boshqaruv hisobida “xarajatlar - ishlab chiqarish hajmi - foyda” ko‘rsatkichlari

DOC 13 pages 316.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 316.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

5 - mavzu : boshqaruv hisobida “ xarajatlar - ishlab chiqarish hajmi - foyda” ko‘rsatkichlari reja : 1. xarajatlar va xarajatlar tarkibi . 2. ishlab chiqarish xajmi(ishlab chiqarish quvvati) 3. xarajatlar - ishlab chiqarish hajmi – foyda ko‘rsatkichlari tahlili «xarajatlar» tushunchasi “tannarx” tushunchasiga nisbatan kengroq hisoblanadi. chunki, tannarx umumiy xarajatlarning bir qismini (oddiy takror ishlab chiqarish xarajatlarini) o‘zida aks ettiradi. mahsulot (ish va xizmat) tannarxi mahsulot (ish va xizmat)ni ishlab chiqarish jarayonida foydalaniladigan xomashyo, materiallar, yoqilg‘i, energiya, asosiy fondlar, mehnat resurslari va ularni ishlab chiqarish hamda sotish , boshqa xarajatlarining qiymat bahosidan iborat. xarajatlar - bu ko‘zlangan maqsadlarga (mahsulot ishlab chiqarish, tovarlar haridi, xizmatlar ko‘rsatish, ishlarni bajarish, loyihalarni amalga oshirish) erishish uchun sarflangan barcha resurslar qiymatining puldagi ifodasidir. ushbu mavzuda asosiy e’tibor korxona raxbarlarining ishbilarmonlik faoliyati darajasi o’zgarishi bilan ishlab chiqarish xarajatlari qanday o’zgarishi mumkinligi, shuningdek, xarajatlarning “doimiy” va “o’zgaruvchan” sifatida guruxlanishiga e’tibor beriladi. chunki boshkaruv hisobini yuritishning asosini xarajatlar …

2 / 13

aoliyat turidan qa’tiy nazar, har kanday korxonada ularning butun faoliyat samaradorligi mana shu uchta, bir-biri bilan uzviy boglangan, ko‘rsatkichlar orkali ifodalanishi kursatiladi. ushbu ko‘rsatkichlar orasida xarajatlarga samarali boshqaruv qarorlari natijasida ta’sir o‘tkazilsa, uning natijasida yakuniy moliyaviy natijalar qanchalik ijobiy bo’lishi mumkinligini ochib berishga harakat qilinadi. shu bilan birgalikda, qisqa va uzoq, muddatli boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun asos bo‘lgan rejalashtirish maqsadiga aniqlik kiritiladi. iqtisodiy taraqqiyotning hozirgi bosqichida, raqobat kurashining global strategiyasi qaroriga birinchi navbatda xarajatlarni minimallashtirish strategiyasini kiritish kerak. yechimni topish uchun esa ana shu xarajatlarning o’zini tutishini atroflicha talqin qiladigan va boshqaruvdagi foydalaniladigan iqtisodiy ma’lumotlarning 85 foizini yetkazib beradigan boshqaruv hisobi nuqtai nazaridan yondashish lozim. bozor munosabatlari tobora erkinlashib borayotgan hozirgi sharoitda faoliyat yuritayotgan har qanday kichik va o‘rta biznes korxonasi faoliyatining samarasi, ertangi istiqboli boshqaruv hisobining muhim va asosiy tamoyili “xarajat — ishlab chiqarish xajmi — foyda” ko‘rsatkichlarinish o’zaro bog’liqligida ifodalanadi. ana shu ko‘rsatkichlar orasida xarajatlar boshqaruv hisobini …

3 / 13

hi olimlar tomonidan ham to‘liq, e’tirof etiladigan xarajatlarni boshqarishga yondashish mavjud. xarajatlarni boshqaruv hisobini tashkil qilish nuqtai nazaridan quyidagicha guruhlash mumkin: 1. shartli-o’zgaruvchan xarajatlar; 2. shartli-doimiy xarajatlar; 3. yarim o’zgaruvchan xarajatlar. xarajat turlari 1 o‘zgaruvchan 2 3 xarajatlar doimiy xarajatlar yarim o‘zgaruvchan xarajatlar xarajatlar o‘zgaruvchan xarajatgar ishlab chiqarish hajmi o‘zgarishi bilan proportsional o‘zgaradigan xarajatlar 1.mahsulot tannarxiga kiruvchi a) to‘g‘ri moddiy xarajatlar (xom ashyo, materiallar) b) to‘g‘ri mehnat xarajatlari (ish haqi, ish haqidan ajratmalar) v) boshqa umumishlab chiqarish xarajatlari (yoqilg‘i -moylash, elektroenergiya va sh.k.) 2.davr xarajatlariga kiruvchi a) mahsulotni sotish, marketing-reklama bilan bog‘liq ayrim xarajatlar (mahsulotni o‘rash, joylash, yuklash) b) ma’muriy-boshqaruv xarajatlarining ayrimlari (yoqilg‘i - moylash, elektroenergiya ! bu xarajatlar turi rahbarlarning ishbilarmonlik faoliyati o‘zgarishi bilan shunga muvofiq o‘zgaradi, lekin ishlab chiqilgan mahsulot birligiga nisbatan o‘zgarishsiz qoladi bu xarajatlar turi rahbarlarning ishbilarmonlik faoliyati o‘zgarishi bilan shunga muvofiq o‘zgaradi, lekin ishlab chiqilgan mahsulot birligiga nisbatan o‘zgarishsiz qoladi – bu shartli-o’zgaruvchan xarajatlar xisoblanadi …

4 / 13

lekin bir dona mahsulotga to’g’ri keladigan miqdori o’zgarmasdan qoolaveradi. to‘gri xarajatlarning barchasi (mexnat xarajatlari, material va xom ashyo xarajatlari) shartli-o‘zgaruvchan xarajatlarga kiradi. umum ishlab chiqarish xarajatlarining ham bir qanchasi (elektroenergiya, yokilgi va sh.k.) shartli o‘zgaruvchan xarajatlarga kiradi. shartli-doimiy xarajatlarga quyidagi xarajat turlari kiradi: ijara xarajatlari, hisoblangan eskirish (amortizatsiya)summalari, mol-mulk solig’i xarajatlari, umum xarajatlarining ishlab chikarish xarajatlarining aksariyat kismi. tijorat xam aksariyat qismi ana shuiday shartli-doimiy xarajatlardir reklama xarajatlari, amortizatsiya ajratmalari, kommunal xizmat xarajatlari va sh.k. ma’muriy-boshqaruv apparata (idora)xarajatlarining ham deyarli aksariyat qismi shartli-doimiy xarajatlarga kiradi, shu bilan birgalikda bularning ichida ham shartli-o’zgaruvchan xarajatlar turlari uchrab turadi. o’zgaruvchi xarajatlarning standart miqdorlari korxonadagi resurslar sarfi me’yorlarigagina bog’lik, bo’lsa, doimiy xarajatlar esa xam resurs sarfi me’yorlariga, shuningdek, amaldagi xarajatlar miqdoriga bog’lik, bo’ladi. ya’ni, doimiy xarajatlardan ayrimlari resurslar sarfi me’yorlari orqali hisoblansa, qolgan bir qismi fakat amalda qilingan xarajatlar yigindisidan iborat buladi. doimiy xarajatlarning shu ikkinchi kismi standartini aniqlashda oldingi yillarda ishlatilgan shu kurinishdagi …

5 / 13

ajatlarni alohida-alohida inobatga olgan ma’qul. chunki faoliyat natijasida erishish mumkin bo’lgan ish h shiixajmining uzgarishi faqat o‘zgaruvchan xarajatlar miqdoriga bevosita ta’sir etadi. xarajat moddalari orasida mohiyati jihatidan korxona ish birliklarining oshishiga to’ri proporsional ravishda o’zgaruvchi xarajatlarni o‘zgaruvchi xarajatlar guruhiga kiritamiz. bu guruxga tallukli bulgan ko‘rsatkichlar nima sababdan uzgaruvchan harajatlar hisoblanishi asoslangan. bu guruhxga kiruvchi xarajatlar u yoki bu jihatdan korxona ish natijalariga bog’lik; ravishda o’zgaradi. korxonadagi doimiy xarajatlar guruhiga kiruvchi xarajatlarning unga xos xususiyatlari shundaki, ularning miqdori korxona faoliyati natijasi bo’lgan ishlab chiqarish hajmiga boglik, emas, yani unga (ishlab chiqarish hajmiga) nisbatan doimiy xarajatlar o’zgarmasdir. doimiy xarajatlar mutloq, miqdorining ishlab chiqarish hajmiga nisbatan keltirilgan doimiy xarajat miqdorini ifodalaydi va bu ko’rsatkichni umumiy xarajatdan ulushi ishlab chiqarish hajmi oshgan sari kamayib boradi. qayd qilish joizki, ayrim xarajat turlarini shartli doimiy xarajatlar turlariga ham, shartli-o’zgaruvchan xarajatlar turlariga ham kiritib bo’lmaydi. anikrogi, ayrim tur xarajatlar bir vaqtning o’zida ham o’zgaruvchan, xam doimiy xarajat …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshqaruv hisobida “xarajatlar - ishlab chiqarish hajmi - foyda” ko‘rsatkichlari"

5 - mavzu : boshqaruv hisobida “ xarajatlar - ishlab chiqarish hajmi - foyda” ko‘rsatkichlari reja : 1. xarajatlar va xarajatlar tarkibi . 2. ishlab chiqarish xajmi(ishlab chiqarish quvvati) 3. xarajatlar - ishlab chiqarish hajmi – foyda ko‘rsatkichlari tahlili «xarajatlar» tushunchasi “tannarx” tushunchasiga nisbatan kengroq hisoblanadi. chunki, tannarx umumiy xarajatlarning bir qismini (oddiy takror ishlab chiqarish xarajatlarini) o‘zida aks ettiradi. mahsulot (ish va xizmat) tannarxi mahsulot (ish va xizmat)ni ishlab chiqarish jarayonida foydalaniladigan xomashyo, materiallar, yoqilg‘i, energiya, asosiy fondlar, mehnat resurslari va ularni ishlab chiqarish hamda sotish , boshqa xarajatlarining qiymat bahosidan iborat. xarajatlar - bu ko‘zlangan maqsadlarga (mahsulot ishlab chiqarish, to...

This file contains 13 pages in DOC format (316.5 KB). To download "boshqaruv hisobida “xarajatlar - ishlab chiqarish hajmi - foyda” ko‘rsatkichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: boshqaruv hisobida “xarajatlar … DOC 13 pages Free download Telegram