o‘zbek tili leksikasi

DOC 40 sahifa 178,5 KB Bepul yuklash

40 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 178,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 40

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 40

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ o‘zbek tili leksikasi m u n d a r i j a kirish……………………..…………………………………………………..... 3 i. bob. o‘zbek tili leksikasida qatlamlarning paydo bo‘lishi. 7 1.1. tilning boyish manbalari 7 1.2. o‘zbek tilida o‘zlashma so‘zlar va o‘zlashma neologizmlar 15 ii. bob. o‘zbek tili leksikasining ishlatilish doirasi 22 2.1. leksikolgiya haqida umumiy ma’lumot 22 2.2. o‘zbek tili leksikasida o‘z va o‘zlashgan qatlam 27 xulosa 38 foydalanilgan adabiyotlar 40 kirish mavzuning dolzarblilgi: dunyo tilshunosligining hozirgi xolati jamiyatimizda yuz berayotgan ijtimoiy siyosiy o‘zgarishlar, boshqa fanlarda bo‘lgani kabi, o‘zbek tilshunosligi oldiga ham yangidan-yangi vazifalarni qo‘ymoqda. prezidentimiz i.a.karimov o‘zining “yuksak ma’naviyat - yengilmas kuch” asarida aloxida ta’kidlanganidek fundamental fanlar, zamonaviy kommunikasiya va axborot texnologiyalari, bank, moliya tizimi kabi o‘ta muhim sohalarda ona …

2 / 40

ilishi, xususan lug‘at tarkibidagi so‘zlarni turkumlarga ajratish hozirga qadar o‘z yechimini topgan emas. o‘zbek tilshunosligida keyingi yillarda so‘zlarni turkumlarga ajratish sohasida diqqatga sazovor yangicha ilmiy qarashlar yuzaga kelmoqda, ammo zamonaviy tilshunoslikda so‘zlarni turkumlarga ajratishdagi yangicha qarashlar ham turli tuman bahslarga sabab bo‘lmoqda. bular qatoriga taqlidiy so‘zlarning mustaqil so‘z turkumi sifatida talqin etlishi undov, modal so‘zlarning so‘z-gap deb yuritilishi kabilarni ko‘rsatish mumkin. hozirgi o‘zbek tilshunosligida uning barcha sohalari bo‘yicha, ayniqsa, leksikologiya yuzasidan yirik va jiddiy tadqiqot ishlari amalga oshirilgan. shunga qaramasdan, bu sohaning barcha muammolari tugal hal etilgan deb bo‘lmaydi. o‘zbek tili lug‘at tarkibidagi o‘zlashma neologizmlar shu vaqtga qadar to‘liq o‘rganilgan emas. s.i.ojegovning e’tirof etishicha, leksika tilning boshqa sathlariga qaraganda murakkab va ko‘p qirralidir. uning vazifasi, bir tomondan,jamiyat nafas olayotgan borliqni barcha murakkabliklari bilan in’ikos etish bo‘lsa, ikkinchi tomondan, leksik, semantik, uslubiy-sinonimik so‘z yasash va shuning kabi bir qator hodisalarning murakkab lisoniy munosabatlarini ifoda etishdan iboratdir. bir tildan boshqa tilga so‘z …

3 / 40

i o‘zbek tilshunosligida ham ot tarkibidagi so‘zlar bajarayotgan vazifalariga ko‘ra an’anaviy ravishda mustaqil so‘z turkumlari, yordamchi so‘z turkumlari deb keyinchalik esa ular mustaqil, yordamchi va alohida so‘z turkumlari sifatida, hatto mustaqil, yordamchi va oraliq so‘z turkumlari deb talqin etila boshlandi. zamonaviy tilshunoslikda esa so‘zlarni turkumlarga ajratish sintaktik ma’noviy va morfologik nuqtai nazardan tadqiq etilmoqda. garchi ushbu mavzu tilshunoslar tomonidan atroflicha o‘rganilgan bo‘lsa-da ularda hanuzga qadar bir to‘xtamga kelinmaganligining guvohi bo‘lamiz. tilimizning lug‘at tarkibida o‘zimizniki bo‘lgan so‘zlardan tashqari boshqa tillardan o‘zlashgan so‘zlar ham mavjud. bu tabiiy holdir. chunki o‘zbеk xalqi o‘z tarixining turli davrlarida boshqa xalqlar bilan iqtisodiy, madaniy, siyosiy aloqada bo‘lib kеlgan. mana shu aloqa-aralashuv natijasi o‘laroq tilimizga boshqa tillardan so‘zlar kirib, o‘zlashib kеtgan. shu nuqtai nazardan adabiy til so‘zarini tarixiy kеlib chiqishiga ko‘ra ikki guruhga ajratish mumkin: 1. o‘z qatlam so‘zari. 2. o‘zlashgan qatlam so‘zari. o‘z qatlam so‘zari. o‘z qatlamga turkiy tillar uchun umumiy bo‘lgan hamda o‘zbеk tilining o‘ziniki …

4 / 40

inishiga ko‘ra farq qilishi mumkin. lеkin shunday bo‘lsa-da, ularning kеlib chiqish asosi birdir. o‘zbеk tilining o‘z ichki imkoniyatlari, qonun-qoidalari asosida yaratilgan so‘zlar o‘zbеkcha so‘zlar dеb yuritiladi. o‘zbеkcha so‘zar quyidagi yo‘llar asosida yaratiladi: 1. asli o‘zbеkcha so‘zlarga shu tilga oid qo‘shimchalarni qo‘shish orqali yasalgan so‘zlar. bunda –chi, -ma, -lik, -gich, -im singari o‘zbеkcha qo‘shimchalar vositasida yasama so‘zlar hosil qilinadi: suvchi, tеrimchi, o‘quvchi, o‘qituvchi, boshlovchi, kеsma, tеrlama, boshqarma, qorishma, bosma, otalik, onalik, bolalik, yaxshilik, yomonlik, suzgich, muzlatgich, o‘g‘itlagich, sovitgich, tеrim, yig‘im, bo‘lim va boshqalar. 2. boshqa tillardan kirgan so‘zlarga o‘zbеkcha qo‘shimchalarni qo‘shish orqali yasalgan so‘zlar. bunda o‘zbеkcha so‘zar quyidagicha hosil qilinadi: 1) tojikcha so‘zlarga o‘zbеkcha qo‘shimchalarni qo‘shish asosida yaratiladi: jangchi, mardlik, tanburchi, dutorchi, vayronalik, sabzavotchilik, chorvachilik; 2) arabcha so‘zlarga o‘zbеkcha qo‘shimchalarni qo‘shish vositasida hosil qilinadi: maorifchi, maslahatchi, jamoatchi, murabbiylik, zamondosh, vazirlik, rahbarlik, ovqatlanmoq; 3) ruscha-baynalmilal so‘zlarga o‘zbеkcha qo‘shimchalarni qo‘shish orqali yasaladi: traktorchi, sportchi, shofyorlik, dеmokratlashtirish, elеktrlashtirish, mеxanizatsiyalashtirish, bеtonlamoq singarilar. 3. boshqa tillardan …

5 / 40

qlash. kamol toptirish milliy tilimiz. ona xalqimiz jonajon vatanimizda bo‘lgan beqiyos muhabbatimiz ramzidir. til avlodlarni avlodlarga. asrlarni asrlarga bog‘laydi, chunki biz va siz tasawur qila olmaydigan o‘tmish ajdodlarimiz ruhi shu ona tilimizga singdirilgan. dunyoga yangi kelgan chaqaloq ham ona tilida alia eshitiborom oladi, har erta tongda televideniye. radio to‘lqinlaridantaraladigan davlat madhiyasini ona tilimizda eshitib, undanfaxrlanamiz. dastawal shuni aytish kerakki, o‘zbek tilini xv asrda davlat tili darajasiga ko‘tarish, uni ravnaq toptirish uchun buyuk bobokalonimiz hazrati mir alisher navoiy ko‘p kuch sarf qildi. u o‘zining "xamsa", "xazoyin ul-maoniy". "muhokamatul lug‘a-tayin", kabi qator o‘lmas asarlarini shu tilda yaratdi. sulton husayn homiylik qilib, a. navoiyning bu sohadagi ishlarini qo‘llab-quwatlagan hamda maxsus farmon bilan o‘zbek tiliga davlat tili maqomini bergan edi. o‘tgan besh asrdan ko‘proq davrda o‘zbek tilining ahamiyati kamaygani yo‘q. ammo yetmish yillik mustabid tuzumining siyosati sababli o‘zbek tilining ish ko‘fish doirasi chegaralanib qoldi va ahamiyati pasayib ketgan edi. xalqimiz doim mustaqil bo‘tish. erkin …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 40 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘zbek tili leksikasi" haqida

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ o‘zbek tili leksikasi m u n d a r i j a kirish……………………..…………………………………………………..... 3 i. bob. o‘zbek tili leksikasida qatlamlarning paydo bo‘lishi. 7 1.1. tilning boyish manbalari 7 1.2. o‘zbek tilida o‘zlashma so‘zlar va o‘zlashma neologizmlar 15 ii. bob. o‘zbek tili leksikasining ishlatilish doirasi 22 2.1. leksikolgiya haqida umumiy ma’lumot 22 2.2. o‘zbek tili leksikasida o‘z va ...

Bu fayl DOC formatida 40 sahifadan iborat (178,5 KB). "o‘zbek tili leksikasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘zbek tili leksikasi DOC 40 sahifa Bepul yuklash Telegram

o‘zbek tili leksikasi

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"o‘zbek tili leksikasi" haqida

O'xshash fayllar