eksport salohiyati ko'rsatkichlari hajmini arima modeli yordamida prognozlash

DOC 7 sahifa 178,5 KB Bepul yuklash

7 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 178,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 7

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 7

mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirish strategiyasida eksport salohiyati ko’rsatkichlari hajmini arima modeli yordamida prognozlashtirish toshpo’latova mohichehra yuldosh qizi termiz iqtisodiyot va servis universiteti iqtisodiyot kafedrasi iqtisodiyot mutaxassisligi 1-bosqich magistranti annotatsiya: arima modeli dinamikasi iqtisodiy tahlil uchun juda muhimdir. chunki, arima modeli eksport bozorining umumiy iqtisodiy holatini ifodalaydi. ushbu maqolada prognozlashning arima modeli haqida so’z borib, bu model yordamida eksport salohiyati tahlil qilingan. kalit so‘zlar: eksport, arima (autoregressive integrated moving average), eksportbop mahsulotlar, kirish. eksport (ing., lot. — olib chiqaman, chetga chiqaraman) — tovarlar, xizmatlar, investitsiya, qimmatli qogʻozlar, texnologiyalar va boshqalarni tashqi bozorga chiqarish. tovarlarni bir mamlakat orqali olib oʻtish (tranzit) va bir mamlakatdan olib kelingan tovarlarni boshqa mamlakatlarga sotish uchun chiqarish (reeksport) ham eksportga kiradi. mamlakatning oʻzida ishlab chiqarilgan moddiy boyliklar eksport tarkibi (koʻrinma eksport) milliy iqtisodiyotning oʻziga xos xususiyatlari, uning xalqaro mehnat taqsimotidagi oʻrni bilan bogʻliq. sanoati rivojlangan mamlakatlarga sanoat mahsulotlari, ayniqsa, mashinasozlik mahsulotlari va texnologiyalar eksport qilish xos boʻlsa, qoloq …

2 / 7

ng tashqi iqtisodiy siyosat) eksportni kengaytirish muhim masala hisoblanadi va davlat eksport uchun moʻljallangan ishlab chiqarishni qoʻllab-quvvatlashning turli shakllarini keng qoʻllaydi (soliq imtiyozlari va boshqalar moliyaviy koʻmaklar; eksportni davlat tomonidan kreditlash). tadqiqot uslubiyoti. eksport salohiyatini prognozlashda murakkab statistik modellar talab etiladi. shulardan biri arima (autoregressive integrated moving average) modelidir. eksport hajmini vaqtli qatorlarda tahlil qilishda ularning statsionar yoki statsionar emasligini aniqlash zarur. agar vaqt qatori stasionar bo‘lmasa, uni differensiallash orqali stasionar holatga keltirish kerak. differensiallash natijasida vaqt qatorining o‘zgaruvchanligi kamayadi va u arima modeliga mos keladigan ko‘rinishga ega bo‘ladi. ushbu tadqiqotda investitsiyalar hajmi va ularning dinamikasi bo‘yicha vaqt qatorlari tahlil qilinadi. muhokama va natijalar. arima(p, d, q) modeli quyidagi ko'rinishda bo'ladi: p – ar (avtomatik regressiya) tartibi (kechikmalar soni). d – integratsiya (differensiyalash) tartibi (necha marta farq olish kerak). q – ma (ko'chma o'rtacha) tartibi (shovqinlarni bartaraf qilish uchun qanchalik ko'p o'zgaruvchilarni inobatga olish kerak). arima modelini yaratish jarayoni: 1. …

3 / 7

ma'lumotlarni modelga kiritib, parametrlarni optimallashtirish jarayoni amalga oshiriladi. 4. modelni baholash va prognozlash: modelni baholashda aic (akaike information criterion) yoki bic (bayesian information criterion) kabi mezonlar ishlatiladi. prognoz qilishda modelni kelajakdagi ma'lumotlar uchun ishlatish mumkin. arima modelining afzalliklari: taqdim etilgan vaqt ketma-ketligi ma'lumotlari orqali kelajakdagi qiymatlarni aniq prognozlashga imkon beradi. oddiy va moslashuvchan, turli sohalarda qo'llanilishi mumkin. arima modelining kamchiliklari: arima modelining samarali ishlashi uchun ma'lumotlar stasionar bo'lishi kerak, aks holda uni to'g'ri ishlatish qiyin bo'ladi. u juda ko'p parametrlarni talab qilishi mumkin, bu esa hisoblashni qiyinlashtiradi. ma’lumotlar davlat statistika qo‘mitasi hisobotlaridan olindi. vaqt oralig‘i sifatida so‘nggi 13yil (2011-2023) ma’lumotlari tanlandi. surxondaryo viloyati bo`yicha eksport faoliyatining asosiy ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlari hajmi(joriy narxlarda, mlrd. so`m) yill ar 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 ko‘ rsatkich lar 802,9 980,3 1371,0 1509,1 1843,6 2142,4 3551,0 7240,6 11835,1 10068,2 12037,8 11569,4 15956,0 arima modellari haqida fikr yuritadigan bo‘lsak, …

4 / 7

ekanligini hosil qilib ko‘rib chiqishimiz mumkin. arima modelidan foydalanib, to‘plangan ma’lumotlarni prognoz qilishimiz mumkin(3-jadval). 3-jadval prognoz va ishonch intervallari yillar ko‘rsatgich haqiqiy qiymatlari ko‘rsatgich nazariy qiymatlari standart xato 95% ishonch intervali quyi chegarasi 95% ishonch intervali yuqori chegarasi 2010 655.300 2011 802.900 2012 980.300 1042.75 2013 1370.99 1408.97 2014 1509.14 1704.72 2015 1843.61 1993.91 2016 2142.41 2388.05 2017 3551.00 3426.86 2018 7240.60 5887.58 2019 11835.1 9520.82 2020 10068.2 11188.9 2021 12037.8 11662.3 2022 11569.4 12382.3 2023 15956.0 15930.0 2024 19868.7 884.447 18135.2 21602.2 2025 24299.1 902.522 22530.2 26068.0 2026 27131.1 931.872 25304.6 28957.5 2027 29261.3 999.610 27302.1 31220.5 2028 31424.1 1002.21 29459.8 33388.4 2029 34808.6 1082.60 32686.8 36930.5 2030 39524.1 1215.76 37141.2 41906.9 xulosa. xulosa qilsak, surxondaryo viloyati bo`yicha eksport faoliyatining asosiy ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlari hajmi 15956.0 mlrdni tashkil etgan bo‘lsa, bu ko‘rsatgich 2028-yilda 31424.1 mlrdni hamda 2030 yilga kelib 39524.1 mlrdga yetishi prognoz qilinmoqda. 2024-2030 yillarda bu ko‘rsatgich 247.7% ni …

5 / 7

/%d0%a1%d0%bb%d1%83%d0%b6%d0%b5%d0%b1%d0%bd%d0%b0%d1%8f:%d0%98%d1%81%d1%82%d0%be%d1%87%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b8_%d0%ba%d0%bd%d0%b8%d0%b3/9785774904730" ��isbn 978-5-7749-0473-0�.

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 7 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"eksport salohiyati ko'rsatkichlari hajmini arima modeli yordamida prognozlash" haqida

mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirish strategiyasida eksport salohiyati ko’rsatkichlari hajmini arima modeli yordamida prognozlashtirish toshpo’latova mohichehra yuldosh qizi termiz iqtisodiyot va servis universiteti iqtisodiyot kafedrasi iqtisodiyot mutaxassisligi 1-bosqich magistranti annotatsiya: arima modeli dinamikasi iqtisodiy tahlil uchun juda muhimdir. chunki, arima modeli eksport bozorining umumiy iqtisodiy holatini ifodalaydi. ushbu maqolada prognozlashning arima modeli haqida so’z borib, bu model yordamida eksport salohiyati tahlil qilingan. kalit so‘zlar: eksport, arima (autoregressive integrated moving average), eksportbop mahsulotlar, kirish. eksport (ing., lot. — olib chiqaman, chetga chiqaraman) — tovarlar, xizmatlar, investitsiya, qimmatli qogʻozlar, texnologiyalar va bos...

Bu fayl DOC formatida 7 sahifadan iborat (178,5 KB). "eksport salohiyati ko'rsatkichlari hajmini arima modeli yordamida prognozlash"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: eksport salohiyati ko'rsatkichl… DOC 7 sahifa Bepul yuklash Telegram