monoduragay, diduragay va poliduragay chatishitirish

DOC 12 pages 663.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 663.0 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

4-мавзу: монодурагай, дидурагай ва полидурагай чатиштириш ишдан мақсад: монодурагай, чала доминантлик ходисаси, таҳлилий чатиштириш, дидурагай ва полидурагай чатиштиришда белгиларни, биринчи f1 ва иккинчи f2 авлодда наслга ўтиш қонуниятларини, ота ва она организмларда бир хил белгиси билан фарқ қиладиган ўсимликларни чатиштириш мисолларида ўрганиш. методик кўрсатмалар монодурагай чатиштириш деб, бир жуфт бир-биридан кескин фарқ қилувчи (альтернатив) белгиларга эга ота-она формаларини жуфтлашга айтилади. масалан, сариқ донли нўхатни яшил донли нўхатни билан чатиштириш. чатиштиришни ҳарфлар билан ёзишни умумий услуби ишлаб чиқилган. чатиштириш кўпайтириш аломати билан белгиланади - х. урғочи жинсни - ♀ (венера кўзгуси), эркак жинси ♂ (марс найзаси ва қалқон) билан белгиланади. устун келган белги бош ҳарф-а билан, енгилган белги кичик а ҳарф билан ифодаланади. ота-оналар (рагеnts) - р, дурагайлар ғ ҳарфи билан (filialis- болалар) белгиланади. биринчи авлод дурагайлари иккинчиси - ғ2 ва ҳокозо белгиланади. маълумки, ҳар белгини наслга ўтишини 1 ген таъминлайди. шунинг учун ирсиятнинг моддий негизи хромосома таркибида жойлашган генлар билан …

2 / 12

отипни фарқ қилиш зарур. ирсият қонунларининг яратилишида г.мендел асос солган дурагайлаш методи катта аҳамятга эга. бу метод ўзининг самарадорлиги туфайли барча генетикага оид илмий-тадқиқот ишларида кенг кўлланилиб келинмокда. дурагайлаш методининг моҳияти қуйидагилардан иборат: тажриба учун ота-она ўсимликлари сифатида ўрганилаётган белгилари бўйича ирсий тоза (гомозиготали) ҳамда ўзаро кескин фарқ киладиган (альтернатив) навлар олинади. масалан, нўхатнинг гули қизил-ок, уруғи сариқ-яшил рангда, уруғ шакли текис буришган бўлади ва хокозо. улар ўзаро чатиштирилиб олинган дурагай ўсимликларида ота-она белгиларининг ирсийланиши бир неча авлод давомида ўрганилади. монодурагай чатиштириш натижасида биринчи бўғинда устун чиққан белги доминант, яширинган белги рецессив белги дейилади. биринчи бўғин дурагайларининг ўрганилаётган белгиси бўйича ўхшашлиги менделнинг биринчи қонуни дейилади. агар биринчи бўғин дурагайлари ўзаро чатиштирилса, иккинчи бўғинда 75% доминант, 25% рецессив белгили формалар юзага келади. ана шунга асосланиб, мендель ўзининг иккинчи қонунини кашф этган. унинг мазмуни ғ2 дурагайларининг хилма-хил бўлиши ва уларда фенотип бўйича 3:1, генотип бўйича 1:2:1 нисбатда ажралиш рўй беришидир. генетик жиҳатдан …

3 / 12

отипни аниқлаш. масала-1: ловия ўсимлигида доннинг қора ранг белгиси-а доминант, оқ ранг-а рецессив ҳисобланади. қуйидаги генотипга эга ўсимликлар қандай тип гаметалар ҳосил килиши мумкин: а) аа, б) аа, в) аа масалани ечиш тартиби: биринчи ва учинчи организм гомозигота бўлгани учун бир хил гамета, иккинчи организм гетерозигота бўлгани учун икки хил гамета ҳосил қилади. зигота а а аа аа гамета масала-2: қизил рангли помидор, сариқ рангли помидор билан чатиштирилганда, биринчи бўғинда (ғ1) қизил рангли помидор олинди. ота-она ва чатиштириш натижасида олинган помидор генотипини аниқланг. берилган: р фенотип қизил сариқ генотип ? ? f2 фенотип кизил генотип ? ечиш: р фенотип қизил сариқ генотип аа х аа │ │ натижада: демак, помидорнинг ота ва она формалари гомозигота генотипига эга бўлиб, қизил ранг, сариқ ранг устидан доминантлик қилади. шунда ғ1 да олинган помидор генотипи аа бўлади. масала-3. помидорда тубандаги генотипга эга бўлган организмларни чатиштиришдан қандай рангли помидорлар олинади? берилган: р фенотип ? ? …

4 / 12

генотип аа х аа генотип аа х аа │ │ │ │ │ гамета f1 фенотип қизил қизил f1 фенотип қизил сариқ генотип аа х аа аа х аа │ │ │ │ │ │ гамета f2 фенотип қизил қизил қизил сариқ f2 фенотип қизил сариқ генотип аа аа аа аа аа аа масаланинг биринчи қисмида ота-она формалари гомозигота бўлгани учун ғ1 даги помидорларнинг генотипи аа, фенотип қизил, ғ2 даги помидордарнинг генотипи 1аа:2аа:1аа, фенотипи эса 75% қизил, 25% сариқ ранглардир. масаланинг иккинчи қисмида ота-она формаларидан бири гетерозигота генотипга эга бўлганда, ғ1 ва ғ2 помидорлар генотип ва фенотип бўйича 1:1 нисбатда ажралади. шундай қилиб, монодурагай чатиштиришда ота-она организм бир белгиси билан ўзаро фарқ қилади ва чатиштиришда иштрок этаётган доминант белгили индивид гомозигога бўлса, ғ1 бўғинда ўрганилаётган белги бўйича дурагайлар бир хил бўлиб, улар ўзаро чатиштирилса, иккинчи бўғинда 3:1 нисбат, агар у рецессив белгили форма билан қайта чатиштирилса (беккросс) у ҳолда нисбат …

5 / 12

авлод 1:1 нисбатда ажралиш ҳосил килса, чатиштиришга олинган ўсимликлар генотипини аниқланг. б) агар авлод 3:1 нисбатда ажралиш ҳосил қилса, она-ота ўсимликлари генотипини аниқланг. чала доминантлик менделгача ва ундан сўнг ўсимликлар билан ҳайвонлар устида олиб борилган тажрибаларда биринчи бўғин дурагайларда чала доминантлик ходисаси аниқланди. бундай ходисани мендель нўхатнинг баъзи бир белгилари бўйича олиб борган тажрибаларида ҳам кузатди. чала доминантликда биринчи бўғин дурагай (аа) да ота ёки она организмнинг белгилари тўлиқ намоён бўлмай, оралиқ ҳарактерда бўлади, яъни ота ёки она организмга бир оз ўхшаб кетади. чала доминантликка номозшомгул нинг оқ ва қизил гулли формаларини чатиштиришдан олинган пушти гулли дурагайлар мисол бўлиши мумкин. юқорида келтирилган мисоллардан маълумки, тўлиқ устун келишда иккинчи бўғин дурагайнинг фенотип бўйича ажралиши (3:1) генотип бўйича (1:2:1) ажралишига мос келмайди, чунки гетерозигота (аа) ташқи кўринишидан гомозигота пайдо бўлади. номозшомгулда гул рангининг наслдан-наслга тўлиқ берилмаслиги (аа) дан фарқ қилмайди. чала доминантликда иккинчи бўғин дурагайларнинг белгилар бўйича фенотип ва генотип ажралиши бир …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "monoduragay, diduragay va poliduragay chatishitirish"

4-мавзу: монодурагай, дидурагай ва полидурагай чатиштириш ишдан мақсад: монодурагай, чала доминантлик ходисаси, таҳлилий чатиштириш, дидурагай ва полидурагай чатиштиришда белгиларни, биринчи f1 ва иккинчи f2 авлодда наслга ўтиш қонуниятларини, ота ва она организмларда бир хил белгиси билан фарқ қиладиган ўсимликларни чатиштириш мисолларида ўрганиш. методик кўрсатмалар монодурагай чатиштириш деб, бир жуфт бир-биридан кескин фарқ қилувчи (альтернатив) белгиларга эга ота-она формаларини жуфтлашга айтилади. масалан, сариқ донли нўхатни яшил донли нўхатни билан чатиштириш. чатиштиришни ҳарфлар билан ёзишни умумий услуби ишлаб чиқилган. чатиштириш кўпайтириш аломати билан белгиланади - х. урғочи жинсни - ♀ (венера кўзгуси), эркак жинси ♂ (марс найзаси ва қалқон) билан белгиланади. устун келган б...

This file contains 12 pages in DOC format (663.0 KB). To download "monoduragay, diduragay va poliduragay chatishitirish", click the Telegram button on the left.

Tags: monoduragay, diduragay va polid… DOC 12 pages Free download Telegram