muqaddas diniy kitoblar "avesto"

DOCX 23 pages 165.1 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 165.1 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch innovatsion university nodavlat ta’lim muassasasi ijtimoiy – gumanitar fanlar va tillar kafedrasi “tarbiya” fanidan mustaqil ishi topshirdi: karimova z. qabul qildi: eshmuratov o. urganch-2023 mavzu: muqaddas diniy kitoblar “avesto” , “qur’on”da odob ahloq va tarbiya masalalari. reja: 1. muqaddas diniy kitoblar 2. “ avesto ” odob ahloq va tarbiya masalalari. 3. qur’on”da odob ahloq va tarbiya masalalari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar ilova 1. muqaddas diniy kitoblar o’rta osiyoning qadimgi tarixini o’rganishda “avesto” ning o’rni beqiyosdir. unda diniy e’tiqod va xalqlarning o’zaro aloqalari bilan bir qatorda ularning hayoti, turmushi, urf-odatlari, marosimlari aks ettirilgan. shuningdek bu buyuk asarda tarix, falsafa, dinshunosli, manbashunoslik, geografiya, etnografiya va umuman, ijtimoiy-siyosiy hayotnig barcha jabhalariga oid eng qadimgi ma’lumotlar to’plangan. “avesto” da bayon etilgan asosiy g’oyalar, diniy e’tiqodning ilk sodda bilimlari zardusht nomi bilan bog’langan. olimlar zardushtiylik dini ta’limotini quyidagi uchta tarixiy qism (davr) ga bo’lib o’rganadilar, birinchisi, eng …

2 / 23

b, otasini porushasp, onasini dugdova deb atashgan. uning nomi “oltin tuchli”, “oltin tuya yetaklagan odam” ma’nosini beradi.zaratushtraning otasi kohinlar tabaqasiga mansub bo’lib, u tug’ilgan mamlakat bizga noma’lum. bularning barchasi zaratushtra hayoti tarixi, uning tug’ilgan joyi va sanasi, zardushtiylikning vatani hamda dastlabki yoyilgan hududlari haqida to’la ma’lumot bera olmaydi. ammo, avestoning maxsus boblari zaratushtrani tarixiy shaxs sifatida yoritadi. sharqshunoslar orasida “avesto” ning yaratilishi haqida turli fikrlar mavjud: ularninig ayrimlari yodgorlik tarkibidagi eng ko’hna madhiyalar, miflar va mifologik borazlarga suyanib, uning dastlabki qismlari eramizdan oldingi ix asrlarda yaratilgan, degan hulosaga kelishgan. ular ba’zi matn va madhiyalaryakkahudolik e’tiqodi paydo bo’la boshlagan ilk paytlarda kohinlar tomonidan yaratilib, keyinchalik “avesto”ni tuzganlar ulardan ham foydalangan, deb uqtirishadi. bir guruh avestoshunoslar kitobninig yozila boshlashini bevosita zardushtning sablon tog’ida kechgan hayoti bilan bog’laydilar va bunda hotlar asosan payg’ambar she’rlaridan tashkil topganiga suyanadilar. harxolda “avesto”da ajdodlarimizning eng qadimiy she’rlari, musiqa, badiiy tafakkur mevalari, diniy aqidalariyu ilmiy dunyoqarashlari mujassamlangani aniq …

3 / 23

azifasini topshiradi. u bir qancha zardushtiy ulamolar bilan hamkorliada obidani asl holiga keltiradi. keyingi tadqiqotlardan aniqlanishicha, xirbadan yuborgan yetti mu’bad seiston, balx, marv hamda eron vij (xorazm)ni kezib chiqadilar.ular turonzaminda “avesto”ni yoddan biladigan baxshilarni qidirib topadilar. natijada “gohlar” hamda “vendidod”ning eng mukammal nusg’alarini xorazmlik uchta mu’bad og’zidan yozib olishadi. sarchashmalarning guvohlik berishicha, zardushtiylik uzil-kesil shakllangan davrlarda markaziy shaharlarda podsho yoki hokim farmonlari. markaziy hokimiyatning mahalliy boshqaruvchilarga, qo’shni davlatlarga yo’llagan maktublarining nus’halari har xil nask (kitob)lar saqlanadigan “dijnabisht” (arxivlar) mavjud bo’lgan. samarqand dijnabishtida “avesto”ning nodir nus’halaridan biri saqlangan. shundan so’ng shopur ikki davrida mu’badlarning mu’badi ozorpod mehrospondon “avesto”ning parokanda qismlarini to’playdi., unga ko’p nom, tushunchalarni keng sharhlovchi “zend avesto” kitobini yaratadi. arablar istilosi davrida o’z e’tiqodlarida sobit qolgan yuzlab eroniylar xonadoni janubiy hindistonga hijrat qiladilar va hozirgi ajdodlar udumini asrab qolishgan. ularning bombeyda zardushtiylik udumini o’rganadigan koma ilmiy markazi ham mavjud. ana shu ma’naviyat o’chog’ida ardasher davrida ko’chirilgan “avesto” nusxalari saqlanadi. …

4 / 23

ili, adabiyoti va qisman tarixini o’rganishda asosiy manba hisoblanadi. asarning yozilgan joyi haqida turlicha fikrlar mavjud. bir guruh olimlar fransuz j.darmsteter, ozarbayjon olimi i.aliyev “avesto” midiya - hozirgi eronning shimoliy-g’arbiy qismi va ozarbayjonda yozilgan desalar, ko’pchilik v.v.struve, s.p.tolstov, f.altxaym va boshqalar amudaryo bo’yida joylashgan viloyatlarda, balx va xorazm oralig’ida yaratilgan, deb hisoblaydilar. oxirgi fikr so’nggi vaqtlarda eron olimlari, masalan ibrohim pur dovud tarafidan ham e’tirof etildi. 2. “ avesto ” odob ahloq va tarbiya masalalari. “avesto” matni to’liq saqlanmagan. bizgacha, uning juda oz qismi yetib kelgan, xalos. ma’lumki “avesto” kayoniy hukmdorlardan gishtosp – vishtosp zamonida kitob holiga keltirilgan. rivoyatlarga qaraganda, uning gatlar deb ataluvchi asosiy qismi xudo zaratushtra tomonidan yozilgan va mas’udiy, tabariy va beruniylarning so’zlariga qaraganda, 12 000 ho’kiz terisidan tayyorlangan maxsus pergamentga oltin harflari bilan yozilgan. o’sha vaqtlarda uning uch nusxasi mavjud bo’lgan, lekin bir nusxasi iskandar zulqarnaynning amr-farmoni bilan yoqib yuborilgan. ikkinchi nusxasini yunonistonga olib ketilgan, uchinchi …

5 / 23

essor ye.ye.bertelsning ma’lumotiga qaraganda59, 83 000 so’zdan iboratdir. u asosan to’rt qismdan – yasna, yashtov, vispered, vendidad tashkil topgan. yasna tarkibiga kirgan gat deb ataladigan qo’shiqlar “avesta”ning eng ko’hna va qimmatli qismlaridir. “avesto”ning qo’shiqlari va qissalari abulqosim firdavsiyning (taxm.940-1030 yy.) “shohnoma” dostoniga manba bo’lib hizmat qilgan. “avesto” nisbatan yaxshi o’rganilgan (k.zalemen, x.bartolomey, ye.ye.bertels, v.v.struve va boshqalar). u fransuz (anketel dyu perron, y.darmsteter), rus (k.a.kossovich), ingliz (l.x.mayls), laniya (a.xristensen) va fors (ibroham pur dovud) tillariga tarjima qilingan. uning kopengagenda (daniya) saqlanayotgan yagona nusxasi asosida tayyorlangan fotomatni 1937-1944 yillari olti jildqilib nashr etilgan. “avesto” boshqa barcha diniy kitoblar singari qomusiy mohiyatga ega bo’lgan asar hisoblanadi. unda zardushtiylik dinining qonun-qoidalari, farz va sunnatlari, yazdoning pokning chkkayu-yagona yaratuvchilik qudrati ta’rifiyu madhi bilan birga ijtimoiy hayot, turli ijtimoiy tabaqalar, moddiy olam, har xil kasb sohiblarining turmushda tutgan o’rni, dunyo va insonning nokomilligi, mavjud tuzum tartib-nizomlari, ularning musbat va manfiy tomonlari, mazdoparastlikning asl mohiyati, boshqa dinlardan …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muqaddas diniy kitoblar "avesto""

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch innovatsion university nodavlat ta’lim muassasasi ijtimoiy – gumanitar fanlar va tillar kafedrasi “tarbiya” fanidan mustaqil ishi topshirdi: karimova z. qabul qildi: eshmuratov o. urganch-2023 mavzu: muqaddas diniy kitoblar “avesto” , “qur’on”da odob ahloq va tarbiya masalalari. reja: 1. muqaddas diniy kitoblar 2. “ avesto ” odob ahloq va tarbiya masalalari. 3. qur’on”da odob ahloq va tarbiya masalalari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar ilova 1. muqaddas diniy kitoblar o’rta osiyoning qadimgi tarixini o’rganishda “avesto” ning o’rni beqiyosdir. unda diniy e’tiqod va xalqlarning o’zaro aloqalari bilan bir qatorda ularning hayoti, turmushi, urf-odatlari, marosimlari aks ettirilgan. shuningdek bu buyuk asarda tarix,...

This file contains 23 pages in DOCX format (165.1 KB). To download "muqaddas diniy kitoblar "avesto"", click the Telegram button on the left.

Tags: muqaddas diniy kitoblar "avesto" DOCX 23 pages Free download Telegram