xijriy yili xisobi

DOC 10 pages 82.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 82.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

musulmonlar kalendari xijriy yili xisobi reja: 1.hijriy qamariy yil. 2.hijriy shamsiy yil. 3.qamariy va hijriy shamsiy yil hisoblari. musulmonlar kalendari (hijriy kalendar) tо`lik ma`noda sof qamariy kalendar hisoblanadi. u faqat oy fazalarining о`zgarishiga asoslanadi.dunyodagi kо`pchilik xalqlarning qamariy kalendarlari dehqonchilik va boshqa xо`jalik extiyojlari ta`sirida keyinchalik qamariy-shamsiy kalendarga aylangan. masalan, qadimgi vaviloniyaliklar, yaxudiylar, yunonlar, rimliklar avvaliga qamariy kalendardan foydalanganlar, keyinchalik esa yil fasllarining о`zgarishiga moslashtirilgan qamariy- shamsiy kalendarga о`tishga majbur bо`lganlar. musulmonlar kalendari hozir ham qamariy-shamsiy kalendarga aylanmay saqlanib qolgan dunyodagi yagona qamariy kalendardir. mazkur kalendar quyoshning harakatiga mutlaqo aloqador bо`lmagan va butunlay oyning aylanma harakatiga asoslangan kalendar bо`lib, u hozirgi kunda islom dini davlat dini deb qabul qilingan yaqin va о`rta sharqdagi jazoir, indoneziya, maroqash, poqiston va boshqa kо`pgina mamlakatlarda qо`llaniladi. musulmonlar kalendari vii asrning birinchi choragida arabistonda paydo bо`lgan va keyinchalik arablar tomonidan boshqa xalqlarning majburan yoki ixtiyoriy islom diniga kiritilishi natijasida u shu xalqlar orasida ham tarqalgan. 1917 …

2 / 10

rib boradilar. xijrat 15 kun davom etadi. rivoyatlarga kо`ra xijrat haqidagi fikr paygambarimiz xotirasi muharram oyida tug`ilgan, shuning uchun hijriy yil boshi muharram oyining birinchi kunidan , ya`ni xijrat sodir bо`lganidan 56 kun hisoblanishi qonunlashtirilgan. 8 sentabrdan orqaga sanalib 56 kun chiqarib tashlansa, muharram oyining birinchi kuni milodiy 622 yilning 16 iyul juma kuniga, aniqrogi 15 iyuldan 16 iyulga (payshanbadan jumaga) о`tar kechasiga tо`gri keladi. musulmonlarda kunning almashuvi chegarasi tun oqshomi hisoblanadi. xijratdan о`n yetti yil о`tgach, milodiy 638 yilda halifa umarning buyrugi bilan mana shu xijrat vaqti – birinchi muharram (milodiy 622 yil 16 iyulga tо`gri keladi) musulmon yil hisobining boshi deb e`lon qilinadi. mana shu yil hisobi “hijriy yil hisobi” deb yuritiladi. hijriy yil hisobi ikki usulda olib boriladi: 1. hijriy qamariy yil hisobi; 2. hijriy shamsiy yil hisobi. hijriy qamariy yil. buni arab yilnomasi, muhammad alayxis-salom yilnomasi deb ham yuritiladi. qamariy (qamariya) sо`zi arabcha qamarun, ya`ni oy …

3 / 10

54 kunlik) tarzida hisoblanadi. yil kabisa yoki oddiy ekanligini bilish uchun uni 30 ga bо`lamiz. agar bо`lishdan qolgan qoldiq vuqoridagi 11 raqamdan biriga tо`gri kelsa, о`sha yili kabisa bо`ladi, qolgan yillar oddiydir. masalan: 1417 hijriy qamariy yil oddiy yoki kabisa ekanligini bilish uchun uni 30 ga bо`lamiz. 1417 : 30 = 47,7, qoldiq 7. vuqorida qayd etilgan 11 yilning uchinchisiga teng. demak, 1417 hijriy qamariy yil kabisa (355 kunlik) yil ekan. musulmon qamariy kalendari bо`yicha yil о`n ikki oyga bо`linadi. qamariy yil oylari fasllar bо`yicha qishdan kuzga, kuzdan yozga, yozdan baxorga va baxordan qishga qarab doimo siljib boradi. hijriy - qamariy kalendar oylari. oyning tartib raqami nomi kunlar soni 1 muharram (ashuro) 30 2 safar 29 3 rabi – al – avval 30 4 rabi – as – soniy 29 5 jumadul – avval 30 6 jumadul – soniy 29 7 rajab 30 8 sha`bon (bar`ot) 29 9 ramazon (rо`za) …

4 / 10

aloxida tо`xtalib о`tganmiz. bilamizki islom dini besh ustun asosida kurilgan: iymon, namoz, zakot, rо`za, xaj. mamlakatimizda konstitusiyaga (31-modda)muvofiq fuqarolarning vijdon erkinligi xuquqi ta`minlangan. har yili musulmonlar hijriy qamariy hisob bо`yicha rо`za tutib, xaj ziyoratiga boradilar. islomda shariat yuzasidan yangi oy kо`rinishiga qarab aniqlanishi lozim bо`lgan kunlar: rо`za tutish uchun ramazon oyining birinchi kuni, rо`zadan chiqishh uchun shavval oyining birinchi kuni, xaj va qurbonlik qilish uchun zulxijja oyining birinchi kuni. о`tmishda shu kunlarni aniqlashda yangi oyni kuzatish uchun kо`zi о`tkir kishilar ufq yaxshi kо`rinadigan tepaliklarda kuzatish olib borganlar va ularning xabarlari asosida kalendarning yangi oyi boshlangan. ana shulardan kelib chiqib yurtimizdagi behisob tepalar yangi oyni aniqlash, azon aytish yoki namoz vaqtlarini belgilash uchun xizmat qilgan desak xato bо`lmas. о`tmishda musulmon mamlakatlarining astronomlari yangi oyning qachon kо`rinishini oldindan aytib berish uchun oy va quyoshning osmondagi vaziyatlarini e`tiborga olib, hisob-kitob qilishgan. masalan, ix asr boshida buyuk vatandoshimiz muhammad al-xorazmiy bag`dod kenglamasi uchun oldindan …

5 / 10

о`rib rо`zadan chiqinglar, agar xavo bulut bо`lib oy kо`rinmasa, sha`bon oyini о`ttiz kun qilib keyin rо`za tutinglar”, - deyiladi. bu xadisga rioya qilinsa diniy amallar о`z о`rniga tushib ketaveradi. hijriy shamsiy yil. shamsiy (shamsiya) sо`zi arabcha shams (un) – quyosh sо`zidan olingan. shamsiy yil hisobi quyosh kalendari demakdir. hijriy shamsiy yil davomiyligi yerning quyosh atrofida bir marta aylanib chiqishhiga ketgan vaqt bilan hisoblanib, bu vaqt 365 kun 5 soat 48 daqiqa 48 soniyaga teng. bu yil hisobida ham yaxlitlikni ta`minlash maqsadida uch yil 365 kundan hisoblanib oddiy yil tarzida olinadi. har tо`rt yilda yil kunlarining kasr qismi jamlanib, bir kunga tenglashtiriladi. shu tо`rtinchi yil 366 kunlik, ya`ni kabisa bо`ladi. quyosh osmon gumbazi sirti bо`ylab о`zining yillik aylanma kо`rinma harakati yо`lida osmonning 12 ga teng maydonini bosib о`tadi. mana 12 ga teng maydonning har birida tо`p yulduzlar turkumi mavjud bо`lib, ular klassik ilmi nujumda burjlar majmui deb ataladi. “burj”ning lug`aviy ma`nosi …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xijriy yili xisobi"

musulmonlar kalendari xijriy yili xisobi reja: 1.hijriy qamariy yil. 2.hijriy shamsiy yil. 3.qamariy va hijriy shamsiy yil hisoblari. musulmonlar kalendari (hijriy kalendar) tо`lik ma`noda sof qamariy kalendar hisoblanadi. u faqat oy fazalarining о`zgarishiga asoslanadi.dunyodagi kо`pchilik xalqlarning qamariy kalendarlari dehqonchilik va boshqa xо`jalik extiyojlari ta`sirida keyinchalik qamariy-shamsiy kalendarga aylangan. masalan, qadimgi vaviloniyaliklar, yaxudiylar, yunonlar, rimliklar avvaliga qamariy kalendardan foydalanganlar, keyinchalik esa yil fasllarining о`zgarishiga moslashtirilgan qamariy- shamsiy kalendarga о`tishga majbur bо`lganlar. musulmonlar kalendari hozir ham qamariy-shamsiy kalendarga aylanmay saqlanib qolgan dunyodagi yagona qamariy kalendardir. mazkur kalendar quyo...

This file contains 10 pages in DOC format (82.5 KB). To download "xijriy yili xisobi", click the Telegram button on the left.

Tags: xijriy yili xisobi DOC 10 pages Free download Telegram