odamlar tayanch - harakatlanish apparati biomexanikasi

DOC 10 pages 85.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 85.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

“спорт фаолиятининг назарий асослари” фанидан тестлар: odam tayanch - harakatlanish apparati biomexanikasi. reja: 1. 0dam tayanch - harakatlanish apparati tarkibi. 2. odam tha elementlarining tuzilishi, funksiyalari va mexanik xossalari. 3. bo‘g‘inlar. 4. odam tha tuzilishining biomexanik xususiyatlari. 8.1 0dam tayanch - harakatlanish apparati tarkibi odam tayanch-harakatlanish apparati (tha) ikki: passiv ("skelet va uning birikmalari,) va faol (mushaklar) qismlardan iborat. odam skeleti lokomotor funksiyani bajaradi. thaning passiv qismi quyidagi elementlardan tashkil topgan: > skelet suyaklari (85 nafar juft bo‘lgan va 36 nafar juft bo‘lmagan suyaklar) > suyak birikmalari (uzluksiz, yarim uzuq va uzuq birikmalar) – skelet suyaklarini yaxlit holda birlashtirish imkoniyatini beradigan, ularni bir-birini yonida ushlab turadigan va ma’lum darajadagi siljuvchanligini ta’minlaydigan anatomik birikmalar. tha biomexanikasi, asosan, suyaklarning birikmalarini - bo"g‘inlami qarab chiqadi. > bog’lamlar- suyaklarning birikmalarini mustahkamlashvaular o‘rtasidagi siljuvchanlikni chegaralash uchun xizmat qiladigan elastik birikmalar. harakat apparatining passiv qismi tarkibiga suyaklar va ularning birikmalari kiradi. skeletning mexanik funksiyalari tayanch, himoya …

2 / 10

rlaridan, paylar va bo‘g‘inlardan matga kelib tushadi. sezgir neyronlarning tanalari mat chegarasidan tashqariga chiqarilgan 180 bo’lib, ular orqa miya va bosh asablarining sezgir bog’lamlarida (uzel) yo’ladi (ganglilarda). thaning biomexanik funksiyalari quyidagilar hisoblanadi: > tayanch - yumshoq teri va organlar uchun tayanchni, shuningdek yuqorida yotgan tana segmentlarini ushlab turilishini ta’minlaydi; > lokomotor (harakatlantiruvchi) - odam tanasini fazodagi siljishlarini ta’minlaydi; > himoya - ichki organlarni shikastlanishlardan (yorilishdan) himoya qiladi. > biomexanika nuqtai nazaridan, odamning tayanch-harakatlanish apparati siljuvchan biriktirilgan hamda ma’lum o’lchamlarga, massalarga, inersiya momentlariga ega bo‘lgan va mushak motorlari (dvigatellari) bilan ta’minlangan jismlarning boshqariladigan sistemasidan tashkil topgan bo‘ladi. 8.2. odam th a elem entlarining tuzilishi, funksiyalari va m exanik xossalari suyaklar. suyaklar - bu turli mexanik xossalarga ega bo‘lgan bir nechta moddalarning (materiallarning) qattiq konstruksiyasidan tashkil topgan odam thaning elementlaridir. suyak, asosan, suyak terisidan tashkil topgan, uni ustidan birlashtiruvchi teri qatlami-suyak pardasi qoplab turadi. suyak terisi zich kompakt va zichlashmagan (bo‘sh) g‘alvirsimon …

3 / 10

n tashqari, oyoqlar va umurtqa pog‘onasining suyaklari tananing yuqorida yotgan segmentlari uchun tayanchni ta’minlaydi. skelet mushaklari suyak richaglarini harakatga keltiradi yoki muvozanat saqlanishini ta’minlaydi. shu tufayli harakatlantiruvchi harakatlarni va statik holatni bajarish mumkin. suyaklarning lokomotor funksiyalari ana shunda namoyon bo’ladi. bosh, ko‘krak qafasi va tos suyaglari ichki organlarni turli shikastlanishlardan himoya qiladi. suyakla-181 rning himoya funksiyasi ana shunday namoyon bo‘ladi. is u y a k ltim in g m e x a n ik x o ss a la r i ularning turli-tuman funksiyalari bilan aniqlanadi. oyoqlar va qo‘llarning suyaklari zichlashgan suyak to‘qimasidan (to‘qima-organizm kataklari-yacheykalari guruhi) iborat. ular o‘z tuzilishiga ko‘ra, cho‘zinchoq va trubkasimon bo‘ladi va bu hoi, bir tomondan, sezilarli darajadagi tashqi yuklamalarga qarishilik ko‘rsatish, boshqa tomondan esa ularning massasini va inersiya momentini ikki martadan ko‘proq kamaytirish imkonini beradi. suyak to‘qimasining asosiy mexanik xossasi - bu mustahkamlik hisoblanadi. mustahkamlik - materialning tashqi kuchlar ta’siri ostida buzilib ketishga qarshilik ko‘rsatish …

4 / 10

sohasida ham, keng tarqalgan. masalan, sportchi halqalarda «xoch - krest» holatini ushlab turishida qo‘llarning egilishi bo‘yicha deformatsiyasi sodir bo‘ladi. harakat davomida suyaklar faqat cho‘zilib, siqilib va egilibgina qolmay, balki o'raladi ham. buralishda suyaklarning mustahkamligi 105,4 mpa ni tashkil qiladi. u insonning 25-35 yoshli davrida eng katta bo‘ladi. yoshi ulg‘ayib borgan sayin 90 mpa gacha pasayadi. sport mashg‘ulotlari davomida odamga ta’sir ko‘rsatadigan mexanik yuklamalar kundalik hayotdagiga nisbatan katta bo‘ladi. ularga qarshilik ko‘rsatish (ki chidash) uchun suyaklarda bir qator o‘zgarishlar sodir bo‘ladi: ularning shakli va o‘lchami o‘zgaradi, shuningdek suyak to‘qimalaring zichligi ortadi. chunonchi, masalan, og‘ir atletikachilarda kurak va o‘mrov suyagini (klyuchitsa) shakli katta o‘zgarishlarga uchraydi. tennischilarda bilak suyaklari cho‘ziladi, shtangachilar va gardish uloqtiruvchilarda son suyaklari yo‘g‘onlashadi, yuguruvchilarda va xokkeychilarda - tizza suyaklari, futbolchilarda - tovon suyaklari yo‘g‘onlashadi (v.i. kozlov, a.a. gladbisheva, 1977).182 8.3. bo‘g‘iniar bo‘g‘in - suyak zvenolarining bogdanishini ta’minlaydigan va suyaklarni bir-biriga nisbatan siljuvchanligi uchun sharoit yaratadigan tha dementi. bo‘g‘inlar suyaklar …

5 / 10

mirchagining ishqalanishdagi emirilishini kompensatsiyalash uchun unda doimo regeneratsiya jarayonlari sodir turadi. sinovial suyuqlikni mavjudligi bo‘g‘indagi past kattalikdagi (0,005 dan 0,02 gacha aroliqda bo‘lgan) ishqalanish koeffitsientini ta’minlaydi. m.: yurishda (beton bo‘yicha rezinada) ishqalanish koeffitsienti 0,75ni tashkil etadi. bo‘g‘in kemirchagini mustahkamligi 25,5 mpa ni tashkil qiladi. agar bo‘g‘in kemirchagidagi bosim ko‘rsatkichdan yuqori bo‘lsa, bo‘g‘in kemirchagini sinovial suyuqlik bilan namlash to‘xtaydi va uni mexanik ravishda o‘chirilish xavti kuchayadi. o‘rta va keksa yoshlarda bo‘g‘in tekisligiga sinovial suyuqlik ajralishi kamayadi. odamning tayanch-harakatlanish apparati, mashinalar va mexanizmlar nazariyasi nuqtai nazaridan, qattiq zvenolardan (suyaklardan) va ma’lum bo‘g‘inlarning kinematik juftlaridan tashkil topgan murakkab biomexanizm sifatida qarash mumkin. shu nuqtai nazardan quyidagilar o‘zaro farqlanadi: bir o‘qli bo‘g‘inlar. ularda harakat faqat bitta o‘qqa nisbatan sodir bo‘ladi. bu bo‘g‘inlar bitta erkinlik darajasiga ega. odam organizmida bunday bo‘g‘inlarni 85 ta sanash mumkin. ikki o‘qli bo‘g‘inlar. ularda harakat ikkita o‘qqa nisbatan sodir boiadi. bu bo‘g‘inlar ikkita erkinlik darajasiga ega. odam organizmida 33 ta …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "odamlar tayanch - harakatlanish apparati biomexanikasi"

“спорт фаолиятининг назарий асослари” фанидан тестлар: odam tayanch - harakatlanish apparati biomexanikasi. reja: 1. 0dam tayanch - harakatlanish apparati tarkibi. 2. odam tha elementlarining tuzilishi, funksiyalari va mexanik xossalari. 3. bo‘g‘inlar. 4. odam tha tuzilishining biomexanik xususiyatlari. 8.1 0dam tayanch - harakatlanish apparati tarkibi odam tayanch-harakatlanish apparati (tha) ikki: passiv ("skelet va uning birikmalari,) va faol (mushaklar) qismlardan iborat. odam skeleti lokomotor funksiyani bajaradi. thaning passiv qismi quyidagi elementlardan tashkil topgan: > skelet suyaklari (85 nafar juft bo‘lgan va 36 nafar juft bo‘lmagan suyaklar) > suyak birikmalari (uzluksiz, yarim uzuq va uzuq birikmalar) – skelet suyaklarini yaxlit holda birlashtirish imkoniyatini beradigan, ul...

This file contains 10 pages in DOC format (85.0 KB). To download "odamlar tayanch - harakatlanish apparati biomexanikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: odamlar tayanch - harakatlanish… DOC 10 pages Free download Telegram