o‘zbek tilining tarixi va lisoniy vaziyati

PPTX 13 стр. 601,0 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 601,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti mavzu:til siyosati va lisoniy vaziyat reja: 1.o‘zbek tilining paydo bo‘lishi 2. o‘zbek tiliga “davlat tili” maqomi berilishi 3.o‘zbek tilini rivojlantirish bo‘yicha islohotlar 4.til siyosati 5.lisoniy vaziyat o’zbek tili qanday paydo bo’lgani va qanday rivojlangani haqida bilasizmi? o‘zbek tilining paydo bo’lishi va rivojlanishi tarixi uning ona tilida so’zlashuvchilarning tarixi bilan chambarchas bog’liqdir. o‘zbek xalqi kabi bir millatning paydo bo‘lishi turkiy va eron tillarini birlashtiruvchi bir qator etnik guruhlarning birlashishi bilan bog‘liq edi. buni orasida katta farq bo’lgan o‘zbek lahjasidagi dialektlarning ko‘pligidan bilish mumkin. o’zbek tilining rivojlanish tarixini uch bosqichga bo’lish mumkin: qadimgi turkiy, qadimgi o’zbek va zamonaviy o’zbek tili davrlari. qadimgi turkiy til ushbu bosqich v-xi asrlarga tegishli. turklar sirdaryo, amudaryo va zarafshon qirg’oqlari bo’ylab hind-eron qabilalari aholisini asta-sekin chiqarib yuborishgan. aloqa vositasi qadimgi turkiy til bo’lib, uning asosida keyinchalik ko’plab osiyo tillari paydo bo’lgan. bugungi kunda qadimgi turkiy yozuvning faqat …

2 / 13

holisi o’zbeklar deb nomlana boshladi o‘zbek yozuvi butun rivojlanish tarixi davomida o’zbek tilida uch xil yozuv mavjud edi. o’tgan asrning 20-yillari oxirigacha o’zbeklarning etnik guruhi arab alifbosiga asoslangan edi.so’ng 1938 yilgacha lotin alifbosi ishlatilgan, keyin esa kiril alifbosiga o’tilgan. o’zbekiston respublikasi mustaqil davlatga aylangandan so’ng 1993 yilda yana lotin alifbosi qaytarildi. ma'lumki, dunyodagi barcha xalqlar va millatlarning madaniy o'zagi va asosiy muloqot manbai bu ularning milliy tili hisoblanadi. shunday ekan har bir tilning saqlanishi hamda yosh avlodga yetkazilishi, xalq taraqqiyoti va uning kelajagini belgilaydi.qadim movarounnahr zamininig asosiy boyliklari qatorida munosib o’rin tutgan o’zbek tili tarixda ilk marotaba 1921 yilda buxoro xalq jumhuriyati nozirlar kengashi qaroriga binoan “davlat tili” deb e’lon qilingan edi. birgina til ko'plab xalqlarni o'zaro birlashtiradi, tarbiyalaydi, o'qitadi, urf-odat, an'ana va madaniyatlarini saqlaydi, uni avloddan avlodga o'tishini ta'minlaydi. 1989-yil 21-oktabrda o'zbekiston respublikasining “davlat tili haqida”gi qonuni qabul qilindi. ushbu qonun tom ma'noda xalqimizning mustaqillik uchun qo'yilgan dastlabki qadami …

3 / 13

mamlakatimiz bo'ylab, katta bayram sifatida nishonlanadigan bo'ldi. o‘zbek tilini yanada rivojlantirishga oid prezident farmoni imzolandi prezident farmoni bilan 2020−2030 yillarda o‘zbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi hamda asosiy yo‘nalishlari tasdiqlandi. shavkat mirziyoyev «mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi farmonni imzoladi, deya xabar berildi. farmonga muvofiq, 2020−2030 yillarda o‘zbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi hamda asosiy yo‘nalishlari tasdiqlandi. asosiy yo‘nalishlar quyidagilarni nazarda tutadi: 2025 yilga qadar davlat maktabgacha ta’lim tizimida o‘zbek tilli guruhlar qamrovini 72 foizga, 2030 yilgacha esa 80 foizga yetkazish; 2030 yilga qadar umumta’lim maktablarida o‘quv yillari uchun tayanch o‘quv rejalarida ona tili fanini o‘qitish ko‘lamini amaldagi haftada 84 soatdan 110 soatgacha oshirish; oliy ta’lim muassasalarida o‘zbek tili kafedralari sonini 2025 yilga qadar 120 taga, 2030 yilgacha esa 140 taga yetkazish; lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosida «o‘zbekiston milliy qomusi» jildlarini nashr etishni bosqichma-bosqich ko‘paytirib borish; o‘zbek tili haqida qiziqarli faktlar: …

4 / 13

otin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga mukammal o‘tishini ta’minlash maqsadida o‘zbekiston respublikasi oliy majlisi qaror qiladi: o‘zbekiston respublikasining 1989-yil 21-oktabrda qabul qilingan “o‘zbekiston respublikasining davlat tili haqidagi qonuniga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritib, uning yangi tahriri tasdiqlansin (ilova qilinadi).davlat tili haqidagi qonunning yangli tahriri: 1-modda.o‘zbekiston respublikasining davlat tili o‘zbek tilidir. 2-modda.o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi respublika hududida yashovchi millat va elatlarning o‘z ona tilini qo‘llashdan iborat konstitutsiyaviy huquqlariga monelilik qilmaydi. 3-modda.oldingi tahrirga qarang.o‘zbek tilining o‘zbekiston respublikasi hududida davlat tili sifatida amal qilishining huquqiy asoslari ushbu qonun va boshqa qonun hujjatlari bilan belgilab beriladi.(3-moddaning birinchi qismi o‘zbekiston respublikasining 2021-yil 21-apreldagi o‘rq-683-sonli qonuni tahririda )tilning qoraqalpog‘iston respublikasida amal qilishiga bog‘liq masalalar, shuningdek qoraqalpog‘iston respublikasining qonunchiligi bilan belgilanadi. (3-moddaning ikkinchi qismi o‘zbekiston respublikasining 2021-yil 21-apreldagi o‘rq-683-sonli qonuni tahririda )ushbu qonun tillarning turmushda, shaxslararo muomalada hamda diniy va ibodat bilan bog‘liq udumlarni ado etishda qo‘llanishini tartibga solmaydi. fuqarolar millatlararo muomala tilini o‘z xohishlariga ko‘ra tanlash …

5 / 13

lat tili, shuningdek qatnashchilarning o‘zlari tanlagan tillar anjumanning ish tili hisoblanadi. 10-modda. korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va jamoat birlashmalarida ish yuritish, hisob-kitob, statistika va moliya hujjatlari davlat tilida yuritiladi, ishlovchilarining ko‘pchiligi o‘zbek tilini bilmaydigan jamoalarda davlat tili bilan bir qatorda boshqa tillarda ham amalga oshirilishi mumkin. til siyosati til siyosati deganda, davlat, sinf, ijtimoiy guruhlarning mavjud tillar yoki til osti tizimlari vazifalarini o‗zgartirish yoki saqlab qolish, yangi lingvistik me‘yorlarni joriy qilish yoki eski me‘yorlarni saqlab qolishga qaratilgan tadbirlar majmuyi tushuniladi. til siyosatini ichki va tashqi til siyosatiga ajratish mumkin. ichki til siyosati deganda, muayyan davlat doirasida bir yoki bir qancha tillarga nisbatan qo‘llanilgan chora-tadbirlar majmuyi ko‘zda tutiladi. ko‘p millatli davlatlarda bir qancha tillar faoliyat ko‗rsatadi, shuning uchun ham bunday davlatlarning til siyosati milliy siyosatning muhim tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi. masalan, ispaniyada ispan (kastil), katalon, galisiy va bask tillari rasmiy tillar hisoblanadi. yoki fransiyani oladigan bo‘lsak, uning ichki til siyosati birinchi galda …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek tilining tarixi va lisoniy vaziyati"

alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti mavzu:til siyosati va lisoniy vaziyat reja: 1.o‘zbek tilining paydo bo‘lishi 2. o‘zbek tiliga “davlat tili” maqomi berilishi 3.o‘zbek tilini rivojlantirish bo‘yicha islohotlar 4.til siyosati 5.lisoniy vaziyat o’zbek tili qanday paydo bo’lgani va qanday rivojlangani haqida bilasizmi? o‘zbek tilining paydo bo’lishi va rivojlanishi tarixi uning ona tilida so’zlashuvchilarning tarixi bilan chambarchas bog’liqdir. o‘zbek xalqi kabi bir millatning paydo bo‘lishi turkiy va eron tillarini birlashtiruvchi bir qator etnik guruhlarning birlashishi bilan bog‘liq edi. buni orasida katta farq bo’lgan o‘zbek lahjasidagi dialektlarning ko‘pligidan bilish mumkin. o’zbek tilining rivojlanish tarixini uch bosqichga bo’lish mumkin: ...

Этот файл содержит 13 стр. в формате PPTX (601,0 КБ). Чтобы скачать "o‘zbek tilining tarixi va lisoniy vaziyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek tilining tarixi va lison… PPTX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram