiga ko‘ra esa ularni a) kichik-hududi 6dan 20 gektargacha; b) o‘rta - 20dan 100gektargacha; v)katta 100dan 500gektargacha; g) 500gektardan katta bo‘lgan parklarga bo‘linadi. uslubiy bog‘lar - ushbu bog‘ga xuddi estetik qiymatga ega nafis san’at asari sifatida qarash lozim. bunda o‘simliklar istisno tariqasida dekorativ vazifani bajaradi. masalan: yapon bog‘i, avangard uslubidagi bog‘, rus bog‘i, pribaltika bog‘i, karel bog‘i, doira shaklidagi bog‘, ertaknamo bog‘ va xokazolar. zero, bu bog‘ning asosiy vazifasi – oromgoh joydir. turli sathli bog‘lar - ko‘pincha notekis yerlardan ajratiladi. tik nishabli joyda toshli bog‘, yotiq nishablikda esa alpinariy shaklida baland klumbalar tuzish mumkin. bolalar bog‘lar - bunday bog‘lar boshqalaridan, o‘yin maydonchasining mavjudligi bilan farqlanadi, bundan tashqari, baquvvat daraxtlar guruhi xam bo‘lishi kerak. oilaviy bog‘lar - oilaning barcha a’zolari dam oladigan bog‘, albatta ko‘p talablarga javob berishi kerak. ya’ni, bog‘ning …

3 / 18

– kuzalgan butalar va daraxtlar bo‘lib, ular ma’lum bir shaklni aks ettiradi. sekin o‘suvchi tis, samshit, padub, dub kabi o‘simliklar ko‘p yillar mobaynida g‘amxo‘rlikni talab etadi. kuzalgan butalarning tipik bog‘i o‘zining mahobatli ko‘rinishi bilan o‘ziga xoslik berib, simmetriyaga asoslanadi. tanasi egilgan daraxtlar va butalar bog‘ ichida yopiq joyni tashkil etadi. lipa, grab o‘simliklari ayniqsa alleyalarni loyihalashda qo‘llaniladi. ularni boshqacha yo‘sinda xam qo‘llash mumkin, ular shoxlari chirmashib, bog‘ chegarasini bildiruvchi “jonli” devorni hosil etib, yolg‘izlik hissini uyg‘otadi. gilamli bog‘lar va maysazorli ekinlar. gilamli bog‘lar va maysazorli ekinlar – simmetrik bog‘larning bir muhim turlaridir. bunday bog‘larda o‘simliklarning o‘sishi qat’iy nazoratda bo‘ladi. samshit butasi orqali “devor” o‘stirish mumkin. maysazorli ekinlar. bog‘ning ichki fazosini ranglangan shag‘al toshlar bilan to‘ldirib, yoki to‘shaluvchi o‘simliklar bilan to‘ldiriladi. gilamli bog‘lar va maysazorlar butun yil davomida o‘z tarovatini saqlab qoladi. “romantik bog‘” – xissiy tushuncha. bunda qishda asosan ninabargli daraxtlar va butalarning dekorativ shakli (qarag‘ay, archa, tut) e’tiborimizni tortadi. …

4 / 18

anit, bazal’t, porfir, peschanik kiradi. yo‘laklar asosan 1,2-1,5 metrdan kam bo‘lmasligi ya’ni, ikki kishi yonma – yon bemalol aylanib yurishiga mo‘ljallangan bo‘lishi kerak. ikkinchi darajali yoki unchalik muhim bo‘lmagan so‘qmoqchalar esa 0,5-1 metr qilinishi mumkin. yomg‘ir qor suvlari to‘planib qolishiga qarshi har qanday yo‘lak o‘q chizig‘idan ikki tarafga ozgina qiyalik bo‘lishi kerak. releflar mavjud joylarda yo‘lak o‘rniga zina yoki panduslardan foydalaniladi [26]. yana ko‘p tarqalgan materiallardan biri betonli plitkalar. hozirda ularning rang, shakl, o‘lchami juda katta assortimentlarda chiqarilmoqda. bog‘ xiyobon o‘rtasidagi yo‘laklar, so‘qmoqlar faqatgina funksional vazifani bajaribgina qolmay, balki badiiy-estetik yechim xisoblanadi. yo‘laklar formasi va ko‘rinishi bog‘ning umumiy uslubiga mos kelmog‘i lozim. masalan, plitkalar bilan yotqizilgan to‘g‘ri yo‘lak romantik atirgullar klumbasi bilan hech ham to‘g‘ri kelmaydi. yo‘lak va maydonlar bog‘da qulaylik tug‘diradi. demak ular qulay, mustahkam va betashvish bo‘lishi lozim. to‘shama – dizaynning eng muhim elementlaridan biridir. u rangi, uslubi, ashyosi jihatidan bog‘-uyning me’morchiligiga hamohang bo‘lishi kerak. bulvarlar, skverlar bulvarlar …

5 / 18

maydonchalar, butalar, guldonlar va gazonlar kiradi. ikkinchi jahon urushidan so‘ng bulvarlar ancha rivojlandi va shahar maydonini piyoda yo‘llar va transport qatnov zonalariga bo‘lib berdi. bulvarlar uzun va kalta bo‘lib, ba’zan bir necha kilometrlab cho‘zilishi va o‘z ichiga bog‘lar, skverlar, piyoda yo‘llarni olishi mumkin. shuning uchun xam bulvarlar kompozitsiyasini tuzish anchayin mushkul ish hisoblanadi. odatda ularni shahar qurilishidan 150...250 m intensiv harakatli ko‘chalarda esa 400...500 m qilib joylashtiriladi. bulvarlar yo‘lning ikki tomonidan yoki yo‘lning o‘rtasida bo‘lishi mumkin. uning minimal qalinligi 18 m qilib belgilangan.bunday o‘lchamda uzunusiga 4...7 mli alleya, qisqa dam olish uchun o‘tirg‘ichlar, yoritgichlar, voish va axlat qutisi joylashtiriladi. qolgan qismini butalar bilan to‘ldiriladi. o‘tqaziladigan baland daraxtlar o‘rtacha 1 ga ga 350...400 dona daraxt va 3...4 mingta buta to‘g‘ri keladi. bulvarlar ichki muhitni shovqin chang va ifloslanishdan saqlashi lozim. katta bulvarlarga velo yo‘laklar, piyoda yo‘lli alleyalar joylashtirish tavsiya etiladi. xiyobonlar (skver). xiyobon va parklarning shakllanishida o‘simliklarning o‘lchami katta ahamiyat kasb …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parklar"

parklar - bu hududi 5 gektardan kam bo‘lmagan ommaviy foydalanadigan ko‘kalamzor hudud bo‘lib, park yo‘llari va xiyobonlari, maydonlari, suv qurilmalari, daraxtlar, gulzorlar, maysazorlar, obodonlashtirish elementlari yaxlit bir me’moriy- landshaft va rejaviy kompozitsiyada tashkil etilgan va insonlarning dam olishi va muayyan faoliyati uchun mo‘ljallangan maskandir. hududiy joylashuvi bo‘yicha parklar uch guruhga: a) shaharlar yoki tuman markazlari (qishloqlar) ichida joylashgan shahar yoki qishloq parklari; b) shahar tashqarisida joylashgan shaxar oldi parklari; v) shaharoldi, chetlaridan uzoqroqda joylashgan tashqi parklar. shaharoldi va tashqi parklarga lesoparklar (lugoparklar, gidroparklar), shahar tashqarisida joylashgan bog‘-parkchilik san’atining yodgorliklari-tarixiy parklar, qur...

This file contains 18 pages in PDF format (1.2 MB). To download "parklar", click the Telegram button on the left.

Tags: parklar PDF 18 pages Free download Telegram