ko’p ma’noli so’zlarning kelib chiqishi

DOC 5 sahifa 41,0 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 41,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

mavzu: ko’p ma’noli so’zlarning kelib chiqishi reja: · ko`p ma’noli so`zlar. · metafora · metonimiya vazifadoshlik asosida ma’no ko`chishi so`zlar ba’zan alohida holatda, nutqdan tashqarida bir xil ma’noni, gap tarkibida boshqa so`zlar bilan bog`liq holda boshqa bir ma’no anglatishi mumkin. masalan, pasaymoq so`zi gapdan tashqarida olinganda erga tomon yaqinlashmoq ma’nosini bildiradi. gap tarkibida esa bilimi pasaydi, ko`rish sezgisi pasaydi kabi boshqa ma’nolarni bildiradi. bu so`zlar birdan ortiq leksik ma’no ifodalayotgani uchun ko`p ma’noli so`z sanaladi. demak, nutqdan tashqarida bir ma’no, nutq tarkibida boshqa so`zlar bilan bog`liq holda yana boshqa ma’no ifodalovchi so`zlar ko`p ma’noli so`zlar deyiladi. ko`p ma’nolilik til taraqqiyoti davomida kelib chiqadi. tildagi har qanday so`z, avvalo biror narsa yoki hodisani atash tufayli paydo bo`ladi, ya’ni bir ma’nonigina ifodalaydi. keyinchalik esa shu so`z taraqqiyoti ma’no tufayli ko`p ma’noli so`zga aylanishi mumkin. ko`p ma’noli so`zlarda 2 xil ma’no farqlanadi: 1) bosh (asl, o`z) ma’no; 2) yasama (ko`chma) ma’no. bosh ma’no …

2 / 5

larida metafora yo`li bilan ko`chish hodisasi mavjud. masalan, tish, engil, pasaydi so`zlarining ma’nosini kuzating: tish: 1) odamning tishi (bosh ma’no); 2) arraning tishi (yasama ma’no). yengil: 1) yengil eshik (bosh ma’no); 2) yengil ta’zim (yasama ma’no). pasaydi: 1) samolyot pasaydi (bosh ma’no); 2) bilimi pasaydi (yasama ma’no). metaforaga quyidagilar asos bo`ladi: 1) odamning tana a’zolari nomlari: bet, yuz, burun, quloq, ko`z, lab, tish, elka, oyoq, og`iz kabi; 2) kiyimlar va ularning biror qismini nomlari: etak, yoqa kabi; 3) hayvon, parranda va hasharotlarning biror a’zosining nomi: qanot, dum, tumshuq; 4) o`simlik va uning bir qismi nomi: tomir, ildiz; 5) qurol nomi: nayza, pichoq; 6) turli belgi, harakat nomlari bo`lgan so`zlar: baland, past, olmoq, chaqmoq kabi. metonimiya – narsa, belgi va harakatlar o`rtasidagi aloqadorlik asosida ma’no ko`chish hodisasi. bu aloqadorlik o`rin va vaqt jihatdan bo`ladi. metonimiyada bir predmet bilan ikkinchi predmet orasida doimiy real aloqa mavjud bo`ladi. quyidagi gaplardagi so`zlarning ma’no munosabatini …

3 / 5

oda qo`llash hodisasi. bunday ko`chishlar yozuvda qo`shtirnoqqa olinadi. masalan: shunaqa «do`stlar»ning kamroq bo`lgani ma’qul. vazifadoshlik asosida ma’no ko`chishi – narsalarning bajaradigan vazifasining o`xshashligi asosida ma’no ko`chish hodisasidir. ma’noning bunday ko`chishi metaforadagi kabi o`xshashlikka asoslanadi. leksik metaforada predmetning sezgi organlariga ta’sir qiladigan material tomoniga – rangi, shakli, harakati kabi belgilariga asoslaniladi. vazifadoshlik asosida ma’no ko`chishida predmetning hayotda bajaradigan vazifasi nazarda tutiladi. masalan, o`q, siyoh, qalam kabi so`zlarning ma’nolaridagi ko`chish ular dastlab ifodalagan tushunchalar bilan hozirgilari orasida bajaradigan vazifa jihatdan o`xshashlikka asoslangan. ilgari parranda patidan yoki qamishdan yasalgan yozuv qurolini qalam deb ataganlar. grafitli yozuv quroli paydo bo`lgandan so`ng, uni karandash qalam deb, keyin esa to`g`ridan to`g`ri qalam deb atay berganlar. o`q - yoy o`qi; o`q - miltiq o`qi (bular shakl jihatdan emas, balki vazifasi jihatdan o`xshashdir. siyoh so`zi tojik tilida «qora» degan ma’noni bildiradi. yozuv quroli sifatida ishlatilgan suyuqlik qora rangda bo`lgani uchun siyoh deb nomlangan. hozirgi kunda yozuv uchun qo`llanadigan …

4 / 5

oira shakl). koʻp maʼnolilik ikki yoʻl bilan hosil boʻladi: 1) soʻzning yangi maʼno kasb etishi natijasida. mas, yer soʻzi dastlab bir maʼnoli boʻlgan, qolgan maʼnolar soʻzning maʼno tarkibi taraqqiyoti natijasida paydo boʻlgan; 2) koʻp maʼnoli soʻzdan yoki koʻp maʼnoli qoʻshimcha vositasida soʻz yasalishi natijasida. koʻp maʼnoli soʻzlar qancha maʼnoga ega boʻlmasin, bu soʻzlar maʼnosi oʻzaro bogʻlangan, yaʼni maʼnolar orasida qandaydir semantik aloqa mavjud boʻladi. xuddi shu xususiyat ularni omongshlardan farqlaydi. soʻzning koʻp maʼnolilikini, asosan, matn hal etadi: soʻzning ishlatilish matni qanchalik rang-barang boʻlsa, bu soʻz shunchalik koʻp lugʻaviy maʼnoni ang-latadi

5 / 5

ko’p ma’noli so’zlarning kelib chiqishi - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ko’p ma’noli so’zlarning kelib chiqishi" haqida

mavzu: ko’p ma’noli so’zlarning kelib chiqishi reja: · ko`p ma’noli so`zlar. · metafora · metonimiya vazifadoshlik asosida ma’no ko`chishi so`zlar ba’zan alohida holatda, nutqdan tashqarida bir xil ma’noni, gap tarkibida boshqa so`zlar bilan bog`liq holda boshqa bir ma’no anglatishi mumkin. masalan, pasaymoq so`zi gapdan tashqarida olinganda erga tomon yaqinlashmoq ma’nosini bildiradi. gap tarkibida esa bilimi pasaydi, ko`rish sezgisi pasaydi kabi boshqa ma’nolarni bildiradi. bu so`zlar birdan ortiq leksik ma’no ifodalayotgani uchun ko`p ma’noli so`z sanaladi. demak, nutqdan tashqarida bir ma’no, nutq tarkibida boshqa so`zlar bilan bog`liq holda yana boshqa ma’no ifodalovchi so`zlar ko`p ma’noli so`zlar deyiladi. ko`p ma’nolilik til taraqqiyoti davomida kelib chiqadi. tildagi har qanday so...

Bu fayl DOC formatida 5 sahifadan iborat (41,0 KB). "ko’p ma’noli so’zlarning kelib chiqishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ko’p ma’noli so’zlarning kelib … DOC 5 sahifa Bepul yuklash Telegram