fransiyaning mag‘ribdagi mustamlakachilik siyosati

DOCX 20 стр. 398,1 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 398,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

mavzu: tunis, jazoir va marokashda fransiyaning mustamlakachilik siyosati. reja: 1.tunisda fransuzlar protektaratining o’rnatilishi 2. fransuzlarning jazoirga bosqini. ozodlik urushi. abd-al-qodir davlati. frantsiyaning jazoirdagi mustamlakachilik siyosati 3.marokash ustidan fransuz protektaratining o’rnatilishi 4.xulosa tunisda fransuzlar protektaratining o’rnatilishi xv asr oxiri – xvi asr boshlarida tunis chuqur inqiroz davriga kirdi. xiii asrdan beri mag‘ribning o‘rta va sharqiy qismini birlashtirgan hafsidlar davlati tanazzulga tushdi. 1488 yili sulton usmon vafot etgandan so‘ng olti yilda to‘rtta hukmdor almashdi. yangi sulton abu abdulloh muhammad v ning badaviy qabilalarni bo‘ysundirish uchun qilgan harakati hafsidlarning mag‘lubiyati bilan tugadi. xv asr oxiri – xvi asr boshlaridagi shiddatli voqealar sababli tunisda siyosiy tarqoqlik boshlandi va mamlakat o‘rta yer dengizining o‘sha paytdagi kuchli davlatlari – ispaniya va usmoniylar imperiyasining siyosiy manfaatlari to‘qnashgan joyga aylandi. bu ikki davlat o‘rtasidagi kurash xvi asr 30-yillarida keskin tus oldi. usmoniylardan yordam olgan jazoir korsarlari xayriddin barbarossa boshchiligida tunisga bostirib kirdilar. tunis sultoni mulay hasan janubga qochib, …

2 / 20

ga olib keldi. biroq afrikaning boshqa joylarida bo‘lgani kabi tunisda ham portaning hokimiyati rasmiy xarakterga ega edi xalos. amalda mamlakatni deylar va yanicharlar boshqarayotgan edi.xvii asrdan tunisda mahalliy beylarning roli kuchaya boshladi. hokimiyat bey murod korso (1612 –1631) va uning vorislari murodiylar qo‘liga o‘tdi.biroq xviii asr boshlarida turk sipohiylarining sardorlari kuchayadi. 1702 yili harbiy fitna oqibatida murodiylar hokimiyati ag‘dariladi va sipohiylar sardori ibrohim ash sharif yangi hokimiyatni tashkil qiladi. u 1704 yili deylik unvonini ham oladi. 1705 yili jazoir va tripoli bilan bo‘lgan urushda ibrohim mag‘lubiyatga uchradi ammo bu hol tunisliklarni musaqillik uchun intilishdan qaytara olmadi. jazorliklarga qarshi zarbani muvaffaqiyatli uyushtirgan sipohiylarning yangi sardori husayn ibn ali tunisda yangi monarxiyaga va husayniylar sulolasiga asos soldi. bu sulola vakillari tunisni 1957 yilgacha boshqardilar. tunisni uzoq yillar boshqargan xusayniylar sulolasi vakillari orasida xamuda posho (1782-1814) alohida o‘ringa ega bo‘lib, tarixchilar uni sulolaniig eng mashhur vakili deb hisoblashadilar. u otasi singari yevropalik raqobatchilar …

3 / 20

rning o‘rta yer dengizi havzasida tunis manfaatlarini himoya qilishi juda og‘ir bo‘lib qoldi. 1812-1814 yillardagi ingliz-amerika urushi yillarida tunisliklar aqsh flotining o‘rta yer dengizida yo‘qligidan foydalanib, aqsh bilan tunis o‘rtasidagi kelishuvga qaramasdan, angliyaga xayrihoxlik bildirdi va mahmud bey «ittifoqchilik shartlarini buzganlik uchun» aqshga anchagina tovon to‘lashga majbur bo‘ldi. 1816 yili lord eksmaus boshchiligidagi ingliz-golland eskadrasi jazoirni bombardimon qilganidan so‘ng tunisga keldi. mamlakatning asosiy portlari yo‘q qilinishidan qo‘rqqan bey korsarlikni, xristianlarni qul qilishni taqiqlash va asirlar uchun pul olish amallarini tugatishga va’da berdi. 1819 yili fransuz kemalarining ham yuqoridagi talablar bilan tunis portlariga kirib kelishi mamlakatda qullikning rasman bekor qilinishiga olib keldi. 1821 yili jazoir bilan tuzilgan tinchlik sulhi ham tunisning xalqaro mavqeini mustahkamlamadi. 1827 yili navarin jangida rus-ingliz-fransuz eskadrasi tomonidan turk-misr harbiy kuchlari tarkibiga kiruvchi tunis harbiy-dengiz flotining tor-mor qilinishi mamlakat mustaqilligi uchun dastlabki real xavf edi keyin moliyaviy qiyin ahvolda qolgan tunis beyi 1830 yili fransuzlar bilan birinchi tengsiz …

4 / 20

qirg‘oq himoyasi mustahkamlandi.1838 yili ahmed bey poytaxtda harbiy-muxandislik bilim yurtini ochdi va fransiyadan instruktorlar taklif qildi. muhammad alining loyihalarini takrorlab, davlatga qarashli fabrika va zavodlar ochildi. uning davrida tunisga yevropaliklar ta’siri har qachongidan ham katta bo‘ldi. saroyda yevropa tillarini o‘rganish rag‘batlantirildi, yevropacha madaniyat tunislik mamluklar, saroy a’yonlari turmushi va ahloqiga jadal kirib bordi. bundan tashqari ahmed bey diniy bag‘rikenglik namunasini ham ko‘rsatib, xristian missionerlar faoliyatiga hamda yevropaliklarning tunisda yashab qolishiga ijozat berdi. ahmed bey tomonidan rejalashtirilgan mamlakatni modernizatsiyalash tadbirlarini davlat byudjeta ko‘tara olmadi. natijada 1853 yilga kelib ahmed bey hukumati bankrotlik yoqasiga kelib qoldi va bir qator loyihalardan voz kechishga majbur bo‘ldi. ko‘plab zavod va fabrikalar yopilib, qolganlari qarz olishga majbur bo‘ldi va bu bilan tunnsning moliyaviy qaramligini boshlab berdilar.1861 yilgi konstitutsiya. xayriddin posho islohotlari. ahmed beyning vorislari muhammad (1855-1859) va muhammad as-sodiq (1859-1882) islohotlarning yo‘nalishini o‘zgartirishga qaror qildilar. asosiy e’tibor endi armiyani mustahkamlashga emas, davlat boshqaruvini yaxshilash va iqtisodni …

5 / 20

amidagi birinchi konstitutsiyaviy monarxga aylandi. konstitutsiyaga muvofiq tunisning taniqli kishilari orasidan saylangan maslahat organi - oliy kengash (majlis alya) ta’sis etildi. konstitutsiya tunisning hukmron doiralari huquqlarini cheklamagan bo‘lsa-da, vaqt o‘tishi bilan u o‘qimishli tunisliklar uchun mamlakat siyosiy taraqqiyoti va mustaqilligi an’analarining timsoliga aylandi. tunisning moliyaviy halokati. xayriddin posho islohotlari doirasida tunisning taraqqiyoti uchun juda zarur xo‘jalik infrastrukturasini yaratish - temir yo‘llar va portlar qurish, suv va telegraf liniyalarini o‘tkazish ko‘zda tutilgan edi. ammo rejani amalga oshirish uchun bu safar ham byudjetda pul yetmasdi. bey hukumati tunis uchun o‘ta noqulay shartlar bilan qarz olib, katta moliyaviy tavakkalchilikka qo‘l urdi. qarz shiddat bilan o‘sib bordi: 1860 yil 11,9 mln frank bo‘lsa, 1862 yili 28 mln frankka yetdi. yevropaliklar esa qarzga botgan bey hukumatidan o‘zlari uchun huquqiy va moliyaviy imtiyozlar olib bordi. 1869 yili tunis hukumatining daromad va sarf xarajati ustidan nazorat o‘rnatish uchun xalqaro moliya komissiyasi tuzildi. komissiya bey muhammad as-sodiqqa yiliga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fransiyaning mag‘ribdagi mustamlakachilik siyosati"

mavzu: tunis, jazoir va marokashda fransiyaning mustamlakachilik siyosati. reja: 1.tunisda fransuzlar protektaratining o’rnatilishi 2. fransuzlarning jazoirga bosqini. ozodlik urushi. abd-al-qodir davlati. frantsiyaning jazoirdagi mustamlakachilik siyosati 3.marokash ustidan fransuz protektaratining o’rnatilishi 4.xulosa tunisda fransuzlar protektaratining o’rnatilishi xv asr oxiri – xvi asr boshlarida tunis chuqur inqiroz davriga kirdi. xiii asrdan beri mag‘ribning o‘rta va sharqiy qismini birlashtirgan hafsidlar davlati tanazzulga tushdi. 1488 yili sulton usmon vafot etgandan so‘ng olti yilda to‘rtta hukmdor almashdi. yangi sulton abu abdulloh muhammad v ning badaviy qabilalarni bo‘ysundirish uchun qilgan harakati hafsidlarning mag‘lubiyati bilan tugadi. xv asr oxiri – xvi asr boshlarida...

Этот файл содержит 20 стр. в формате DOCX (398,1 КБ). Чтобы скачать "fransiyaning mag‘ribdagi mustamlakachilik siyosati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fransiyaning mag‘ribdagi mustam… DOCX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram