ahloqiy tafakkur tarakkiyoti

PPT 14 pages 436.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 436.5 KB

File type PPT

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

powerpoint presentation o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi namangan muhandislik-texnologiya instituti est fakulteti ijtimoiy fanlar kafedrasi katta o'qituvchisi h.qipchoqov mavzu: axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari. reja 1.qadimgi davr axloqiy tafakkuri; 2.o'rta asrlar, uyg'onish davri axloqiy ta'limotlari taraqqiyoti 3.yangi davr (17-18-asrlar) axloqiy ta'limotlari. 4.hozirgi davr (19-20- asrlar) axloqiy fikr taraqqiyoti. ilk axloqiy qarashlar qadimgi sharq – shumer, bobil, misrda shakllana boshlagan. misol uchun: mix xatlar bilan giltaxtalarda yozib qoldirilgan matallar, maqollar shaklidagi yodgorliklar shumerliklar: ma'budalariga atab qo'shiqlar madh etilgan va ular keyinchalik alqov-gimnlarga aylangan. bu qo'shiqlar ezgulikka yo'naltiruvchi axloqiy norma , qoidalar vazifasini o'tgan. qadimgi misr va bobilda axloqqa doir “qarashlar epos, xalq dostonlari, pandnomalarda bayon etilganki, ularning ayrimlari bizgacha etib kelgan.(“pxotatep o'gitlari”) , “xo'jayinning o'z quli bilan hayotning mazmuni haqida suhbati”, “gilgamish” eposi,” arfisi qo'shig'i” kabi bitiklarda “baxt”, “burch”, “adoloat”, “hayotning mazmuni” kabi axloqiy mezoniy tushunchalar tavsiflanadiki, axloqiy me'yorlar xususida fikr yuritiladi. “avesto” da o'z ifodasini topgan. ezgulik …

2 / 14

ayot azob-uqubatlardan iborat. 2.bu azob-uqubatlarning sabablari bor. 3.bu sabablarni anglab olish va xalos bo'lish mumkin. 4.azob-uqubatlardan xalos bo'lish, ularni bartaraf etish yo'llari bor va ularni bilib olish mumkin. vedalar ta'limotida axloqiy me'yor va tamoyillarga qat'iy rioya qilishni taakidlaydi. bular: har bir kishi yomonlik qilishdan, yolg'on gapirishdan, o'g'rilik qilishdan, his-tuyg'ularga ortiqcha berilishdan, saqlanish, mast qiluvchi ichkiliklardan o'zini tiyish, turmush o'rtog'iga xiyonat qilmaslik, zebu ziynatga berilmaslik. xitoy axloqshunosligi xitoydagi axloqiy tafakkur daochilik va konfutsiylik ta'limotlari negizida shakllanadi. daochilikning asoschisi lao-tszi (miloddan avval. vi-v asrlar) bo'lib, uning falsafiy-axloqiy qarashlari “dao de tszin” nomli asarida bayon etilgan. konfutsiylik axloqiy-siyosiy ta'minot bo'lib, uning asoschisi kun-tszi (konfutsiy) – (miloddan avval. 551-479) dir. uning axloqiy qarashlari “suhbatlar va mulohazalar” (“lun yuy) kitobida aforizm, hikmatlar shaklida bayon etilgan. uning fikricha inson taqdirini “osmon” qonuni belgilaydi, odamlarning tabaqaga bo'linishi, qismatini o'zgartirib bo'lmaydi. shu bois: kichik kattaga, xizmatchi xo'jayinga bo'ysinmog'i, itoat qilmog'i kerak. uning uqdirishicha, “jen”, “li” deb ataladigan samoviy …

3 / 14

iy qarashlari asosida aql insonning ma'naviyati, axloqning negizini tashkil etadi va uning takomili bilan kishi baxtga erishishi mumkin, degan g'oya yotadi. uningcha donolik (aqllilik) axloqiy fazilatlarni, xususan, yaxshi fikrlash, yaxshi xulq-atvorni hosil qiladi. suqrot (eram.aaval. 469-399) axloqining negizining donishmandlik tashkil etadi va u o'zgarmas va mutlaq tabiatiga egadir. donishmandlik esa o'z-o'zini anglashdan boshlanadi. uning “kuch bilimda, o'z-o'zini bil” kabi fikrlari hozirgacha ham “li” fikrlari o'z ahamiyatini yo'qotmagan. “li” tushunchasi tartib, bo'yisunishi zarur bo'lgan qoida aflotunning axloqiy qarashlarining falsafiy asosi g'oyalari va jon (ruh) to'g'risidagi ta'limot tashkil etadi. uning fikricha, bu olamdagi barcha narsa hodisalar, g'oyalar dunyosining soyasidir. demak, axloq ilohiy asosga ega. aflotun davlatni boshqarish, siyosatni amalga oshirishda axloqning tutgan rolini o'zining ana shu qarashlaridan kelib chiqgan holda tushuntiradi. uning bu haqidagi qarashlari “davlat”, “siyosat” kabi asarlarida bayon etilgan . arastu (eramizdan avvalgi 384-322) birinchilardan bo'lib, axloqshunoslikni mustaqil fan sifatida falsafadan ajratib, uning predmeti, vazifalarini belgilab bergan mutafakkirdir. bu mazkur …

4 / 14

r qanday bilimlar insonning axloqiy kamolotga xizmat qilish kerakligini u “burch” “nomus”, “yaxshilik va yomonlik”, “adolat”, “vijdon” mezonli tushunchalarni ana shu nuqtai nazardan turib talqin qiladi. uning ana shu axloqiy qarashlari “hindiston”, “javohirot” asarlarida o'z aksini topgan. abu ali ibn sino (980-1037) axloqiy qarashlari “salomon va ibsol haqida qissa”, “zafarnoma”, “risolat at-tayyor”, “aksam al umum al aqlini” asarlarida bayon etilgan. ibn sino axloqiy fazilatlarni ptuelich.. emas, balki tarbiya mahsuli deb hisoblaydi. uningcha, kamlotga intilish yaxshilikdir. savol javob tarzida yozilgan “zafarnoma” nomli pandnomasida yaxshilik quyidagicha tavsiflanadi. “yaxshilarning yaxshiligi nimada? dedi: - xoksorlik, beminnat saxovat hamda mukofot ta'ma qilinmagan xizmatida” ibn rushd (1126-1198) tomonidan rivojlantiriladi. uning axloqshunoslikka oid qarashlari “tahofut ut-tahofut” asarida bayon etilgan bo'lib, bunda u ixtiyor erkinligi masalasi ustida fikr yuritiladi. uningcha, inson xulq-atvori bilan bog'liq xatti-harakatlar azaldan belgilab qo'yilmaydi, u ixtiyor erkinligiga egadir. bunday erkinlikni inkor etish yaratuvchining mohiyatiga ziddir, zotan insonning axloqqa zid xatti-harakatlarini taqdiri azal bitiklari deb …

5 / 14

ush dar dam: zikr vaqtida har bir chiqayotgan nafas hushyorlik bilan chiqmog'i, g'aflatga tushmaslik lozim, har nafas olib chiqarish paytida allohni zikr qilish darkor. 2. nazar bar qadam: solik tariqat a'zosi qaerda bo'lmasin har bir qadamiga nazar solishi, ogoh bo'lib yurmog'i lozim. 3. safar dar vatan: solikning yomon odatdan xushxulqlikka yo'nalishi. 4. xilvat dar anjuman: zohiran xalq bilan, botinan haq bilan bo'lish zarurligi. bahouddin naqshband (1318-13890 tasavvufni ma'naviy-axloqiy ta'limot darajasiga ko'targan mutasavvuf. u asos solgan naqshbandiya tariqati markazi osiyo xalqlarining ma'naviy hayotidan chuqur o'rin egallaydiki, bugungi kunda ma'naviyatimizni shakllantirishda, milliy mafkuramizni kishilar qalbiga singdirishda ham katta ahamiyatga egadir. naqshbandiya tariqati a.g'ijduvoniy ta'limotining takomili bo'lib, uning asosida “dil ba yoru dast ba kor” najmiddin kubro (1154-1226)ning axloqiy qarashlari “sharxussunna val-misolihu”, “usuli asari”, “favoinhul-jamol” nomli asarlarida bayon etilgan. kubriviya tariqatining mohiyati quyidagi o'nta axloqiy qoidalarda mujassamlashgan: tangriga o'z hohishi bilan yuzlashish; zuhd fi dunyo-har qanday lazzatdan o'zni tiyish; tavakkul-ollohga e'tiqod va bu …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ahloqiy tafakkur tarakkiyoti"

powerpoint presentation o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi namangan muhandislik-texnologiya instituti est fakulteti ijtimoiy fanlar kafedrasi katta o'qituvchisi h.qipchoqov mavzu: axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari. reja 1.qadimgi davr axloqiy tafakkuri; 2.o'rta asrlar, uyg'onish davri axloqiy ta'limotlari taraqqiyoti 3.yangi davr (17-18-asrlar) axloqiy ta'limotlari. 4.hozirgi davr (19-20- asrlar) axloqiy fikr taraqqiyoti. ilk axloqiy qarashlar qadimgi sharq – shumer, bobil, misrda shakllana boshlagan. misol uchun: mix xatlar bilan giltaxtalarda yozib qoldirilgan matallar, maqollar shaklidagi yodgorliklar shumerliklar: ma'budalariga atab qo'shiqlar madh etilgan va ular keyinchalik alqov-gimnlarga aylangan. bu qo'shiqlar ezgulikka yo'naltiruvchi ...

This file contains 14 pages in PPT format (436.5 KB). To download "ahloqiy tafakkur tarakkiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: ahloqiy tafakkur tarakkiyoti PPT 14 pages Free download Telegram