hayotiy strategiyalar va ontogenetik taktika

PPT 11 pages 46.4 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.4 KB

File type PPT

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

2-ma’ruza: o‘simliklarda hayotiy strategiyalar haqida tushuncha, uning tiplari 2-ma’ruza: o‘simliklarda hayotiy strategiyalar haqida tushuncha, uning tiplari reja 1. hayotiy strategiyalar haqida tushuncha 2. hayotiy strategiyalar bo’yicha qarashlar 3. hayotiy strategiyalarning tasniflanishi hayotiy strategiyalar haqida tushuncha har bir tur o’zining yashash muxiti va unga bo’lgan moslanishlari bilan o’zining butun hayoti (ontogenezi) davomida muayyan ontogenetik taktika va hayotiy strategiyalardan foydalanadi. ontogenetik taktika bu tirik organizmlarning muddatli noqulay tashqi muxit omillariga nisbatan o’z vaqtida moslanishlarni namoyon qilish xususiyati hisoblanadi. ontogenetik taktika o’simliklarda ham, hayvonlarda ham kuzatiladi. masalan, qurg’oqchil (kserofit) mintaqalarda o’sadigan ayrim o’simliklar, harorat haddan ziyod ko’tarilib ketganda,o’z barglarini vaqtincha to’kib yuboradilar. shunday qilib, transpiratsiya jarayonini o’ta kamaytirgan xolda, o’zining hayotini saqlab qoladi va yashovchanligini namoyon qiladi. hayvonlarda ham bunday xususiyat mavjud. masalan, harorat o’ta isib ketganda ayrim sovuqqonli hayvonlar qisqa muddatli anabiyoz xolatini namoyon qiladi, yani qisqa muddatli karaxtlik xolatiga o’tadi. ular ham bu moslanishi bilan ekstremal noqulay sharoitda o’zini hayotini saqlab …

2 / 11

iyalar bo’yicha qarashlar o’simliklar jamoalaridagi o’simliklarning ekologik strategiyalari uzoq davrlardan beri tadqiqotchilarni qiziqtirib kelgan. bu boradagi ilmiy izlanishlar va ma’lumotlar asosan xx asr boshlarida qo’lga kiritilgan. ular o’simliklarning o’zlari yashab turgan muxit omillariga nisbatan moslanishlar reaksiyasiga qarab ularning xilma-xil tasniflashgan. hayotiy strategiyalar bo’yicha tasniflashni amalga oshirgan olimlar qatoriga varming, ramenskiy, raunkiyer, graym, pianka, uittekker, odum, shalit, alyoxin, sukachev, drude, zozulin kabi olimlarning ilmiy izlanishlarini kiritish mumkin. barcha tasniflarni ikki xil qarash nuqtai-nazaridan o’rganiladi: 1. ekologo-senotik qarashlar 2. ekologo-morfologik qarashlar p- va k-strateglar o’simliklar olami vakillarini ingliz olimi dj. macliod ham o’ziga hos ekologik strategiyalarga ajratgan. u hayvonlar singari o’simliklar jamoalarini ham p- va k-strateglarga bo’la turib, ularni muxit sharoitlariga nisbatan moslanishlarini hisobga olgan holda ikkita ekologo-senotik strategiyalarga ajratgan va ularni “kapitalistlar” va “proletarlar” deb nomlagan. “kapitalist” o’simliklar o’zlarining asosiy energiyalarini ular takibidagi katta yoshdagi tuplar uchun sarflaydi va ular qishlash uchun o’z kapitali, yani fitomassaning ko’p yillik to’qimalari bo’lgan - …

3 / 11

nixoyatda yuqori bo’ladi. ularga uy sichqoni, suvarak, uy pashshasi kabilar kiradi. r-strateglarning ontogenezi juda qisqa bo’ladi va noqulay shart-sharoitlargacha o’zidan ko’plab nasl qoldirib ulguradi k-tanlanish – bu katta yoshdagi organizmlarni saqlab qolishga qaratilgan evolyutsiya yo’nalishi hisoblanadi. bunday tanlanishga ega bo’lganorganizmlarga k-strateglar deb nom berilgan. k-strateglarlarga asosan yirik o’txo’r va yirtqich hayvonlar kiradi. k-strateglar asosan aniq tashqi muxit sharoitlarida hayot kechiradilar. ular miqdoriy jihatdan barqaror ko’rsatgichga ega. yirik individlar o’rtasida kuchli raqobat ketadi va buning uchun organizmlar butun resurslarning asosiy qismini safarbar qiladilar ramenskiy o’simliklarning hayotiy strategiyalarini uchta tipga ajratgan. violentlar – juda raqobatbardosh o’simliklar hisoblanib, o’zlarining kuchli taraqqiy etishi, katta maydonlarni egallashi va yashash muxitidagi barcha imkoniyatlardan keng foydalanishi bilan farqlanadi. violentlarga turli zonalarda o’sadigan ko’plab o’simliklarni misol qilib olishimiz mumkin. masalan, qamish, ajriq, g’umay, ko’ztikan, do’lana, archa kabilar shular jumlasidandir. violentlaring raqobatbardoshligi suv, yorug’lik, oziq moddalari yetarli bo’lgan muxitda shaklllanadi, aks xolda ularning rivojlanishi susayadi. shuning uchun ularning faktik …

4 / 11

yuqori kislotalilik va shorlanishga moslasish jarayonida shakllangan. shunga mos ravishda trofopatiyentlar, kseropatiyentlar, ssiopatiyentlar, psixropatiyentlar, asidopatiyentlar, galopatiyentlar kabilar bo’linadi. eksplerentlar eksplerentlar – juda past darajadagi raqobatbardoshlikka ega bo’lib, ular yangi fitosenozlarda juda kuchli taraqqiy etadi, vaqt o’tishi bilan o’rnini boshqa raqobatbardosh turlarga bo’shatib beradi. ularning o’simliklar qoplamidagi o’rni beqiyos. ular pioner turlar bo’lib, fluktuasiyalar natijasida yoq bo’lib ketgan o’simliklar jamoasining tezda tiklanishiga yordam beradi. eksplerent turlarga tol, terak, jiyda kabi o’simlikarni na’muna sifatida ko’rsatishimiz mumkin nazorat savollari ontogenetik taktika nima? 2. hayotiy strategiyalar deb nimaga aytiladi? 3. hayotiy strategiyaning fanda qanday sinonimlari qo’llaniladi? 4. hayotiy strategiyalar bo’yicha qaysi olimlar ilmiy tadqiqotlar olib borishgan? 5. hayotiy strategiyalar bo’yicha qanday qarashlar mavjud? 6. macliod tasnifi qanday ta’riflanadi? 7. k-tanlanish qanday tanlanish? 8. k-strateglar deb qanday organizmlarga aytiladi? 9. r-tanlanishga ega organizmlar qanday nomlanadi? 10. ramenskiyning tasnifi qanday?

5 / 11

hayotiy strategiyalar va ontogenetik taktika - Page 5

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayotiy strategiyalar va ontogenetik taktika"

2-ma’ruza: o‘simliklarda hayotiy strategiyalar haqida tushuncha, uning tiplari 2-ma’ruza: o‘simliklarda hayotiy strategiyalar haqida tushuncha, uning tiplari reja 1. hayotiy strategiyalar haqida tushuncha 2. hayotiy strategiyalar bo’yicha qarashlar 3. hayotiy strategiyalarning tasniflanishi hayotiy strategiyalar haqida tushuncha har bir tur o’zining yashash muxiti va unga bo’lgan moslanishlari bilan o’zining butun hayoti (ontogenezi) davomida muayyan ontogenetik taktika va hayotiy strategiyalardan foydalanadi. ontogenetik taktika bu tirik organizmlarning muddatli noqulay tashqi muxit omillariga nisbatan o’z vaqtida moslanishlarni namoyon qilish xususiyati hisoblanadi. ontogenetik taktika o’simliklarda ham, hayvonlarda ham kuzatiladi. masalan, qurg’oqchil (kserofit) mintaqalarda o’sadigan a...

This file contains 11 pages in PPT format (46.4 KB). To download "hayotiy strategiyalar va ontogenetik taktika", click the Telegram button on the left.

Tags: hayotiy strategiyalar va ontoge… PPT 11 pages Free download Telegram