romanchilik taraqqiyotining etakchi tendensiyalari

DOC 69.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662847188.doc romanchilik taraqqiyotining etakchi tendensiyalari. reja: 1.bugungi o`zbek romanlarining janr va uslub xususiyatlari. 2.о‘zbek romаnlаridа shаxs fojeаsining bаdiiy tаlqini. 3.o`zbek romanlariga xos etakchi estetik tamoyillar. o`zbek romannavislari zamondoshimiz obrazini yaratish orqali o`z hatti-harakatlarini, faoliyatini hatto his-tuyg`ularini ham aql-idroki ila mulohaza qilib, o`z-o`zini taftish etuvchi – analitik obrazlar vositasida bugunning dardu iztiroblari mohiyatini ochishga harakat qilayotirlar. inson ko`nglini anglashning yangi shakl va vositalaridan foydalanishga intilishni biz iste’dodli ijodkorlardan biri – ulug`bek hamdamning «yolg`izlik» nomli qissa va hikoyalar to`plami (1998), «tangriga eltuvchi isyon» she’riy to`plami, «muvozanat» va «isyon va itoat» romanlari misolida ham kuzatamiz. yozuvchining har bir asari qatidagi mohiyat uning sarlavhasidanoq anglanadi. inson hamisha o`z ehtiyojlarini qondirish uchun intiladi. butun hayoti shu ehtiyojlarga «qul» qilinganday. munosabatlariga zid holatlar yuzaga kelganda u yaratgandan ham, hayotdan, umridan ham noliydi. o`z istaklari qamrovi toru keng bo`lishidan qat’i nazar, istak va ehtiyojlar nuqtai nazaridan shukur qilish o`rniga hamisha norozilik ustunlik qiladi. kamdan kam odamlargina hayotning …

ida ham tasvirlanadigan bo`ldi. odamning asl mohiyatini faoliyatidagina emas, balki tin olib turgan yoki o`ylayotganda ham namoyon etishi mumkinligi badiiy tasvir tajribasiga kirib kela boshladi. shuning uchun ham ulug`bek hamdamning «isyon va itoat» romanidagi «... qachonki uning bag`rida gurillab yongan isyon gulxani o`chgan, g`ofillik ham uni qiynamay qo`ydi....qaytaga, isyon o`rnida tug`ilgan o`sha kayfiyat - o`sha itoat... ruhida qandaydir ma’rifat bor edi. ma’rifatki, g`ofillikni, uning olamini yuvib yuborishga qodir... endi uning ko`zlarida, bag`rida, butun borlig`ida itoat nuri hokim, itoatki, mislsiz isyondan so`nggina «to`qiladigan, itoatki, isyondan ming kara, million kara yuksakroqqa eltadigan!» «tarzidagi falsafiy mushohadalar o`quvchiga o`rinsiz donolik bo`lib tuyulmaydi, balki o`z mohiyatini anglamoqchi, o`zini topmoqchi bo`lgan insonning ruhiy to`lg`onishlari tarzida ta’sir qiladi» - kabi asosli fikrlarni ilgari surdilarki, bu qarashga biz ham qo`shilamiz. darhaqiqat, romanda insoniyat paydo bo`lgandan beri uning qalbida yashab kelayotgan isyon va itoat, imonu e’tiqod masalalari tahlil va tadqiq qilingan. bilamizki, shayton allohga itoat etmagani uchun farishtalar safidan …

sonlikning ma’nisi nimada? – degan savolni o`z-o`ziga berib yashaydigan, qalbida adolatsizliklar, noxaqligu zo`ravonliklarga qarshi isyon tuyg`usini tuya olgan odamgina tushunadi. shunday odamgina odamlikning, unga berilgan hayotning va sinovlarning, yana ko`p narsaning asl mohiyatini anglab etadi. romandagi tabib obrazi ana shunday insonlarning biri bo`lsa, nurmat faqat o`z manfaati uchungina yashovchi kishilar timsoli. ayni chog`da shuni alohida ta’kidlash lozimki, yozuvchi bu obrazni badiiylik va hayotiylik mezonlari asosida maromiga etkazib tasvirlay olmagan. asarning g`oyasini muallif publitsistik uslubda yoritishga berilgan. tursunboy taqdiri bilan bog`liq fojia ham asarning g`oyaviy-estetik tasvir qamroviga, epik tafakkuriga singishib ketmagan. yozuvchi luqmon bo`rixonning «jaziramadagi odamlar» romani ham badiiy tilining jozibadorligi bilan kitobxon diqqatini tortadi. romanda yozuvchi kichik hayotiy hodisani tasvirlash orqali katta ijtimoiy ma’naviy muammoni badiiy tadqiq qilgan. bu borada yozuvchi o`ziga xos yo`ldan borgan: asar voqealari qahramon tilidan hikoya qilinadi, hodisalar samad nazaridan o`tkazilib, tahlil qilinadi, hukm chiqarish esa kitobxonga havola qilinadi. asar voqealari tugundan – ashurning qamoqdan chiqqanligi …

ida «faxriy deputat» qiyofasiga mos ko`rinishda yurishga majbur. «jonli qo`g`irchoq»qa aylanib qolgan bu baxtsiz ayol o`z taqdiriga ko`nikib yasholmaydi, tabiiy ravishda baxtga, visolga, insoniy tuyg`ularga intiladi. ulash agronomning o`ziga atalgan she’rini eshitganda «bir seskanib» ketadi. unga majburlab yopishtirilayotgan shon-shuhratning oqibati fojia ekanligini deputat – kampirni ko`rganda anglab, dahshatga tushadi. bir umr bevalik yukini ko`tarishga bardoshi etmagan lolaxon samad bilan tuyg`udosh bo`lishni istaydi, ammo yashirin xirsning qurboniga aylanadi. bu o`rinda yozuvchi ijtimoiy-ma’naviy illatga e’tiborni tortadi. shaxs fojiasining yuzaga kelishiga olamonning ta’siri: mish-mishlar, fisqu fasodlar, insonni tahqirlovchi «aybnomalar» ayni olamon qo`lidagi mudhish qurol ekanini ayovsiz fosh etadi. lolaxonning ayanchli qismati yolg`onlarga, soxtaliklarga to`la hayotning fojiali xotimasidir. xo`sh, asar cho`lquvarlar hayotini tasvirlash orqali tabiatning tabiiy muvozanatini buzish og`ir ekologik fojialarga olib kelishini tasvirlashga yo`naltirilgan bo`lsa, lolaxonning taqdiri bilan bog`liq manzaralar, hayotiy tasvirlar bu muammoga qaysi jihatdan bog`lanadi? gap shundaki, yozuvchi lolaxon obrazi orqali ham tabiiylikni bo`g`ish yoki unga qarshi turish, tabiiy his-tuyg`ularni «soxtalashtirish» …

ayotganliklaridan darak beradi. so`nggi yillarda yaratilayotgan o`zbek adiblarining xilma-xil mavzudagi romanlarini tahlil qilish orqali kitobxonlar millatning dili va tilida aks etgan quvonchu iztiroblarni his qilishlari aniq.milliy ruh, o`zbekona bag`rikenglik, mardlik, o`zlikni anglab millat istiqlol uchun kurash mustaqillik davri adabiyotining bosh mavzusidir. milliy ongni, o`zlikni anglatuvchi asarlar yaratgan ijodkorlar orasida tog`ay murod o`ziga xos ovozi bilan ajralish turadi. tog`ay murod jahon adabiyoti durdonalarini o`qib – o`rganib milliy adabiyotimiz an’analarida shaklanib ildiz otgan zabardast yozuvchilar. yozuvchi ijodida umumbashariy adabiyotga xos bo`lgan talqin o`zbek milliy ruhi bilan uyg`unlashtirib yuborilganining shohidi bo`lar ekanmiz, nazarimizda bunday uslub go`yo faqat o`zbeklarga yoki faqat tog`ay murod qalamigagina mansubdek tuyuladi. yozuvchi qalamga olgan har bir voqea, obraz orqasida millat taqdiri, oddiy xalq qiyofasi jonlanadi. g`oyaviy pishiq, betakror qissalari bilan 80-yillar o`zbek nasfi rivojiga katta hissa qo`shgan tog`ay murod o`z ijodida romanga xos tafakkurni shakillantirdi va o`ziga xos uslubda “otamdan qolgan dalalar” romanini yaratdi. bo`ri polvon, ziyodulla chavandoz, qoplon …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "romanchilik taraqqiyotining etakchi tendensiyalari"

1662847188.doc romanchilik taraqqiyotining etakchi tendensiyalari. reja: 1.bugungi o`zbek romanlarining janr va uslub xususiyatlari. 2.о‘zbek romаnlаridа shаxs fojeаsining bаdiiy tаlqini. 3.o`zbek romanlariga xos etakchi estetik tamoyillar. o`zbek romannavislari zamondoshimiz obrazini yaratish orqali o`z hatti-harakatlarini, faoliyatini hatto his-tuyg`ularini ham aql-idroki ila mulohaza qilib, o`z-o`zini taftish etuvchi – analitik obrazlar vositasida bugunning dardu iztiroblari mohiyatini ochishga harakat qilayotirlar. inson ko`nglini anglashning yangi shakl va vositalaridan foydalanishga intilishni biz iste’dodli ijodkorlardan biri – ulug`bek hamdamning «yolg`izlik» nomli qissa va hikoyalar to`plami (1998), «tangriga eltuvchi isyon» she’riy to`plami, «muvozanat» va «isyon va itoat» romanl...

DOC format, 69.0 KB. To download "romanchilik taraqqiyotining etakchi tendensiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: romanchilik taraqqiyotining eta… DOC Free download Telegram